รูปแบบสมรรถนะและบทบาทอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี
คำสำคัญ:
สมรรถนะ, บทบาท, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านบทคัดย่อ
การวิจัยเรื่องรูปแบบสมรรถนะและบทบาทอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) ศึกษาสมรรถนะและบทบาทอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านอำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี (2) พัฒนารูปแบบรูปแบบสมรรถนะอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ต้นแบบที่สอดคล้องกับบริบทท้องถิ่น ประชากรอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จำนวน 2,356 คน ขนาดกลุ่มตัวอย่างคำนวณโดยใช้สูตรทาโร่ ยามาเน่ จำนวน 500 ราย ทำการกระจายโดยการสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ การเก็บข้อมูลใช้แบบสอบถาม 5 ระดับ (rating scale) การหาค่าความเชื่อมั่น (reliability) โดยการวิเคราะห์ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบัค (Cronbach’s Alpha Coefficient) เท่ากับ 0.97 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาความถี่และร้อยละ ผลการวิจัยพบว่า อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง และผู้สูงอายุ สมรรถนะและบทบาทหน้าที่โดยรวมอยู่ในระดับ “สูง” ในทุกมิติ โดยมีสมรรถนะด้านทัศนคติ ด้านความชอบในการทำงาน มีค่าเฉลี่ยสูงสุด ส่วนพฤติกรรมสุขภาพโดยรวมและความสามารถในการปฏิบัติบทบาทหน้าที่ก็อยู่ในระดับ “สูง” จากภาพโมเดลที่นำเสนอ อสม. ต้นแบบพบว่า ปัจจัยความรู้ และทัศนคติ เป็นองค์ประกอบพื้นฐานที่ส่งผลโดยตรงต่อพฤติกรรมสุขภาพของ อสม. และปัจจัยมีอิทธิพลโดยตรงต่อบทบาทหน้าที่ที่กำหนดตามมาตรฐานสาธารณสุขพื้นฐาน คือ ปัจจัยด้านความรู้และทัศนคติของ อสม. และเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิตและสุขภาพของประชาชนในชุมชนได้อย่างยั่งยืนและมีประสิทธิภาพสูงสุด
เอกสารอ้างอิง
Jadaman, P. (2017). 21st Century: Organizational and human Resource Management in Thailand in the 4.0 Era. Bangkok Paisan Builder Formula. (in Thai)
Kerdchuen, K., Tuicharoen, J., & Nimkratoke, T. (2025). Developing the Potential of Village Health Volunteers in Managing “Health station” in Partnership. Journal of Health Research and Development Nakhon Ratchasima Provincial Public Health Office, 10(2), 55–68. retrieved from https://he02.tci-thaijo.org/index.php/journalkorat/article/view/269274 (in Thai)
Koontorn, P. (2018). Development of personnel competencies in supporting the government system 4.0. Retrieved from https://dric.nrct.go.th/Search/ShowFulltext2/306923 (in Thai)
Primary Health Care Division. (2024). Number of village health volunteers who applied to be volunteers. Retrieved from https://www.thaiphc.net/phc/phcadmin/administrator/Report/OSMRP000VHV.php (in Thai)
Srisaeng, B. (2024). Introduction to Research (9th ed.). Bangkok: Bangkok: Suwiriyasan. (in Thai)
Tangbua, S., Kerddonsai, T., Wongphatcharacharas, N., & Umad, W. (2024). Factors influencing the role performance of village health volunteers inthe family doctor team mueang nonthaburi district nonthaburi province. Academic Journal of Community Public Health, 10(4), 118-130. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ajcph/article/view/269992/185206 (in Thai)
Thotet, P. (2020). A Study of the competency development model for village health volunteers 4.0 North Region, 2018. Nakhon Si Thammarat: Nakhon Si Thammarat Rajabhat University (in Thai)
Thienjaruwattana, W., Nawsuwan, K., & Vachiraprapan, S. (2021). Guidelines for development of quality Village Health Volunteers (VHVs) to support the health workforce. Journal of Health Science, 30(2), 353–366. Retrieved from https://thaidj.org/index.php/JHS/article/view/10018 (in Thai)
Utinat, K., Chusak, T., & Banchonhattakit, P. (2024). Factors affecting the performance of public health personnel transferred into Samut Sakhon Provincial Administrative Organization. Singburi Hospital Journal, 33(2), B97–107. retrieved from https://he01.tci-thaijo.org/index.php/shj/article/view/270863 (in Thai)
Wichianprapha, T., Pornnapa Homsin, P., & Srisuriyawet, R. (2012). Factors affecting health behaviors of health volunteers, Chanthaburi Province. The Public Health Journal of Burapha University, 7(2), 53-68. https://journal.lib.buu.ac.th/index.php/health/article/view/2605 (in Thai)
Wongratana, C. (1998). Techniques for using statistics for research (7th ed.). Bangkok: Chulalongkorn University Book Center. (in Thai)
Yaebkai, Y., & Pangsiri, M. (2021). Factors affecting the work competency of the family volunteers in Sukhothai Province. Journal of health and health management, 7(2), 65–77. Retrieved from https://he01.tci-thaijo.org/index.php/slc/article/view/252282 (in Thai)
