ผลกระทบของการใช้สื่อสังคมออนไลน์และการระรานทางไซเบอร์ ต่ออาการซึมเศร้าในเด็กและเยาวชน: การใช้สื่อสังคมออนไลน์ต่ออาการซึมเศร้าในเด็กและเยาวชน

ณัฐธีร์  ธนะไชยพันธ์ุ

ผู้แต่ง

ณัฐธีร์ ธนะไชยพันธ์ุ กลุ่มงานกุมารเวชกรรม โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก

คำสำคัญ:

การใช้สื่อสังคมออนไลน์, การกลั่นแกล้ง/ระราน, อาการซึมเศร้า

บทคัดย่อ

วัยรุ่นเป็นช่วงของการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญทั้งด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ และสังคม ประกอบกับในปัจจุบัน สื่อสังคมออนไลน์มีบทบาทอย่างมากในชีวิตประจำวันของเด็กและเยาวชน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา รูปแบบการใช้สื่อออนไลน์ การกลั่นแกล้งทางออนไลน์ และความสัมพันธ์กับอาการซึมเศร้าในเด็กและเยาวชนไทย โดยเก็บข้อมูลผ่านแบบสอบถามออนไลน์เป็นระยะเวลา 10 เดือนจากกลุ่มตัวอย่าง 12,284 คน ครอบคลุมทุกจังหวัด ของประเทศไทย ประเมินอาการซึมเศร้าด้วยแบบประเมิน Children's Depression Inventory (CDI) โดยใช้คะแนน ตั้งแต่ 15 คะแนนขึ้นไปเป็นเกณฑ์บ่งชี้อาการซึมเศร้า ผลการศึกษาพบว่าเด็กและเยาวชนที่ใช้สื่อออนไลน์นานกว่า 2 ชั่วโมงต่อวันและผู้ที่เคยถูกกลั่นแกล้งทางออนไลน์มีโอกาสพบอาการซึมเศร้าสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) โดยกลุ่มที่เคยเป็นทั้งผู้ถูกกระทำและผู้กระทำการกลั่นแกล้งทางออนไลน์มีโอกาสพบอาการซึมเศร้า สูงที่สุด ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นความสำคัญของการสนับสนุนจากครอบครัว โรงเรียน ชุมชน และสังคม รวมถึง การส่งเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อและการใช้สื่อออนไลน์อย่างปลอดภัย เพื่อลดผลกระทบต่อสุขภาพจิตของเด็กและ เยาวชน

เอกสารอ้างอิง

Kemp S. Digital 2020: 3.8 billion people use social media [Internet]. We Are Social; 2020 Jan 30 [cited 2024 May 1]. Available from: https://wearesocial.com/us/blog/2020/01/digital-2020-3-8-billion-people-use-social-media/

International Telecommunication Union. Statistics [Internet]. Geneva, Switzerland: International Telecommunication Union. [cited 2024 Apr 17]. Available from: https://www.itu.int/en/ITU-D/Statistics/Pages/stat/default.aspx

Nansel TR, Overpeck M, Pilla RS, Ruan WJ, Simons-Morton B, Scheidt P. Bullying behaviors among US youth: Prevalence and association with psychosocial adjustment. JAMA 2001;285(16):2094–100. doi:10.1001/jama.285.16.2094

Olweus D. Bullying at school: What we know and what we can do. Oxford, United Kingdom: Blackwell; 1993.

Tokunaga RS. Following you home from school: A critical review and synthesis of research on cyberbullying victimization. Comput Human Behav 2010;26(3):277–87. doi:10.1016/j.chb.2009.11.014

Dehue F, Bolman C, Völlink T. Cyberbullying: youngsters’ experiences and parental perception. Cyberpsychol Behav 2008;11(2):217–23. doi:10.1089/cpb.2007.0008

Musikapan W, Pokpong S, Songsiri N, Surat P. Cyberbullying behaviors of Thai Youth in the Bangkok Metropolitan Area. Bangkok, Thailand: The Wisdom Society for Public Opinion Research of Thailand; 2009

Yang SJ, Stewart R, Kim JM, Kim SW, Shin IS, Dewey ME, et al. Differences in predictors of traditional and cyber-bullying: A 2-year longitudinal study in Korean school children. Eur Child Adolesc Psychiatry 2013;22(5):309–18. https://doi.org/10.1007/s00787-012-0374-6

Bonanno RA, Hymel S. Cyber bullying and internalizing difficulties: Above and beyond the impact of traditional forms of bullying. J Youth Adolesc 2013;42:685–97. https://doi.org/10.1007/s10964-013-9937-1

Thanachaiyapan N. The impact on children from teenage pregnancy. Buddhachinaraj Med J. 2025;42(2):143–52.

Messias E, Kindrick K, Castro J. School bullying, cyberbullying, or both: Correlates of teen suicidality in the 2011 CDC Youth Risk Behavior Survey. Compr Psychiatry 2014;55(5):1063–8. doi: 10.1016/j.comppsych.2014.02.005

Sampasa-Kanyinga H, Roumeliotis P, Xu H. Associations between cyberbullying and school bullying victimization and suicidal ideation, plans and attempts among Canadian school children. PLoS One 2014;9(7):e102145. doi: 10.1371/journal.pone.0102145

Bannink R, Broeren S, van de Looij-Jansen PM, de Waart FG, Raat H. Cyber and traditional bullying victimization as a risk factor for mental health problems and suicidal ideation in adolescents. PLoS One 2014;9(4):e94026. doi: 10.1371/journal.pone.0094026

Litwiller BJ, Brausch AM. Cyber bullying and physical bullying in adolescent suicide: The role of violent behavior and substance use. J Youth Adolesc 2013;42:675–84. https://doi.org/10.1007/s10964-013-9925-5

Undheim AM. Involvement in bullying as predictor of suicidal ideation among 12- to 15-year-old Norwegian adolescents. Eur Child Adolesc Psychiatry 2013;22:357–65. https://doi.org/10.1007/s00787-012-0373-7

Twenge JM, Cooper AB, Joiner TE, Duffy ME, Binau SG. Age, period, and cohort trends in mood disorder indicators and suicide-related outcomes in a nationally representative dataset, 2005–2017. J Abnorm Psychol 2019;128(3):185–99.

Twenge JM, Peeples D, Shafi RMA, Boers E, Hale L, Weigle P. Social media and depressive symptoms. In: Christakis DA, Hale L, editors. Handbook of children and screens: digital media, development, and well-being from birth through adolescence. Cham: Springer; 2025. p. 137–40. doi:10.1007/978-3-031-69362-5_19.

Sun Y, Wang Z, Liu T. Association of internet addiction with psychiatric symptom levels and sleep disorders: A systematic review and meta-analysis. Front Psychol 2025;16:1573058. doi:10.3389/fpsyg.2025.1573058

Keles B, McCrae N, Grealish A. The influence of social media on depression, anxiety and psychological distress in adolescents: a systematic review. Int J Adolesc Youth 2020;25(1):79–93.

Long Y, Pegg S, Bean CAL, Kittleson A, Clark K, Kujawa A. Depressive symptoms and suicidal ideation in sexual minority adolescents: An examination of social reward responsiveness and support as moderators. J Mood Anxiety Disord 2024;8:100090. https://doi.org/10.1016/j.xjmad.2024.100090

Abreu RL, Lefevor GT, Gonzalez KA, Barrita AM, Watson RJ. Bullying, depression, and parental acceptance in a sample of Latinx sexual and gender minority youth. J LGBT Youth 2023;20(3):585–602.

Kelly Y, Zilanawala A, Booker C, Sacker A. Social media use and adolescent mental health: Findings from the UK Millennium Cohort Study. EClinicalMedicine 2019;6:59–68. https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2018.12.005

Twenge JM, Campbell WK. Associations between screen time and lower psychological well-being among children and adolescents: Evidence from a population-based study. Prev Med Rep 2018;12:271–83. doi:10.1016/j.pmedr.2018.10.003

Abderrhman M, Khalaf AM, Alubied AA, Rifaey AA. The impact of social media on the mental health of adolescents and young adults: A systematic review. Cureus 2023;15(8):e42990. doi:10.7759/cureus.42990

Plackett R, Sheringham J, Dykxhoorn J. The longitudinal impact of social media use on UK adolescents’ mental health: Longitudinal observational study. J Med Internet Res 2023;25:e43213. https://doi.org/10.2196/43213

Chaisuwannarak K, Thommachot P. Factors associated with depression in adolescents with cyberbullying. J Psychiatr Assoc Thailand 2020;65(2):191–204.

Atsariyasing W, Foongsathaporn C, Dejatiwongse Na Ayudhaya Q, Vasupanrajit A, Chanpen S, Pornnoppadol C. Links to cyberbullying of risky online behavior and social media addiction among students in grades 7–9 in Bangkok. J Health Sci Med Res 2025;43(1):e20241065. doi:10.31584/jhsmr.20241065

Li J, Wu Y, Hesketh T. Internet use and cyberbullying: Impacts on psychosocial and psychosomatic wellbeing among Chinese adolescents. Comput Human Behav 2023;138:107461. doi:10.1016/j.chb.2022.107461

Sharpe H, Patalay P, Choo TH, Wall M, Mason SM, Goldschmidt AB, et al. Bidirectional associations between body dissatisfaction and depressive symptoms from adolescence through early adulthood. Dev Psychopathol 2018;30(4):1447–58.

Blundell E, De Stavola BL, Kellock MD, Kelly Y, Lewis G, McMunn A, et al. Longitudinal pathways between childhood BMI, body dissatisfaction, and adolescent depression: An observational study using the UK Millennium Cohort Study. Lancet Psychiatry 2024;11(1):47–55.

Thorup L, Zulfikari M, Birk Sørensen CL, Biering K. Body image and depressive symptoms in Danish adolescents: A cross-sectional national study. J Affect Disord 2024;365:65–72. https://doi.org/10.1016/j.jad.2024.08.016

Soares Filho LC, Batista RFL, Cardoso VC, Simões VMF, Santos AM, Coelho SJDDAC, et al. Body image dissatisfaction and symptoms of depression disorder in adolescents. Braz J Med Biol Res. 2020;54(1):e10397. doi:10.1590/1414-431X202010397

Ferreiro F, Seoane G, Senra C. Toward understanding the role of body dissatisfaction in the gender differences in depressive symptoms and disordered eating: A longitudinal study during adolescence. J Adolesc 2014;37(1):73–84. doi:10.1016/j.adolescence.2013.10.013

Barlett CP, Chamberlin K. Examining cyberbullying across the lifespan. Comput Human Behav. 2017;71:444–9. doi:10.1016/j.chb.2017.02.009

Jamnongrit T. Cyberbullying, well-being and mental health of freshmen of a university in Bangkok. Chulalongkorn Med J 2022;66(4):405–9.

Sitthi N, In-Iw S, Theppiban S, Manaboriboon B. Cyberbullying among adolescents with chronic illnesses in Thailand: prevalence and relationship with health-risk behaviors. J Dev Behav Pediatr 2022;43(8):e533–e540. doi:10.1097/DBP.0000000000001110

Gámez-Guadix M, Orue I, Smith PK, Calvete E. Longitudinal and reciprocal relations of cyberbullying with depression, substance use, and problematic Internet use among adolescents. J Adolesc Health 2013;53(4):446–52. doi:10.1016/j.jadohealth.2013.03.030

Puukko K, Hietajärvi L, Maksniemi E, Alho K, Salmela-Aro K. Social media use and depressive symptoms—a longitudinal study from early to late adolescence. Int J Environ Res Public Health 2020;17(16):5921. doi:10.3390/ijerph17165921

Tran HGN, Thai TT, Dang NTT, Vo DK, Duong MHT. Cyber-victimization and its effect on depression in adolescents: a systematic review and meta-analysis. Trauma Violence Abuse 2023;24(2):1124-39. doi:10.1177/15248380211050597

Hu Y, Bai Y, Pan Y, Li S. Cyberbullying victimization and depression among adolescents: A meta-analysis. Psychiatry Res 2021;305:114198. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2021.114198

Bottino SMB, Bottino CMC, Regina CG, Correia AVL, Ribeiro WS. Cyberbullying and adolescent mental health: Systematic review. Cad Saude Publica 2015;31(3):463–75. doi:10.1590/0102-311X00036114

Hellfeldt K, López-Romero L, Andershed H. Cyberbullying and psychological well-being in young adolescence: The potential protective mediation effects of social support from family, friends, and teachers. Int J Environ Res Public Health 2020;17(1):45. doi:10.3390/ijerph17010045

Fahy AE, Stansfeld SA, Smuk M, Smith NR, Cummins S, Clark C. Longitudinal associations between cyberbullying involvement and adolescent mental health. J Adolesc Health 2016;59(5):502–9. doi:10.1016/j.jadohealth.2016.06.006

Trangkasombat U, Likanapichitkul D. The Children's Depression Inventory as a screen for depression in Thai children. J Med Assoc Thai. 1997;80(8):491–9.