ประสิทธิผลในการคัดกรองโรคกระดูกพรุนด้วยฟิล์มเอกซเรย์ปกติ และนวัตกรรม "S" Pipe: การศึกษาเปรียบเทียบแบบภาคตัดขวาง: ประสิทธิผลในการคัดกรองโรคกระดูกพรุนด้วยฟิล์มเอกซเรย์ปกติและนวัตกรรม "S" Pipe

ศุภชัย  ชัยบุตร

ผู้แต่ง

ศุภชัย ชัยบุตร กลุ่มงานศัลยกรรมออร์โธปิดิกส์ โรงพยาบาลชัยภูมิ

คำสำคัญ:

โรคกระดูกพรุน, การคัดกรอง, นวัตกรรม "S" Pipe, ฟิล์มเอกซเรย์

บทคัดย่อ

โรคกระดูกพรุนเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ แต่การตรวจด้วยเครื่อง DEXA scan เข้าถึงได้จำกัดในโรงพยาบาลชุมชน ขณะที่เอกซเรย์ปกติมีความไวต่ำ ตรวจพบได้เมื่อสูญเสียมวลกระดูกถึงร้อยละ 30-40 การศึกษาความแม่นยำในการวินิจฉัยด้วยรูปแบบการวิจัยเชิงตัดขวางครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของเอกซเรย์ร่วมกับนวัตกรรม “S” Pipe ในการคัดกรองโรคกระดูกพรุนเปรียบเทียบกับเครื่อง DEXA scan ดำเนินการในกลุ่มเสี่ยง 169 ราย นวัตกรรม “S” Pipe ประกอบด้วยท่อ PVC ขนาด 1¼ นิ้ว ยาว 15 ซม. พันเทปกาว 7 ชั้น ทำหน้าที่เป็นวัตถุอ้างอิงจำลองโรคกระดูกพรุน ใช้หลักการปรับความหนาแน่นของภาพรังสี เปรียบเทียบความทึบรังสีเพื่อทำนายโรคกระดูกพรุน ผลการศึกษาในกลุ่มตัวอย่างเป็นเพศหญิงร้อยละ 94.6 อายุเฉลี่ย 67.54 ปี พบว่าการใช้นวัตกรรม “S” Pipe ร่วมกับเอกซเรย์มีประสิทธิภาพที่ดี โดยมีความไว 90.5% (95% CI: 86.1, 94.9) ความจำเพาะ 96.9% (95% CI: 94.2, 99.5) ค่าพยากรณ์เชิงบวก 90.5% ค่าพยากรณ์เชิงลบ 96.9% ความแม่นยำรวม 95.3% (95% CI: 90.9, 97.9) และ AUC = 0.9366 (95% CI: 0.8892, 0.9841) การวิเคราะห์เพิ่มเติมแสดง LR+ = 28.73 และ LR- = 0.0983 บ่งชี้การจำแนกที่ยอดเยี่ยม สรุปได้ว่านวัตกรรม “S” Pipe เป็นเครื่องมือคัดกรองโรคกระดูกพรุนที่แม่นยำสูง เข้าถึงได้ และต้นทุนต่ำ สามารถปฏิวัติการจัดการโรคกระดูกพรุนในพื้นที่ทรัพยากรจำกัด ช่วยเพิ่มอัตราตรวจพบระยะเริ่มต้น ลดกระดูกหักและต้นทุนรักษาระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

Kanis JA, Melton III LJ, Christiansen C, Johnston CC, Khaltaev N. The diagnosis of osteoporosis. J Bone Miner Res 1994;9(8):1137-41. doi: 10.1002/jbmr.5650090802

Charoenngam N., Apovian CM, Pongchaiyakul C. Increased fat mass negatively influences femoral neck bone mineral density in men but not women. Front Endocrinol (Lausanne) 2023; 14:1035588. doi: 10.3389/fendo.2023.1035588

Sucharitpongpan W, Daraphongsataporn N, Saloa S, Philawuth N, Chonyuen P, Sriruanthong K, et al. Epidemiology of fragility hip fractures in Nan, Thailand. Osteoporos Sarcopenia 2019; 5(1):19-22. doi: 10.1016/j.afos.2019.03.003

Mawella R, Rajak R. A Concordance study of CT densitometry with DXA densitometry. Open J Orthop Rheumatol 2022;7(1):001-003. doi: 10.17352/ojor.000042

Sheu A, Diamond T. Bone mineral density: Testing for osteoporosis. Aust Prescr 2016;39(2):35-9. doi: 10.18773/austprescr.2016.020

Lewiecki EM. Update on bone density testing. Curr Osteoporos Rep 2005;3(4):136-42. doi: 10.1007/s11914-996-0016-3

Rattanavipapong W, Wang Y, Butchon R, Kittiratchakool N, Thammatacharee J, Teerawattananon Y, et al. Retrospective secondary data analysis to identify high-cost users in inpatient department of hospitals in Thailand, a middle-income country with universal healthcare coverage. BMJ Open 2021;11(7):e047330. doi: 10.1136/bmjopen-2020-047330

Chindawattana W, Hanvoravongchai P, Tangcharoensathien V. High-cost medical technology in Thailand: Distribution, utilization and access. J Health Sci 2001;10(2):242-52.

Blake GM, Fogelman I. Dual energy x-ray absorptiometry and its clinical applications.

Semin Musculoskelet Radiol 2002;6(3):207-18. doi:10.1055/s-2002-36718

Sánchez Montero CI. Osteoporosis and diagnosis of osteoporotic vertebral fractures by conventional radiography. Rev Méd Sinerg 2018;3(10):7-11. Available from:

https://revistamedicasinergia.com/index.php/rms/article/view/143

Cohn SH, Aloia JF, Letteri JM. Noninvasive measurements of bone mass and their clinical significance. Calcif Tissue Res 1978;26(1):1-3. doi: 10.1007/BF02013225

Oliveira MT, Gouveia LB, Louzada MJQ. Development of advanced algorithm for measuring bone density based on radio graphic densitometry. 2016 11th Iberian Conference on Information Systems and Technologies (CISTI); Gran Canaria, Spain 2016. p.1-5. doi: 10.1109/CISTI.2016.7521456.

Blake GM, Fogelman I. The role of DXA bone density scans in the diagnosis and treatment of osteoporosis. Postgrad Med J 2007;83(982):509-17. doi: 10.1136/pgmj.2007.057505

Shuhart CR, Yeap SS, Anderson PA, Jankowski LG, Lewiecki EM, Morse LR, et al. Executive summary of the 2019 ISCD Position Development Conference on monitoring treatment, DXA cross-calibration and least significant change, spinal cord injury, peri-prosthetic and orthopedic bone health, transgender Medicine, and Pediatrics. J Clin Densitom 2019;22(4):453-71. doi: 10.1016/j.jocd.2019.07.001

Bernabé-Ortiz A, Zafra-Tanaka JH, Moscoso-Porras M, Sampath R, Vetter B, Miranda JJ, et al. Diagnostics and monitoring tools for noncommunicable diseases: A missing component in the global response. Global Health 2021;17(1):26. doi: 10.1186/s12992-021-00676-6

Buderer NMF. Statistical methodology: I. Incorporating the prevalence of disease into the sample size calculation for sensitivity and specificity. Acad Emerg Med 1996;3(9):895-900. doi: 10.1111/j.1553-2712.1996.tb03538.x

Arifin WN. Sample size calculator [Internet]. 2024 [cited 2 July 2024]. Available from: http://wnarifin.github.io

Nayak S, Edwards DL, Saleh AA, Greenspan SL. Systematic review and meta-analysis of the performance of clinical risk assessment instruments for screening for osteoporosis or low bone density. Osteoporos Int 2015;26(5):1543-54. doi: 10.1007/s00198-015-3025-1

Khoroushi F, Keykhosravi E, Shakeri MT, Salari M, Nejad EH, Payandeh A, et al. Opportunistic screening for osteoporosis using computed tomography scans and its comparison with DXA findings: A two-center cross-sectional study. Egypt Rheumatol Rehabil 2024;51:20. Available from: https://doi.org/10.1186/s43166-024-00253-w

Landis JR, Koch GG. The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics. 1977;33(1):159-74.

Youden WJ. Index for rating diagnostic tests. Cancer 1950;3(1):32-5. doi: 10.1002/1097-0142(1950)3:1<32::aid-cncr2820030106>3.0.co;2-3

Hosmer DW, Lemeshow S, Sturdivant RX. Applied logistic regression. 3rd ed. Hoboken, New Jersey State, USA: John Wiley & Sons; 2013.

Wang L, Huang P, Du H, Geng J, Yin X, Liu Y, et al. Assessment of bone densitometry using radiography with a step-wedge phantom: A pilot study of the forearm. Quant Imaging Med Surg 2022;12(5):2693-706. doi: 10.21037/qims-21-823

Mathur BS, Sakthivel M, Annamalai S, Muthu S, Sameer M. Delay in time to diagnosis of idiopathic transient osteoporosis of the hip with radiographs: Diagnostic insights from a series of 10 cases. J Orthop Case Rep 2024;14(2):93-8. doi: 10.13107/jocr.2024.v14.i02.4230

Wahner HW, Dunn WL, Riggs BL. Assessment of bone mineral. Part 2. J Nucl Med 1984;25(11):1241-53. Available from: http://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21440697/

Morse LR, Geller A, Battaglino RA, Stolzmann K, Stolzmann K, Matthess K. et al. Barriers to providing dual energy x-ray absorptiometry services to individuals with spinal cord injury. Am J Phys Med Rehabil 2009;88(1):57-60. doi: 10.1097/PHM.0b013e31818a5f87

Kaesmacher J, Liebl H, Baum T, Kirschke JS. Bone mineral density estimations from routine multidetector computed tomography: A comparative study of contrast and calibration effects. J Comput Assist Tomogr 2017;41(2):217-23. doi: 10.1097/RCT.0000000000000518

Skornitzke S, Vats N, Kopytova T, Tong EWY, Hofbauer T, Weber TF, et al. Asynchronous calibration of quantitative computed tomography bone mineral density assessment for opportunistic osteoporosis screening: Phantom-based validation and parameter influence evaluation. Sci Rep 2022;1;12(1):20729. doi: 10.1038/s41598-022-24546-2