อิทธิพลของความเชื่อเกี่ยวกับการรับประทานยาต่อความร่วมมือใน การรับประทานยาของผู้ป่วยโรคเบาหวานในอำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาระดับความร่วมมือในการรับประทานยา และอิทธิพลของความเชื่อเกี่ยวกับการรับประทานยาต่อความร่วมมือในการรับประทานยาของผู้ป่วยโรคเบาหวานในอำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง วิธีการ : การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์ภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยโรคเบาหวานจำนวน 320 คนที่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ที่ขึ้นทะเบียนในระบบการรักษา ได้รับการรักษาด้วยยาลดระดับน้ำตาลในเลือด และอาศัยอยู่ในอำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง การศึกษาประเมินความร่วมมือในการใช้ยาด้วยแบบวัด Medication Adherence Scale for Thais (MAST) นอกจากนี้ยังประเมินความเชื่อเกี่ยวกับการรับประทานยาตามแนวคิดของ Horne, Weinman และ Hankins ซึ่งประกอบด้วย 4 ด้าน คือ ด้านการรับรู้ความจำเป็นต่อการรับประทานยาที่ตนเองได้รับอยู่ ด้านความกังวลจากการรับประทานยาที่ตนเองได้รับอยู่ ด้านการสั่งใช้ยาให้ผู้ป่วยมากเกินไป และด้านอันตรายจากการรับประทานยาโดยทั่วไป การศึกษาเก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามที่ให้ผู้ป่วยตอบเองในเวลาก่อนพบแพทย์ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จำนวน 22 แห่ง ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยความร่วมมือในการรับประทานยา เท่ากับ 34.47±5.29 (คะแนนเต็ม 40) ตัวอย่าง 218 คน (ร้อยละ 68.10) มีความร่วมมือในการใช้ยาในระดับที่เพียงพอ การรับรู้ความจำเป็นต่อการรับประทานยาที่ตนเองได้รับอยู่มีความสัมพันธ์กับโอกาสที่เกิดความร่วมมือในการรับประทานยาของผู้ป่วยที่เพิ่มขึ้น (OR = 1.87, 95% CI: 1.27-2.76, P = 0.001) ส่วนความกังวลจากการรับประทานยาที่ตนเองได้รับอยู่ มีความสัมพันธ์กับโอกาสที่เกิดความร่วมมือในการรับประทานยาของผู้ป่วยที่ลดลง (OR = 0.65, 95% CI: 0.44-0.96, P = 0.033) ส่วนความเชื่อเรื่องการสั่งใช้ยาให้ผู้ป่วยมากเกินไปและอันตรายจากการรับประทานยาโดยทั่วไป ไม่มีความสัมพันธ์ต่อความร่วมมือในการรับประทานยาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P>0.05) สรุป: ความเชื่อเกี่ยวกับการรับประทานยา โดยเฉพาะการรับรู้ความจำเป็นและความกังวลต่อยาที่ได้รับ มีบทบาทสำคัญต่อความร่วมมือในการรับประทานยาของผู้ป่วยโรคเบาหวาน ผลการศึกษานี้สามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลประกอบการออกแบบการดูแลผู้ป่วยและการให้คำปรึกษาเพื่อส่งเสริมความร่วมมือในการใช้ยาในระดับปฐมภูมิได้อย่างมีประสิทธิภาพ