การศึกษาผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม คุณภาพชีวิต และพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอย ของประชาชนโดยรอบสถานที่ฝังกลบขยะมูลฝอย: กรณีศึกษาตำบลมุกดาหาร อำเภอเมืองมุกดาหาร จังหวัดมุกดาหาร
คำสำคัญ:
การประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม, คุณภาพชีวิต, พฤติกรรมจัดการขยะมูลฝอย, สถานที่ฝังกลบขยะมูลฝอยบทคัดย่อ
ปัญหาการขาดระบบมาตรฐานในการจัดการขยะมูลฝอยในชุมชนส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สุขภาพ และคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะพื้นที่ใกล้เคียงสถานที่ฝังกลบขยะมูลฝอย การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม คุณภาพชีวิต และพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยของประชาชนในตำบลมุกดาหาร อำเภอเมืองมุกดาหาร จังหวัดมุกดาหาร เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างจำนวน 186 คน เครื่องมือวิจัยคือแบบประเมิน แบ่งออกเป็น 4 ส่วน ได้แก่ ข้อมูลทั่วไป ผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อม คุณภาพชีวิต และพฤติกรรมการจัดการขยะ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการศึกษา พบว่า ประชาชนได้รับผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 2.17, SD = 0.74) โดยประเด็นที่มีผลกระทบมากที่สุดคือพาหะนำโรค เช่น แมลงวัน (Mean = 2.70, SD = 0.55) และมลพิษทางอากาศจากกลิ่นเหม็นและฝุ่นละออง (Mean = 2.68, SD = 0.51) ด้านคุณภาพชีวิต พบว่า มีผลกระทบในเชิงลบทั้งในมิติของสุขภาพจิต (Mean = 2.37, SD = 0.57) และสุขภาพกาย (Mean = 2.34, SD = 0.61) ในระดับสูง ส่วนมิติทางเศรษฐกิจและสังคมอยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 2.21, SD = 0.67) ด้านพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอย พบว่า ประชาชนส่วนใหญ่มีพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยที่เหมาะสมในระดับครัวเรือน ได้แก่ การคัดแยกขยะในครัวเรือน ร้อยละ 99.5 การใส่ขยะลงถัง ร้อยละ 97.8 และการนำส่งให้เทศบาลกำจัด ร้อยละ 78.5 อย่างไรก็ตาม ปัญหาที่พบในชุมชน ได้แก่ การขาดจุดรวบรวมขยะที่ชัดเจน ร้อยละ 54.5 และถังขยะที่ไม่เพียงพอ ร้อยละ 33.3
ผลการศึกษานี้สามารถนำไปใช้สนับสนุนการวางแผนนโยบายขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยควรกำหนดมาตรการควบคุมพาหะนำโรค ลดมลพิษทางอากาศจากกลิ่นเหม็นและฝุ่นละออง รวมถึงการกำหนดจุดรวบรวมและจำนวนถังให้เพียงพอกับปริมาณขยะ สนับสนุนการคัดแยกขยะอย่างต่อเนื่อง เฝ้าระวังสุขภาพประชาชนโดยเฉพาะโรคทางเดินหายใจและสุขภาพจิต ควบคู่กับการสร้างกลไกการสื่อสารระหว่างชุมชนกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อลดผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
United Nations Environment Programme. Global Waste Management Outlook 2024: Beyond an age of waste – Turning rubbish into a resource. Nairobi: UNEP; 2024.
กรมควบคุมมลพิษ. สถานการณ์ขยะมูลฝอยในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2566 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมควบคุมมลพิษ; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 15 ส.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.pcd. go.th/publication/31985/
Vinti G, Bauza V, Clasen T, Tudor T, Zurbrügg C, Vaccari M. Health risks of solid waste management practices in rural Ghana: A semi-quantitative approach toward a solid waste safety plan. Environmental Research. 2023;216:114728.
Peprah P, Agyemang-Duah W, Morgan AK, Onyina E, Asare ES. Differences in physical and mental health symptoms among residents living near municipal solid waste sites: a cross sectional study in the Ashanti Region, Ghana. Journal of Health, Population and Nutrition. 2024;43(1):34.
Njoku PO, Edokpayi JN, Odiyo JO. Health and Environmental Risks of Residents Living Close to a Landfill: A Case Study of Thohoyandou Landfill, Limpopo Province, South Africa. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2019;16(12).
Nazeer A, Sadaf T, Rouf A, Iqbal MA, Azhar K. The Impact of Landfill Proximity on Residential Property Values in Faisalabad, Pakistan. Journal of Education and Social Studies. 2024;5(2):510-20.
Ekeng E, Ibiang I. Assessing the Environment, Social and Economic Impacts of Landfill Sites on Nearby Communities and Ecosystem in Cabalar Metropolis. The International Journal of Science & Technoledge. 2024;12:1-20.
Phan LT, Nguyen GT, Nguyen QAD, Nguyen HS, Nguyen TT, Watanabe T. Quality of Life and Factors Affecting It: A Study Among People Living Near a Solid Waste Management Facility. Frontiers in Public Health. 2021;Volume 9 - 2021.
Tongthammachart N, Ruksakom H, Kornoungklang K, Doungsai K, Phaocharoen S. Assessment and Comparison the Environmental Pollution Status of Heavy Metals from Landfills of Sa Kaeo and Trat province in special economic zones (SEZ) of Thailand Eastern Region. Journal of Health Science of Thailand. 2024;33(3).
Ngamjarus C, Pattanittum P. n4Studies: application for sample size calculation in health science research. Version 2.3. App Store; 2024.
Daniel WW. Biostatistics: a foundation for analysis in the health sciences. 6th ed. New York: John Wiley & Sons; 1995. p.180.
Ngamjarus C. Sample size calculation for health science research. 1st ed. Khon Kaen: Khon Kaen University Printing House; 2021.
Fadhullah W, Imran NIN, Ismail SNS, Jaafar MH, Abdullah H. Household solid waste management practices and perceptions among residents in the East Coast of Malaysia. BMC Public Health. 2022;22(1):1.
Noinumsai S, Sangkam D, Wachirawongsakorn P. Environmental Impact assessment and quality of life of communities around Landfill site: A Case Study of Tha Pho Sub-district, Muang District, Phitsanulok Province. Journal of Community Development Research (Humanities and Social Sciences). 2019(2):135-67.
บุญชม ศรีสะอาด. การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น; 2560.
พัชรี รินรักษา. ผลกระทบด้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อมจากการจัดการบ่อขยะครบวงจรของเทศบาลตำบลทับมา อำเภอเมือง จังหวัดระยอง [อินเทอร์เน็ต]. ระยอง: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช; 2563. [เข้าถึงเมื่อ 24 ส.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ir.stou.ac.th/bitstream/123456789/6643/1/FULLTEXT.pdf
อมรรัตน์ ศรีอ่อนแสง, ฤทธิรงค์ จังโกฏิ, สุทิน ชนะบุญ, นัฐชานนท์ เขาราธ. การศึกษาผลกระทบด้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อมจากสถานที่กำจัดมูลฝอย กรณีศึกษา: สถานที่กำจัดมูลฝอยองค์การบริหารส่วนตำบลนาพู่ อำเภอเพ็ญ จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ 2566;18:29-42.
มธุรส บุญติ๊บ, สามารถ ใจเตี้ย, สิวลี รัตนปัญญา. ผลกระทบสุขภาพจากการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน กรณีศึกษาเทศบาลตำบลเมืองยาว อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง. วารสารสาธารณสุขล้านนา 2565;18:77-90
ปองพล วรปาณิ, ธีรยา วรปาณิ, ยุทธนา แยบคาย. การพัฒนารูปแบบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลชั้นนำของประเทศไทย. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2566;32(1):186-94.
ทรงศักดิ์ วลัยใจ. กระบวนการจัดการขยะมูลฝอยโดยชุมชนมีส่วนร่วม เทศบาลตำบลเวียงพร้าว อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ [การค้นคว้าอิสระ]. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยแม่โจ้; 2564.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมล้านนา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution 4.0 International License.
