ปัจจัยเชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อจริยธรรมวิชาชีพของนักศึกษาพยาบาลในยุคดิจิทัล มหาวิทยาลัยราชภัฏในประเทศไทย
คำสำคัญ:
ปัจจัยเชิงสาเหตุ , จริยธรรมวิชาชีพพยาบาล , นักศึกษาพยาบาล, ยุคดิจิทัล , มหาวิทยาลัยราชภัฏบทคัดย่อ
วิจัยแบบผสมผสานนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องและจริยธรรมวิชาชีพ 2) สร้างโมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อจริยธรรมวิชาชีพ และ 3) จัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายจริยธรรมวิชาชีพของนักศึกษาพยาบาลในยุคดิจิทัล มหาวิทยาลัยราชภัฏในประเทศไทย การวิจัยครั้งนี้ ผู้ให้ข้อมูลในการวิจัย ประกอบด้วย นักศึกษาพยาบาลมหาวิทยาลัยราชภัฎในประเทศไทย จำนวน 530 คน โดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น และพยาบาลวิชาชีพจากแหล่งฝึกภาคปฏิบัติ และนักวิชาการ และผู้ทรงคุณวุฒิด้านจริยธรรมวิชาชีพ จำนวน 10 คน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์มีโครงสร้าง เครื่องมือวิจัยมีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ .991 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ด้วยการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า
1. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับจริยธรรมวิชาชีพของนักศึกษาพยาบาลประกอบด้วย 6 ปัจจัย ได้แก่ คุณลักษณะ ภายใน พื้นฐานแห่งจริยธรรมวิชาชีพพยาบาล จิตสำนึกคุณธรรมเพื่อส่วนรวม การส่งเสริมจริยธรรมในระบบการศึกษา การปลูกฝังและถ่ายทอดจริยธรรมวิชาชีพ และสมรรถนะดิจิทัลในวิชาชีพพยาบาล
2. โมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับดี (c2 = 713.196, df = 224, GFI = 891, AGFI = 0.850, NFI = 0.950, CFI = 0.970, RMSEA = 0.066) โดยปัจจัยด้านสมรรถนะ ดิจิทัลในวิชาชีพพยาบาลมีอิทธิพลรวมสูงสุด ต่อจริยธรรมวิชาชีพของนักศึกษาพยาบาล รองลงมาคือ ปัจจัยด้านการปลูกฝังและถ่ายทอดจริยธรรมวิชาชีพ และปัจจัยด้านการส่งเสริมจริยธรรมในระบบการศึกษา ตามลำดับ
3. ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายพบว่า การพัฒนาจริยธรรมวิชาชีพในยุคดิจิทัลควรดำเนินการในลักษณะ “ระบบนิเวศจริยธรรมดิจิทัล โดยบูรณาการนโยบาย หลักสูตร การจัดการเรียนรู้ อาจารย์ต้นแบบ และการพัฒนาสมรรถนะดิจิทัลเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ เพื่อส่งเสริมพฤติกรรมวิชาชีพที่มีความรับผิดชอบ โปร่งใส และเคารพสิทธิผู้ป่วยในบริบทสังคมดิจิทัล
ดังนั้น จึงควรกำหนดนโยบายและมาตรการในการเสริมสร้างจริยธรรมวิชาชีพของนักศึกษาพยาบาลในมหาวิทยาลัยราชภัฏอย่างเป็นระบบ ต่อเนื่อง และยั่งยืน เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงของสังคมดิจิทัลในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง มาตรฐานคุณวุฒิระดับปริญญาตรี สาขาพยาบาล-ศาสตร์ พ.ศ. 2560. ราชกิจจานุเบกษา, 135(ตอนพิเศษ 1 ง), 7. สืบค้นเมื่อ 29 กันยายน 2567 จาก https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/E/001/7.PDF
จิรัชญา เหล่าคมพฤฒาจารย์, ธิติรัตน์ เหล่าคมพฤฒาจารย์, เขมิกา เสียงเพราะ, จิรภา วิลาวรรณ, ยุวดี บุญเนาว์ และ แสมฤทัย ผดุงพล. (2563). การพัฒนาตัวบ่งชี้สมรรถนะด้านจริยธรรม จรรยาบรรณและกฎหมายวิชาชีพของนักศึกษาพยาบาล. วารสารการแพทย์รพ อุดรธานี, 28(3), 284-294. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/udhhosmj/article/view/248506
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น.
บุรีรัตน์ สือพัฒธิมา และภูมิพิพัฒน์ รักพรมงคล. (2565). การพัฒนาชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพเพื่อการนิเทศในโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดเล็กในเขตภาคเหนือตอนล่างของประเทศไทย. วารสาร International Journal of Social Sciences: Current and Future Research Trends, 13(1), 15–27. https://ijsscfrtjournal.isrra.org/index.php/Social_Science_Journal/article/view/935
รัฐยา คิมูระ, พาพิรุณ น้อยตาแสง, และพงศ์ธารา วิจิตเวชไพศาล. (2566) ปัญญาประดิษฐ์ นวัตกรรมในงานการพยาบาล. วารสารพยาบาลทหารบก, 24(3), 15-22. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JRTAN/article/view/263603
วีณา จีระแพทย์, เพ็ญพักตร์ อุทิศ และสายสมร เฉลยกิตติ. (2563). การสังเคราะห์ความรู้จากคำร้องเรียนผู้ประกอบวิชาชีพการพยาบาลต่อสภาการพยาบาล. วารสารพยาบาลตำรวจ, 12(2), 290–300. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/policenurse/article/view/246068
สภาการพยาบาล. (2567). คู่มือส่งเสริมจริยธรรมสำหรับองค์การพยาบาล: กลไกและการปฏิบัติ. กรุงเทพมหานคร: สภาการพยาบาล.
สุรพงษ์ กันทะชมภู และภูมิพิพัฒน์ รักพรมงคล. (2568). รูปแบบการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศในยุคดิจิทัลของสถานศึกษาประถมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตภาคเหนือ. วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 9(1), 255–272. https://doi.org/10.14456/jlgisrru.2025.16
Anderson, J. C., & Gerbing, D. W. (1988). Structural equation modeling in practice: A review and recommended two-step approach. Psychological Bulletin, 103(3), 411–423. https://doi.org/10.1037/0033-2909.103.3.411
Bandura, A. (1986, May). The explanatory and predictive scope of self-efficacy theory. Journal
of Social and Clinical Psychology, 4, 359-373. https://doi.org/10.1521/jscp.1986.4.3.359
Bayram, A., Bal, B., Chiappinotto, S., & Palese, A. (2026). Digital ethics in nursing: A scoping review. International nursing review, 73(1), e70141. https://doi.org/10.1111/inr.70141
Brenan, M. (2023). Nurses Retain Top Ethics Rating in U.S., but Below 2020 High. Gallup. Retrieved
September 29, 2024 from https://news.gallup.com/poll/467804/nurses-retain-top-ethics-rating-below-2020-high.aspx
Boozaripour, M., Abbaszadeh, A., Shahriari, M., & Borhani, F. (2018). Ethical values in nursing education: A literature review. Electronic Journal of General Medicine, 15(3), em19. https://doi.org/10.29333/ejgm/85500
Dehkordi, L. M., Kianian, T., & Nasrabadi, A. N. (2024). Nursing students’ experience of moral distress in clinical settings: A phenomenological study. Nursing Open, 11(3), e2141. https://doi.org/10.1002/nop2.2141
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate Data Analysis (8th ed.).
Boston, MA: Cengage Learning.
Hariyati, R. T. S., Handiyani, H., & Zaharany, T. A. (2024). Digital nursing promotion has increased ethics digital literacy: Program improvement. F1000Research, 13, 366. https://doi.org/10.12688/f1000research.139211.1
International Council of Nurses. (2021). The ICN Code of Ethics for Nurses. Geneva: ICN. Retrieved September 29, 2024 from https://www.icn.ch/system/files/2021-10/ICN_Code-of-Ethics_EN_Web_0.pdf
Kirm, M. R., & Hong, B. (2022) Nursing ethical considerations in the AI-based technologies. J-Institute, 7(2), 10–21. https://doi.org/10.22471/ai.2022.7.2.10
Kline, R. B. (2023). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (5th ed.). New York, NY: Guilford Press.
Kohlberg, L. (1981). Essays on Moral Development: Vol. 1. The Philosophy of Moral Development. San Francisco, CA: Harper & Row. Retrieved September 29, 2024 from https://www.worldcat.org/oclc/7544994
Krathwohl, D. R., Bloom, B. S., & Masia, B. B. (1964). Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals: Handbook II: The Affective Domain. New York, NY: David McKay.
Nightingale, F. (1969). Notes on Nursing: What It is, and What It is not. New York, NY: Dover Publications. Retrieved September 29, 2024 from https://www.gutenberg.org/ebooks/17366
Poorchangizi, B., Borhani, F., Abbaszadeh, A., Mirzaee, M., & Farokhzadian, J. (2019). The importance of professional values from nursing students’ perspective. BMC Nursing, 18, 26. https://doi.org/10.1186/s12912-019-0351-1
Reinhart, R. J. (2020). Nurses Continue to Rate Highest in Honesty, Ethics. Gallup. Retrieved September 29, 2024, from http://news.gallup.com/poll/274673/nursescontinue-rate-highest-honesty-ethics.aspx
Rest, J. R. (1986). Moral development: Advances in Research and Theory. New York, NY: Praeger. Retrieved September 29, 2024 from https://www.worldcat.org/oclc/12550064
Waller, R. E., Smith, J. T., & Johnson, L. M. (2019). Higher Education in the Age of VUCA: Challenges and Strategic Responses. In J. A. Miller (Ed.), Global Perspectives on 21st Century Education (pp. 73–83). New York, NY: Global Education Press. Retrieved September 29, 2024 from https://doi.org/10.20849/jed.v3i2.613
Wiisak, J., Stolt, M., Igoumenidis, M., Chiappinotto, S., Gastmans, C., Keogh, B., et al. (2024). Factors contributing to the promotion of moral competence in nursing. Nursing ethics, 31(8), 1367–1388. https://doi.org/10.1177/09697330241235305
Yang, Y. (2024). Influences of digital literacy and moral sensitivity on artificial intelligence ethics awareness among nursing students. Healthcare, 12, 2172. https://doi.org/10.3390/healthcare12212172
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ปรากฏในวารสารเครือข่าย วิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ ที่เป็นวรรณกรรมของผู้เขียน บรรณาธิการหรือเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและวิทยาลัยการสาธารณสุขภาคใต้ ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย
2. บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของ วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้
