ประสิทธิผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมร่วมกับการใช้สารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ด้านสุขภาพ ต่อการรับรู้การดูแลตนเอง พฤติกรรมป้องกันโรคเบาหวาน และระดับน้ำตาลในเลือดของ กลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานในชุมชนมุสลิม ตำบลคลองชีล้อม อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมร่วมกับการใช้สารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ด้านสุขภาพต่อการรับรู้การดูแลตนเอง พฤติกรรมป้องกันโรคเบาหวาน และระดับน้ำตาลในเลือดของกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานในชุมชนมุสลิม ตำบลคลองชีล้อม อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง วิธีการ: การศึกษานี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง  กลุ่มตัวอย่าง คือ กลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานในเขตพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลคลองชีล้อม จำนวน 56 คนที่มีอายุ 35 ปีขึ้นไปที่ได้รับการคัดกรองโดยเจาะเลือดปลายนิ้ว และมีค่าระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหาร 8 ชั่วโมง ระหว่าง 100 - 125 mg% ตัวอย่างแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มทดลองซึ่งเป็นกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานในหมู่ที่ 2 บ้านหนองเสม็ด จำนวน 28 คน  และกลุ่มควบคุมซึ่งเป็นกลุ่มเสี่ยงเบาหวานในหมู่ที่ 3 บ้านหนองเสม็ด จำนวน 28 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมร่วมกับการใช้สารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ด้านสุขภาพ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ เป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ การศึกษาประเมินผลลัพธ์ก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรม จำนวน 1 ครั้ง ผลลัพธ์ที่ศึกษาประกอบด้วยการรับรู้การดูแลตนเอง พฤติกรรมป้องกันโรคเบาหวาน และระดับน้ำตาลในเลือด โดยเจาะเลือดปลายนิ้วหลังอดอาหาร 8 ชั่วโมง ผลการศึกษา: หลังเข้าร่วมโปรแกรม กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยด้านการรับรู้การดูแลตนเองฯ (4.45±0.17 จากคะแนนเต็ม 5) สูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรม (3.82±0.36) และสูงกว่ากลุ่มควบคุมในช่วงหลังการวิจัย (4.02±0.28) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.001) หลังเข้าร่วมโปรแกรม กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการป้องกันโรคเบาหวาน (4.03±0.34 จากคะแนนเต็ม 5) สูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรม (3.67±0.45) และสูงกว่ากลุ่มควบคุมในช่วงหลังการวิจัย (3.62±0.42) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.001) นอกจากนี้ หลังเข้าร่วมโปรแกรม ค่าเฉลี่ยระดับน้ำตาลในเลือดในกลุ่มทดลอง (96.00±6.76) และในกลุ่มควบคุม (98.93±8.58) ลดลงจากก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.001) ในกลุ่มทดลอง (106.57±8.20) และในกลุ่มควบคุม (103.93±5.11) ตามลำดับ แต่หลังเข้าร่วมโปรแกรมค่าเฉลี่ยระดับน้ำตาลในเลือดระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมไม่แตกต่างกัน (P=0.162) สรุป: โปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมร่วมกับการใช้สารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ด้านสุขภาพมีประสิทธิผลในการส่งเสริมการรับรู้การดูแลตนเอง และพฤติกรรมในการป้องกันโรคเบาหวาน