ประสิทธิผลของรูปแบบการจัดการดูแลผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ ตามหลักการเวชศาสตร์ครอบครัว โรงพยาบาลทุ่งช้าง จังหวัดน่าน

Wathanya  Nanthakhupthamrong

Authors

Wathanya Nanthakhupthamrong Thung chang Hospital

Keywords:

Uncontrolled Hypertension, Family Medicine, Self-Care Behavior, Home Blood Pressure Monitoring, Blood Pressure Control Rate

Abstract

Uncontrolled hypertension is a major public health challenge leading to target organ complications. This one-group pretest-posttest quasi-experimental study aimed to evaluate the effectiveness of the Thung Chang Model on blood pressure control, blood pressure levels, laboratory outcomes, self-care behaviors, and medication adherence. The study was conducted at the Chronic Disease Clinic, Thung Chang Hospital, Nan Province, from February 1 to June 30, 2026, among 38 purposively selected patients with uncontrolled hypertension. The 16-week intervention comprised holistic family assessment, home blood pressure monitoring (HBPM) training, multidisciplinary personalized lifestyle counseling, and a digital tracking system combined with home visits by core village health volunteers. Data were collected using clinical and laboratory record forms, a self-care behavior questionnaire, and a medication adherence questionnaire. Data were analyzed using descriptive statistics, McNemar’s Test, and the Wilcoxon Signed Ranks Test.

The results showed that after the intervention, the proportion of patients achieving the blood pressure target (BP < 140/90 mmHg) significantly increased to 68.42% (p < .001). Mean systolic and diastolic blood pressure significantly decreased (Z = -5.375, p < .001 and Z = -3.849, p < .001, respectively). Laboratory profiles indicated that fasting blood sugar significantly decreased to 106.18 ± 19.03 mg/dL (p = .001), low-density lipoprotein cholesterol (LDL-C) decreased to 94.58 ± 28.97 mg/dL (p < .001), and triglycerides decreased to 122.24 ± 78.56 mg/dL (p = .004). Meanwhile, the estimated glomerular filtration rate and creatinine levels showed no statistically significant differences (p = .856 and p = .706, respectively). Regarding health behaviors, self-care behavior scores significantly increased (Z = -5.229, p < .001), whereas medication adherence scores showed no significant difference (Z = 0.000, p = 1.000). In conclusion, the Thung Chang Model is effective in improving the blood pressure control rate, enhancing self-care behaviors, and regulating blood glucose and lipid profiles within target ranges.

References

World Health Organization. Guideline for the pharmacological treatment of hypertension in adults. Geneva: World Health Organization; 2021.

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์โรค NCDs: เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง พ.ศ. 2562. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2563.

กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการดำเนินงานลดบริโภคเกลือและโซเดียมในประชากรไทย. นนทบุรี: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2562.

Zhou B, Carrillo-Larco RM, Danaei G, Riley LM, Paciorek CJ, Stevens GA, et al. Worldwide trends in hypertension prevalence and progress in treatment and control from 1990 to 2019: a pooled analysis of 1201 population-representative studies with 104 million participants. Lancet. 2021;398(10304):957-980.

Unger T, Borghi C, Charchar F, Khan NA, Poulter NR, Prabhakaran D, et al. 2020 International Society of Hypertension Global Hypertension Practice Guidelines. Hypertension. 2020;75(6):1334-1357.

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แผนปฏิบัติการควบคุมโรคไม่ติดต่อระดับชาติ (พ.ศ. 2566–2570). นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2566.

กนกพร แจ่มกระจ่าง, ศิริพร จิรวัฒน์กุล, พรพิมล โพธิ์งาม. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการควบคุมความดันโลหิตของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้. วารสารพยาบาลสาธารณสุข. 2561;32(3):1-16.

Centers for Disease Control and Prevention. High blood pressure facts [Internet]. Atlanta: CDC; 2021 [updated 2021 Sep 27; cited 2026 Sep 28]. Available from: https://www.cdc.gov/bloodpressure/facts.htm

สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถิติสาธารณสุข พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์; 2566.

สุพรรษา ยาใจ, ดวงนภา ปราบโรค. การควบคุมระดับความดันโลหิตโดยให้ผู้ป่วยเป็นศูนย์กลางและให้การดูแลต่อเนื่องในบริการปฐมภูมิ. วารสารศูนย์การแพทย์ศาสตร์และการสาธารณสุข มหาวิทยาลัยบูรพา. 2561;33(1):159-170.

กองการพยาบาล สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการพยาบาลผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงสำหรับเครือข่ายบริการปฐมภูมิ. นนทบุรี: สื่อตะวัน; 2564.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครนายก. คู่มือแนวทางการพยาบาลผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้สำหรับเครือข่ายปฐมภูมิ. นครนายก: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครนายก; 2567.

Hulley SB, Cummings SR, Browner WS, Grady DG, Newman TB. Designing clinical research. 4th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2013.

Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Hillsdale (NJ): Lawrence Erlbaum Associates; 1988.

Kim JS, Kim HJ, Han KJ. Development and evaluation of the Hypertension Self-Care Profile: A multi-method study. J Adv Nurs. 2015;71(12):2975-2987. doi:10.1111/jan.12756.

บุญชม ศรีสะอาด. การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น; 2553.

Best JW. Research in education. 4th ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1981.

จิรัชญา สถาพรพงษ์, พรรณราย ขุนเพชร. ความร่วมมือในการใช้ยาและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข. 2562;13(2):185-196.

Morisky DE, Ang A, Krousel-Wood M, Ward HJ. Predictive validity of a medication adherence measure in an outpatient setting. J Clin Hypertens (Greenwich). 2008;10(5):348-354. doi:10.1111/j.1751-7176.2008.07572.x.

Polit DF, Beck CT. Essentials of nursing research: appraising evidence for nursing practice. 10th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2017.

Whelton PK, Carey RM, Aronow WS, Casey DE, Collins KJ, Dennison Himmelfarb C, et al. 2017 ACC/AHA/AAPA/ABC/ACPM/AGS/APhA/ASH/ASPC/NMA/PCNA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults: Executive Summary. J Am Coll Cardiol. 2018;71(19):2199-2269.

Kim JY, Wineinger NE, Taitel M, Radin JM, Akinbosoye O, Jiang J, et al. Self-management of hypertension using a smartphone app and a smart blood pressure monitor: two-arm randomized controlled trial. JMIR Mhealth Uhealth. 2019;7(1):e11444.

สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: ทริปเพิ้ล กรุ๊ป; 2567.

Filippou CD, Thomopoulos CG, Kouremeti MM, Sotiropoulou LI, Nihoyannopoulos PC, Tousoulis DP, et al. Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) Diet and Blood Pressure Reduction in Adults with and without Hypertension: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Adv Nutr. 2020;11(5):1150-1160. doi:10.1093/advances/nmaa041.

Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) Blood Pressure Work Group. KDIGO 2021 Clinical Practice Guideline for the Management of Blood Pressure in Chronic Kidney Disease. Kidney Int. 2021;99(3S):S1-S87.

Sookwongse N, Kanjanarat P, Sripong M. Dietary sodium intake and its sources among hypertensive patients in primary care units. Thai J Pharm Sci. 2020;44(2):105-112.