สัดส่วนและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะไส้ติ่งแตกในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดไส้ติ่ง ณ โรงพยาบาลลำปาง: การศึกษาตามรุ่นย้อนหลัง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ภูมิหลัง: ภาวะไส้ติ่งแตกสัมพันธ์กับภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดและระยะเวลานอนโรงพยาบาลที่เพิ่มขึ้น ข้อมูลร่วมสมัยจากโรงพยาบาลระดับภูมิภาคมีความสำคัญต่อการประเมินภาระโรคและการพัฒนาคุณภาพบริการ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาสัดส่วนของภาวะไส้ติ่งแตกที่ยืนยันระหว่างผ่าตัด ลักษณะทางคลินิกและผลลัพธ์หลังผ่าตัด ตลอดจนสำรวจความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรก่อนผ่าตัดที่มีบันทึกเป็นกิจวัตรกับภาวะไส้ติ่งแตกในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดไส้ติ่ง ณ โรงพยาบาลลำปาง
วัสดุและวิธีการ: การศึกษาตามรุ่นย้อนหลังในผู้ป่วยอายุ ≥15 ปีที่ได้รับการผ่าตัดและยืนยันการวินิจฉัยไส้ติ่งอักเสบ ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2566 ถึง 30 กันยายน 2567 เก็บข้อมูลประชากรศาสตร์ ข้อมูลทางคลินิก ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ และการรักษาจากเวชระเบียน แล้วเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มไส้ติ่งแตกกับไม่แตก วิเคราะห์ความสัมพันธ์หลังปรับตัวแปรร่วมด้วยการถดถอยโลจิสติกพหุตัวแปรเชิงสำรวจ และจัดการข้อมูลสูญหายด้วยการแทนค่าข้อมูลสูญหายแบบพหุด้วยสมการลูกโซ่
ผลการศึกษา: ผู้ป่วย 443 รายเข้าเกณฑ์การศึกษา โดย 153 รายพบไส้ติ่งแตกยืนยันระหว่างผ่าตัด คิดเป็นร้อยละ 34.5 กลุ่มไส้ติ่งแตกพบไข้หลังผ่าตัด (ร้อยละ 69.9 เทียบกับ 38.6; p<0.001) และการติดเชื้อบริเวณแผลผ่าตัด (ร้อยละ 13.7 เทียบกับ 1.4; p<0.001) บ่อยกว่า การวิเคราะห์พหุตัวแปรเชิงสำรวจพบว่า เพศชาย (aOR 1.58; 95% CI 1.04–2.39) อายุเกิน 60 ปี (aOR 3.11; 95% CI 2.01–4.81) และอุณหภูมิร่างกายแรกรับที่เพิ่มขึ้นทุก 1 องศาเซลเซียส (aOR 1.36; 95% CI 1.09–1.71) สัมพันธ์กับโอกาสพบภาวะไส้ติ่งแตกที่สูงขึ้น
สรุป: ภาวะไส้ติ่งแตกคิดเป็นร้อยละ 34.5 ของผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดไส้ติ่ง และสัมพันธ์กับภาระภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดที่สูงขึ้น ความสัมพันธ์ของเพศ อายุ และอุณหภูมิแรกรับเป็นผลเชิงสำรวจและไม่ควรใช้เป็นเกณฑ์พยากรณ์หรือจัดลำดับความเร่งด่วนเพียงลำพัง เนื่องจากไม่มีข้อมูลสำคัญด้านการตรวจร่างกาย ภาพถ่ายรังสี การส่งต่อ และช่วงเวลาการดูแลอย่างครบถ้วน ควรเก็บข้อมูลดังกล่าวแบบไปข้างหน้าอย่างเป็นมาตรฐานเพื่อระบุปัจจัยที่ปรับเปลี่ยนได้สำหรับการพัฒนาคุณภาพในบริบทของโรงพยาบาล
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาลงพิมพ์ต้องไม่เคยพิมพ์หรือกำลังได้รับการพิจารณาตีพิมพ์ในวารสารอื่น เนื้อหาในบทความต้องเป็นผลงานของผู้นิพนธ์เอง ไม่ได้ลอกเลียนหรือตัดทอนจากบทความอื่น โดยไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่ได้อ้างอิงอย่างเหมาะสม การแก้ไขหรือให้ข้อมูลเพิ่มเติมแก่กองบรรณาธิการ จะต้องเสร็จสิ้นเป็นที่เรียบร้อยก่อนจะได้รับพิจารณาตีพิมพ์ และบทความที่ตีพิมพ์แล้วเป็นสมบัติ ของลำปางเวชสาร
เอกสารอ้างอิง
Tantarattanapong S, Arwae N. Risk factors associated with perforated acute appendicitis in geriatric emergency patients. Open Access Emerg Med. 2018;10:129–34. https://doi.org/10.2147/OAEM.S173930
Khongcharoen N, Khiawthuam N, Chouchuen P, Surachat K, Sirichamratsakul K, Sangkhathat S. Epidemiology, seasonal variability, and factors associated with increased mortality in patients with acute appendicitis in Thailand: a study using data from the National Health Security Office. PSU Med J. 2024;4(1):3–15.
https://doi.org/10.31584/psumj.2024264804
Leerattanakorn C. Incidence of perforated appendicitis and risk factors associated with patients who underwent appendectomy in Hang Dong Hospital, Chiang Mai [Internet]. Chiang Mai: Chiang Mai Provincial Public Health Office; 2024 [cited 2025 Jan 2]. Available from: https://www.chiangmaihealth.go.th/document/240611171810416173.pdf
Thawatpongthon P. Factors associated with ruptured appendicitis at surgery department, Kaeng Khro Hospital, Chaiyaphum. Med J Srisaket Surin Buriram Hosp. 2025;40(2):297–306. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/MJSSBH/article/view/273659?
Chupaitoon D. Factors associated with ruptured appendicitis in patients at Pranburi Hospital. Hua Hin Med J. 2019;4(3):e0073. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/hhsk/article/view/230751
Potey K, Kandi A, Jadhav S, Gowda V. Study of outcomes of perforated appendicitis in adults: a prospective cohort study. Ann Med Surg (Lond). 2023;85(4):694–700. https://doi.org/10.1097/MS9.0000000000000277
Balogun OS, Osinowo A, Afolayan M, Olajide T, Lawal A, Adesanya A. Acute perforated appendicitis in adults: management and complications in Lagos, Nigeria. Ann Afr Med. 2019;18(1):36–41. https://doi.org/10.4103/aam.aam_11_18
Nouri S, Kheirkhah D, Soleimani Z. The risk factors for infected and perforated appendicitis. J Res Med Dent Sci. 2017;5(1):23–6. https://www.jrmds.in/articles/the-risk-factors-for-infected-and-perforated-appendicitis.pdf
Senavat P, Jearwatanakanok K. Clinical prediction scores for ruptured appendicitis in acute appendicitis patients. J Nakornping Hosp. 2020;10(2):16–30. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnkp/article/view/240633
Khan MS, Siddiqui MTH, Shahzad N, Haider A, Chaudhry MBH, Alvi R. Factors associated with complicated appendicitis: view from a low-middle income country. Cureus. 2019;11(5):e4765. https://doi.org/10.7759/cureus.4765
Prachanukool T, Yuksen C, Tienpratarn W, Savatmongkorngul S, Tangkulpanich P, Jenpanitpong C, et al. Clinical prediction score for ruptured appendicitis in ED. Emerg Med Int. 2021;2021:6947952. https://doi.org/10.1155/2021/6947952
Laohawilai S, Sunthornpinij T, Silaruks B. Risk factors for perforated appendicitis in a tertiary hospital. The Clinical Academia. 2019;43(5):171–8. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/theclinicalacademia/article/view/221095
Panahi A, Bangla VG, Divino CM. Diabetes as a risk factor for perforated appendicitis: a national analysis. Am Surg. 2023;89(2):204–9. https://doi.org/10.1177/0003134822112433
Samintharapanya S. Alvarado score is a helpful tool to improve outcomes of acute appendicitis at Lampang Regional Hospital. Thai J Surg. 2017;38(4):125–30. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ThaiJSurg/article/view/219968/152180
Omari AH, Khammash MR, Qasaimeh GR, Shammari AK, Bani Yaseen MK, Hammori SK. Acute appendicitis in the elderly: risk factors for perforation. World J Emerg Surg. 2014;9:6. http://doi.org/10.1186/1749-7922-9-6
Tang G, Zhang L, Xia L, Zhang J, Chen R, Zhou R. Preoperative in-hospital delay increases postoperative morbidity and mortality in patients with acute appendicitis: a meta-analysis. Int J Surg. 2025;111(1):1275–84. https://doi.org/10.1097/JS9.0000000000001938
Bose JN, Khamitkar R, Ambrose E, Rameshbabu KN, Perumal P, Khan T, et al. Delayed versus immediate surgical intervention for perforated appendicitis. Bioinformation. 2025;21(6):1612–5. https://doi.org/10.6026/973206300211612
Dahdaleh FS, Heidt D, Turaga KK. The appendix. In: Brunicardi FC, Andersen DK, Billiar TR, Dunn DL, Kao LS, Hunter JG, et al., editors. Schwartz's principles of surgery. 11th ed. New York: McGraw-Hill Education; 2019. p. 1331–44.
van Dijk ST, van Dijk AH, Dijkgraaf MG, Boermeester MA. Meta-analysis of in-hospital delay before surgery as a risk factor for complications in patients with acute appendicitis. Br J Surg. 2018;105(8):933–45. https://doi.org/10.1002/bjs.10873
Drake FT, Mottey NE, Farrokhi ET, Florence MG, Johnson MG, Mock C, et al. Time to appendectomy and risk of perforation in acute appendicitis. JAMA Surg. 2014;149(8):837–44. https://doi.org/10.1001/jamasurg.2014.77
Dibekoğlu C. Does the length matter in acute appendicitis for the perforation risk? A retrospective cohort study. Medicine. 2022;101(48):e32001. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000032001
