การลดความเสี่ยงจากเครื่องจักรดัดแปลงโดยการบูรณาการ JSA และ ISO 12100 ในกระบวนการเย็บเอฟร่อนของอุตสาหกรรมชุดสายไฟรถยนต์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การดัดแปลงเครื่องจักรในกระบวนการผลิตอุตสาหกรรม แม้ช่วยลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต แต่หากขาดการประเมินความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ อาจก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้ปฏิบัติงานได้ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์อันตราย ประเมินความเสี่ยง และประเมินประสิทธิผลของมาตรการควบคุมความเสี่ยงในกระบวนการเย็บเอฟร่อนของชุดสายไฟรถยนต์ โดยบูรณาการเทคนิคการวิเคราะห์ความปลอดภัยในการทำงาน (Job Safety Analysis: JSA) ร่วมกับแนวทางการประเมินความเสี่ยงตามมาตรฐาน ISO 12100 การศึกษาเป็นการวิจัยเชิงพัฒนาในสถานประกอบการแห่งหนึ่ง โดยทำการวิเคราะห์กระบวนการทำงาน ระบุอันตราย และประเมินระดับความเสี่ยงก่อนและหลังการปรับปรุงด้วยเมทริกซ์ความเสี่ยง มาตรการควบคุมประกอบด้วยการออกแบบและติดตั้งการ์ดป้องกันอันตรายแบบถาวรในจุดเสี่ยงสำคัญของเครื่องจักร รวมถึงมาตรการด้านการฝึกอบรมและการสื่อสารความปลอดภัย ผลการศึกษาพบว่า ขั้นตอนการทำงานมีจำนวน 8 ขั้นตอน ก่อนการปรับปรุงมีขั้นตอนการทำงานที่มีระดับความเสี่ยงสูงมาก จำนวน 2 ขั้นตอน (ร้อยละ 25.0) โดยเฉพาะขั้นตอนการวางชิ้นงานและการเย็บด้วยเครื่องจักร ซึ่งมีค่าความเสี่ยงเท่ากับ R = 12 ภายหลังการติดตั้งมาตรการควบคุม ค่าความเสี่ยงในขั้นตอนดังกล่าวลดลงอยู่ในระดับปานกลาง (R = 6) คิดเป็นการลดลงของคะแนนความเสี่ยงร้อยละ 50.0 และไม่พบขั้นตอนที่มีระดับความเสี่ยงสูงหรือสูงมาก ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการบูรณาการ JSA ร่วมกับ ISO 12100 ช่วยเพิ่มความครอบคลุมของการประเมินความเสี่ยง และการใช้มาตรการควบคุมทางวิศวกรรมร่วมกับมาตรการด้านการบริหารจัดการ สามารถลดความเสี่ยงจากการทำงานกับเครื่องจักรได้อย่างเป็นรูปธรรรมในระดับปฏิบัติการ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Journal of Safety and Health is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) licence, unless otherwise stated.
เอกสารอ้างอิง
กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน. (2567). รายงานประจำปี 2567 กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน. กระทรวงแรงงาน.
ขนิษฐา จิรอังกูรสกุล และวรรณีย์ จิรอังกูรสกุล. (2568). ผลการส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับความปลอดภัยในการทํางานกับเครื่องจักรของพนักงานฝ่ายผลิตบริษัทผลิตอุปกรณ์จับยึด จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารการแพทย์โลกาภิวัฒน์, 4(1), 1–6. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JMedGlob/article/view/281888/188373
นิชนันท์ ชินรัตน์ และอุไรวรรณ อินทร์ม่วง. (2562). การประเมินความเสี่ยงสุขภาพของแรงงานนอกระบบกลุ่มเย็บผ้าสำเร็จรูป อำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น. สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น, 26(1), 97–108. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jdpc7kk/article/view/187284
เนตรดาว น้อยโนนทอง, วิชัย พฤกษ์ธารากุล และสุนิสา ชายเกลี้ย. (2567). การออกแบบการ์ดป้องกันเครื่องย้ำตาไก่ระบบไฟฟ้า : กรณีศึกษาโรงงานผลิตรองเท้าหนังแห่งหนึ่งในจังหวัดขอนแก่น. วารสารความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม, 33(1), 60–70. https://www.ohswa.or.th/attachments/view/?attach_id=391801
ประกาศกระทรวงแรงงาน เรื่อง การประเมินอันตราย การศึกษาผลกระทบของสภาพแวดล้อมในการทำงาน และการจัดทำแผนควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการ. (2567, 22 พฤศจิกายน). ราชกิจจา นุเบกษา. เล่ม 141 ตอนพิเศษ 321 ง. หน้า 53.
พิชญา สาทิพย์จันทร์, ศรีรัตน์ ล้อมพงษ์ และธีรยุทธ เสงี่ยมศักดิ์. (2567). ประสิทธิผลของอุปกรณ์ป้องกันอันตราย สําหรับเครื่องรูดเทปของโรงงานผลิตอาหารสัตว์แห่งหนึ่ง ในจังหวัดระยอง. วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ, 17(2). 68-81.
ระเบียบกรมโรงงานอุตสาหกรรม. (2543). หลักเกณฑ์การบ่งชี้อันตราย การประเมินความเสี่ยงและการจัดทำแผนงานบริหารจัดการความเสี่ยง พ.ศ.2543. กระทรวงอุตสาหกรรม.
รัชนี จูมจี, คมสันต์ ธงชัย, วิลาวัณย์ ชาดา, เพ็ญมาศ สุคนธจิตต์, จุฬาพร คำรัตน์ และคุณากร บุตรชัย. (2566). การประเมินความเสี่ยงจากการทำงานในแรงงานนอกระบบกลุ่มเย็บผ้า กรณีศึกษา ตำบลบ้านใหญ่ อำเภอม่วงสามสิบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์มหาวิทยาลัยรายภัฎอุบลราชธานี, 12(2), 15-25. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ubruphjou/article/view/261645/180513
สุภาณวงค์ ศรีลาศักดิ์ และเอกไท วิโรจน์สกุลชัย. (2567). การประเมินความเสี่ยงด้านความปลอดภัยของเครื่องจักรโดยใช้หลักการ ISO 12100 (กรณีศึกษาโรงงานผลิตเครื่องสำอาง). วารสารวิศวกรรมศาสตร์ และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 3(2), 53–64. https://technology.udru.ac.th/journal/assets/journals_details/a012666e0c6518e46766f6cc4289bbaa.pdf
Albrechtsen, E., Solberg, I., & Svensli, E. (2019). The application and benefits of job safety analysis. Safety Science, 113, 425–437. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2018.12.007
Bes, P., & Strzalkowski, P. (2024). Analysis of the Effectiveness of Safety Training Methods. Sustainability (Switzerland), 16(2732), 1–21. https://doi.org/10.3390/su16072732
Dyreborg, J., Lipscomb, H. J., Nielsen, K., Törner, M., Rasmussen, K., Frydendall, K. B., Bay, H., Gensby, U., Bengtsen, E., Guldenmund, F. & Kines, P. (2022). Safety interventions for the prevention of accidents at work: A systematic review. Campbell Systematic Reviews, 18(2), e1234 https://doi.org/10.1002/cl2.1234
Mehrifar, Y., Ramezanifar, S., Khazaei, P., Azimian, A., Khadiv, E., Dargahi-Gharehbagh, O., & Sahlabadi, A.S. (2023). Safety culture and perception of warning signs of chemical hazards among hospital cleaning workers: a cross-sectional study. BMC Public Health, 23, 817. https://doi.org/10.1186/s12889-023-15726-4
Rajkumar, I., Subash, K., T. Raj Pradeesh, T.R., Manikandan, & Ramaganesh, M. R. (2021). Job safety hazard identification and risk analysis in the foundry division of a gear manufacturing industry. Materials Today: Proceedings, 46(17), 7783-7788. https://doi.org/10.1016/j.matpr.2021.02.326
