การใช้ดัชนีตัวเลือกยาปฏิชีวนะเพื่อรายงานสถานการณ์การดื้อยาปฏิชีวนะในโรงพยาบาลร้อยเอ็ด

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์การดื้อยาปฏิชีวนะของเชื้อแบคทีเรียก่อโรคที่สำคัญในโรงพยาบาลร้อยเอ็ดโดยใช้ดัชนีตัวเลือกยาปฏิชีวนะ (antibiotic options index: AOI) และนำเสนอข้อมูลเพื่อใช้เป็นแนวทางประกอบการพิจารณาเลือกใช้ยาปฏิชีวนะแบบเชิงประจักษ์ วิธีการ: การวิจัยเชิงพรรณนาครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยเชิงปฏิบัติการในขั้นตอนการวางแผน โดยใช้ข้อมูล antibiogram ของโรงพยาบาลร้อยเอ็ดในช่วงปี พ.ศ. 2562 - 2567 มาคำนวณค่า AOI เพื่อประเมินความเพียงพอของตัวเลือกยาปฏิชีวนะหลักและตัวเลือกรองสำหรับเชื้อแบคทีเรียก่อโรคที่สำคัญ 8 ชนิด ได้แก่ Acinetobacter baumannii, Pseudomonas aeruginosa, Klebsiella pneumoniae, Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium และ Streptococcus pneumoniae จัดการสนทนากลุ่มร่วมในคณะอนุกรรมการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุสมผลและการจัดการเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพ เพื่อสะท้อนมุมมองต่อการใช้ AOI ในการรายงานสถานการณ์การดื้อยา และเป็นแนวทางเพื่อพิจารณาเลือกใช้ยาปฏิชีวนะแบบเชิงประจักษ์ ผลการวิจัย: ในช่วงปี พ.ศ. 2562 - 2567 เชื้อ A. baumannii, E. coli, K. pneumoniae, S. Pneumoniae และ E. faecium มีค่า AOI หลัก (primary antibiotic options index: 1º AOI_m2) ต่ำกว่าร้อยละ 80 ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงปัญหาเชื้อดื้อยาในเชื้อทั้ง 5 ชนิดดังกล่าว สำหรับดัชนีตัวเลือกยาปฏิชีวนะรอง (secondary antibiotic options index: 2ºAOI_m2) พบว่า A. baumannii เป็นเชื้อที่มีปัญหาต่อเนื่องตลอดช่วงการศึกษา ผลการสนทนากลุ่มสะท้อนว่า AOI ช่วยให้ผู้เกี่ยวข้องเข้าใจสถานการณ์การดื้อยาได้ชัดเจนยิ่งขึ้น สรุป: AOI เป็นเครื่องมือที่มีประโยชน์ในการรายงานสถานการณ์การดื้อยาปฏิชีวนะในระดับโรงพยาบาล ผลการศึกษาชี้ว่าควรนำตารางตัวเลือกการใช้ยาต้านจุลชีพในโรงพยาบาลร้อยเอ็ดจาก antibiogram เป็นแนวทางสนับสนุนการตัดสินใจเลือกใช้ยาปฏิชีวนะแบบเชิงประจักษ์ร่วมกับดุลยพินิจทางคลินิกในโรงพยาบาลร้อยเอ็ดต่อไป