ความแม่นยำในการจำแนกชนิดของนิ่วในไตโดยใช้เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์แบบ Dual Energy
คำสำคัญ:
นิ่วในไต, เอกซเรย์คอมพิวเตอร์แบบดูอัลเอนเนอร์จี Dual Energy CT (DECT), องค์ประกอบของนิ่ว, ความแม่นยำในการวินิจฉัย, โรคนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความแม่นยำของเอกซเรย์คอมพิวเตอร์แบบ Dual Energy (Dual-Energy Computed Tomography: DECT) ในการจำแนกชนิดของนิ่วในไตโดยเปรียบเทียบกับการวินิจฉัยของรังสีแพทย์ซึ่งใช้เป็นมาตรฐานอ้างอิง และเพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความแม่นยำของการจำแนกชนิดนิ่ว เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางย้อนหลัง เก็บรวบรวมข้อมูลผู้ป่วยที่เข้ารับการตรวจ CT KUB แบบไม่ฉีดสารทึบรังสี ด้วยโปรโตคอล Low-dose DECT Kidney Stones ณ โรงพยาบาลราชวิถี ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2564 ถึง 30 กันยายน 2567 จำนวน 75 ราย รวม 171 ก้อนนิ่ว วิเคราะห์ค่า Density (HU) Volume Diameter และค่า Dual Energy Index (DEI) ผลการจำแนกชนิดของนิ่วจาก DECT เปรียบเทียบกับการแปลผลของรังสีแพทย์ โดยใช้ Chi-square test และ Fisher’s exact test เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ที่ใช้ผ่านการควบคุมคุณภาพตามมาตรฐาน โดยตรวจสอบด้วย CT quality control phantom เพื่อยืนยันความถูกต้องของค่า CT number ความสม่ำเสมอของภาพ contrast resolution และความถูกต้องของ slice thickness ทั้งนี้ ใช้โปรโตคอลการถ่ายภาพ และการประมวลผลภาพมาตรฐานเดียวกันตลอดการศึกษาเพื่อลดความแปรปรวนของการวัด
ผลการศึกษา DECT แสดงความแม่นยำสูงในการจำแนกชนิดของนิ่วในไต โดยเฉพาะการแยกนิ่วกรดยูริกออกจากนิ่วที่มีแคลเซียมเป็นองค์ประกอบหลัก มีค่า Accuracy 97.13%, Sensitivity 98.43%, Specificity 93.18%, PPV 97.66% และ NPV 95.35% ซึ่งสอดคล้องกับผลการวินิจฉัยของรังสีแพทย์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001)
สรุป DECT เป็นเครื่องมือทางรังสีวินิจฉัย ที่มีประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือสูงในการจำแนกชนิดของนิ่วในไต และสามารถสนับสนุนการวางแผนการรักษาในทางคลินิกได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Rule AD, Krambeck AE, Lieske JC. Kidney stones: a global health problem. Lancet. 2018;392(10166):2345-56.
Scales CD Jr, Smith AC, Hanley JM, Saigal CS; Urologic Diseases in America Project. Prevalence of kidney stones in the United States. Eur Urol. 2012;62(1):160-5. https://doi.org/10.1016/j.eururo.2012.03.052
ชาญชัย บุญหล้า, ปิยะรัตน์ โตสุโขวงศ์, และเกรียง ตั้งสง่า. (2550). โรคนิ่วไต: จากกลไกการเกิดนิ่วระดับโมเลกุลสู่การป้องกัน. ใน สมชาย เอี่ยมอ่อง, เกรียง ตั้งสง่า, และเกื้อเกียรติ ประดิษฐ์พรศิลป (บ.ก.), โรคไต กลไก พยาธิสรีรวิทยา การรักษา. กรุงเทพฯ: เทกซ์แอนด์เจอร์นอล.
สําเริง มาประชุม, วิมลรัตน์ หล่อนิมิตดี, ศาสตราวุธ ธรรมกิตติพันธ์. การวิเคราะห์ชนิดของนิ่วในไตโดยการใช้ Dual-energy computed tomography. วารสารรังสีวิทยาศิริราช. 2018;5(1):62-72.
Pearle MS, Goldfarb DS, Assimos DG, et al. Medical management of kidney stones: AUA guideline. J Urol. 2014;192(2):316-24. https://doi.org/10.1016/j.juro.2014.05.006
Sorokin I, Mamoulakis C, Miyazawa K, Rodgers A, Talati J, Lotan Y. Epidemiology of stone disease across the world. World J Urol. 2017;35(9):1301-20. https://doi.org/10.1007/s00345-017-2008-6
World Health Organization. Global report on urinary tract stones: epidemiology and prevention [Internet]. Geneva: WHO; 2022 [cited 2025 May 30]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/urinary-tract-stones-global-report
Smith RC, Krinsky GA, Khazan R, et al. Dual-energy CT differentiation of calcium oxalate and uric acid renal stones: pilot study. Radiology. 2006;241(3):715-20.
Thai Ministry of Public Health. Health technology assessment report on dual-energy CT for kidney stone diagnosis. Bangkok: Ministry of Public Health; 2023.
Takeuchi M, Ichikawa I, Matsumoto T, et al. Urolithiasis: how accurate are plain radiographs? J Urol. 2008;179(4):1293-7.
Lee C, Meldrum P, Thanh L, et al. Comparison of diagnostic accuracy of ultra-low-dose CT and X-ray of the kidneys, ureters and bladder for urolithiasis in the follow-up setting. J Med Imaging Radiat Oncol. 2023;67(3):345-52.
McArthur C, Kennish SJ. Plain abdominal radiograph: radiolucent, semi-opaque and opaque urinary calculi. Abdom Radiol (NY). 2017;42(5):1459-68.
Brisbane W, Bailey MR, Sorensen MD. An overview of kidney stone imaging techniques. Nat Rev Urol. 2016;13(11):654-62. https://doi.org/10.1038/nrurol.2016.154
Geavlete B, Multescu R, Georgescu D, et al. Current diagnostic and therapeutic options for urinary tract stones. J Clin Med. 2021;10(2):220.
Wayne WD. Biostatistics: a foundation of analysis in the health sciences. 6th ed. New York: John Wiley & Sons; 1995.
Rojanavijitkul P, Tantigate P, Ratchanon S, Usawachintachit M, Pongpirul K, Chaopathomkul B. Diagnostic accuracy of dual-energy CT to determine urinary tract stone composition: differentiating between uric acid and non-uric acid urinary tract stones. Chula Med J. 2022;66(1):75-81. https://doi.org/10.58837/CHULA.CMJ.66.1.10
Stolzmann P, Scheffel H, Rentsch K, et al. Dual-energy computed tomography for the differentiation of uric acid stones: ex vivo performance evaluation. Acad Radiol. 2010;17(4):458-64.
Thomas C, Heuschmid M, Schilling D, et al. Dual-energy CT for the characterization of urinary calculi: initial in vitro and clinical experience. Eur Radiol. 2013;23(5):1363-70.
Primak AN, Fletcher JG, Vrtiska TJ, et al. Noninvasive differentiation of uric acid versus non-uric acid kidney stones using dual-energy CT. Acad Radiol. 2010;17(12):1471-7.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 โรงพยาบาลสิงห์บุรี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลสิงห์บุรี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับโรงพยาบาลสิงห์บุรี และบุคคลากรท่านอื่นๆในโรงพยาบาลฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
