การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างรายการยาที่พบปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยา และประเภทของปัญหาที่พบในผู้ป่วยนอกโรคหัวใจและหลอดเลือด
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างรายการยาที่พบปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยา (drug-related problems: DRPs) กับประเภทของ DRPs ที่พบในผู้ป่วยนอกโรคหัวใจและหลอดเลือด วิธีการ: งานวิจัยเชิงพรรณนาเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลังครั้งนี้เก็บข้อมูลการทบทวนคำสั่งใช้ยาโดยเภสัชกรในแผนกผู้ป่วยนอกโรคหัวใจและหลอดเลือด ศูนย์หัวใจสิริกิติ์ฯ ระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2565 ถึง กันยายน พ.ศ. 2568 การศึกษาวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างรายการยาที่พบ DRPs กับประเภทของ DRPs โดยใช้แบบจำลอง Generalized Estimating Equations (GEE) และรายงานผลเป็นค่า adjusted odds ratio (aOR) พร้อมช่วงความเชื่อมั่นร้อยละ 95 (95% confidence interval: CI) และค่า P-value ผลการวิจัย: ผู้ป่วยในการศึกษามีจำนวน 3,349 ราย อายุเฉลี่ย 64.1 ± 13.2 ปี พบ DRPs รวม 4,191 เหตุการณ์ โดย DRPs ที่พบมากที่สุด คือ การไม่ได้รับยาที่ควรได้รับจำนวน 1,161 เหตุการณ์ (ร้อยละ 27.7) DRPs ที่พบมีความเกี่ยวข้องกับ warfarin มากกว่ายาตัวอื่น (1,119 เหตุการณ์หรือร้อยละ 26.7 ของ DRPs ทั้งหมด) DRPs ที่พบมีความเกี่ยวข้องกับกลุ่มยาต้านการเกิดลิ่มเลือดมากกว่ายากลุ่มอื่น (1,458 เหตุการณ์หรือร้อยละ 34.8) DRPs จาก warfarin มีโอกาสเป็น DRPs ประเภทการได้รับขนาดยาสูงเกินไป (aOR 3.57; 95% CI 2.92-4.37; P<0.001) และการได้รับขนาดยาต่ำเกินไป (aOR 4.78; 95% CI 3.84-5.94; P<0.001) มากกว่า DRPs จากยาอื่น ส่วน DRPs จาก atorvastatin มีโอกาสเป็น DRPs ประเภทการสั่งยาที่มีประวัติแพ้หรือมีประวัติการเกิด ADRs มากกว่า DRPs จากยาอื่น (aOR 3.24; 95% CI 2.16-4.84; P<0.001) ส่วน DRPs จากยา metformin มีโอกาสเป็น DRPs ประเภทการเลือกใช้ยาไม่เหมาะสมมากกว่า DRPs จากยาอื่น (aOR 3.32; 95% CI 2.23-4.93; P<0.001) สรุป: ประเภทของ DRPs ที่พบมีความแตกต่างกันตามรายการยาที่พบ DRPs อย่างมีนัยสำคัญ เช่น DRPs จาก warfarin มักอยู่ในประเภทการได้รับขนาดยาสูงและต่ำเกินไป DRPs จากยา atorvastatin มักเป็นประเภทการสั่งยาที่มีประวัติแพ้หรือมีประวัติการเกิด ADR การวิเคราะห์ DRPs ในระดับรายการยาช่วยให้สามารถระบุแนวโน้มการเกิด DRPs ได้ การศึกษานี้สะท้อนให้เห็นบทบาทของเภสัชกรในการตรวจพบและป้องกัน DRPs ผลการวิจัยสามารถนำไปประยุกต์ใช้พัฒนาระบบสนับสนุนการตัดสินใจทางคลินิกเพื่อเพิ่มความปลอดภัยในการใช้ยา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผลการวิจัยและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความถือเป็นความคิดเห็นและอยู่ในความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์ มิใช่ความเห็นหรือความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ หรือคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ทั้งนี้ไม่รวมความผิดพลาดอันเกิดจากการพิมพ์ บทความที่ได้รับการเผยแพร่โดยวารสารเภสัชกรรมไทยถือเป็นสิทธิ์ของวารสารฯ
เอกสารอ้างอิง
Al Hamid A, Ghaleb M, Aljadhey H, Aslanpour Z. A systematic review of hospitalization resulting from medication-related problems in adult patients. Br J Clin Pharmacol 2014; 78: 202-17.
Tamargo J, Kjeldsen KP, Delpón E, Semb AG, Cerbai E, Dobrev D, et al. Facing the challenge of polypharmacy when prescribing for older people with cardiovascular disease. Eur Heart J Cardiovasc Phar macother 2022; 8: 406-19.
Maher RL, Hanlon J, Hajjar ER. Clinical consequen- ces of polypharmacy in elderly. Expert Opin Drug Saf 2014; 13: 57-65.
Paisansirikul A, Ketprayoon A, Ittiwattanakul W, Pet- chlorlian A. Prevalence and associated factors of drug-related problems among older people: a cross-sectional study at King Chulalongkorn Memorial Hospital in Bangkok. Drugs Real World Outcomes 2021; 8: 73-84.
Hospital Pharmacy Association. Prescription review. In: Fundamental framework of medication manage- ment systems. Bangkok: Hospital Pharmacy Association (Thailand); 2020.
Hepler CD, Strand LM. Opportunities and responsibili ties in pharmaceutical care. Am J Hosp Pharm 1990 ; 47: 533-43.
Pharmaceutical Care Network Europe (PCNE). Classi fication for drug-related problems V9.1 [online]. 2020 [cited Mar 10, 2026]. Available from: www.pcne.org
Deawjaroen K, Sillabutra J, Poolsup N, Stewart D, Suksomboon N. Characteristics of drug-related problems and pharmacists' interventions in hospitalized patients in Thailand: a prospective observational study. Sci Rep 2022;12:17107.
Guignard B, Bonnabry P, Perrier A, Dayer P, Desmeu les J, Samer CF. Drug-related problems identification in general internal medicine: the impact and role of the clinical pharmacist and pharmacologist. Eur J Intern Med 2015; 26: 399-406.
Jirapermpun A, Pichayapaiboon S. Drug related problems in outpatients with congestive heart failure at Maharat Nakhon Ratchasima Hospital. Maharat Nakhon Ratchasima Hospital Journal 2024; 34: 33-40.
Somprasong T. Drug related problem of outpatients receiving warfarin who had the INR out of target in Sathingpra Hospital. Journal of MCU Nakhondhat 2024; 11: 78-86.
National Coordinating Council for Medication Error Reporting and Prevention. NCC MERP index for categorizing medication errors [online]. 2001 [cited Mar 10, 2026]. Available from: www.nccmerp.org
WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Metho- dology. ATC/DDD Index 2026 [online]. 2026 [cited Mar 16, 2026]. Available from: www.whocc.no/atc_ ddd_index/
Jantharuechai S, Khonyai P, Senma W, Ariyapim N, Ungprasert C, Ungprasert P. Drug-related problems identified through routine prescription review in cardiovascular outpatients: A 3-year retrospective study. Srinagarind Medical Journal. In press; 2026
Putriana N, Rusdiana T, Rostinawati T, Akbar MR, Destiani DP. Evaluation of warfarin use in cardiac clinic outpatients. Pharmacol Clin Pharm Res 2022; 7: 40.
Holbrook AM, Pereira JA, Labiris R, McDonald H, Douketis JD, Crowther M, et al. Systematic overview of warfarin and its drug and food interactions. Arch Intern Med 2005; 165: 1095-106.
Verdoorn S, Kwint HF, Hoogland P, Gussekloo J, Bouvy ML. Drug-related problems identified during medication review before and after the introduction of a clinical decision support system. J Clin Pharm Ther 2018; 43: 224-31.
IBM Micromedex. DRUGDEX System [online]. 2026 [cited Mar 19, 2026]. Available from: www.micro medexsolutions.com
Wannapongsatit P, Pudeethip I, Kanjanawat P, Pudpong K, Wongpakdee P, Tumsen T, et al. A study of drug dosing adjustment initiative in patients with renal impairment admitted to internal medicine wards. Isan Journal of Pharmaceutical Sciences 2017;13 (Suppl): 373-81.
Jamaluddin J, Mohamed-Yassin MS, Jamil SN, Mohamed Kamel MA, Yusof MY. Frequency and predictors of inappropriate medication dosages for cardiovascular disease prevention in chronic kidney disease patients: a retrospective cross-sectional study in a Malaysian primary care clinic. Heliyon 2023; 9: e14998.
Wang J, Chi CL, St Peter WL, Carlson A, Loth M, Pradhan PM, et al. A population-based study of simvastatin drug-drug interactions in cardiovascular disease patients. AMIA Jt Summits Transl Sci Proc 2020; 2020: 664-73.
Yimama M, Jarso H, Desse TA. Determinants of drug-related problems among ambulatory type 2 diabetes patients with hypertension comorbidity in Southwest Ethiopia: a prospective cross sectional study. BMC Res Notes 2018; 11: 679.
Al-Taani GM, Al-Azzam SI, Alzoubi KH, Aldeyab MA. Which drugs cause treatment-related problems? Analysis of 10,672 problems within the outpatient setting. Ther Clin Risk Manag 2018; 14: 2273-81.
Lekpittaya N, Kocharoen S, Angkanavisul J, Siriu- dompas T, Montakantikul P, Paiboonvong T. Drug-related problems identified by clinical pharmacists in an academic medical centre in Thailand. J Pharm Policy Pract 2023; 17: 2288603.
Sukngam P. Electronic prescribing in accordance with standard for clinical decision support. Siriraj Med J 2021; 73: 180-8.
Mohapatra AB, Sharma A. Effectiveness of clinical decision support systems in reducing medication errors across multiple specialties. Int J Healthc Qual Patient Saf 2025; 6: 10-9.
