การพัฒนาระบบเฝ้าระวังและส่งต่อผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในระดับชุมชนจังหวัดเชียงราย

sakda thanin; Phitsanuruk  Kanthawee; Nongnuch  Boontham; Narin  Suriyon; Pathomporn  Auanwut

Authors

Sakda Thanin Chiang Rai Provincial Public Health Office
Phitsanuruk Kanthawee School of Health Science Mae Fah Luang University
Nongnuch Boontham Chiang Rai Provincial Public Health Office
Narin Suriyon Chiang Rai Provincial Public Health Office
Pathomporn Auanwut Chiang Rai Provincial Public Health Office

Keywords:

Stroke, Surveillance system, Referral system, Village health volunteers, Community

Abstract

Abstract

Stroke is one of the leading causes of death and disability in Thailand. Timely access to treatment, such as the Stroke Fast Track system, is critical for reducing disability and mortality. However, in Chiang Rai Province, village health volunteers (VHVs) still lack adequate knowledge and skills in assessing warning signs and recognizing risks among high-risk groups and stroke patients. This gap contributes to delays in accessing treatment, resulting in disability and death. Objectives To examine the current situation of the surveillance and referral system for stroke patients at the community level in Chiang Rai Province, to develop a community-based surveillance and referral system through the involvement of VHVs, and to evaluate the outcomes of the developed system.Methods This research employed a research and development (R&D) design, combining qualitative and quantitative approaches. The qualitative sample consisted of 108 stakeholders from district and subdistrict health services, while the quantitative sample comprised 503 VHVs and an intervention group of 56 VHVs from Phangam Subdistrict, Wiangchai District. Research tools included interviews, questionnaires, knowledge tests, and a VHV training manual. Data was analyzed using content analysis, descriptive statistics, and paired t-tests.

Results The primary issue identified was the VHVs’ lack of knowledge and skills in stroke assessment. The developed system incorporated stroke warning sign education, stroke awareness campaigns, risk-screening training, development of educational media, and establishment of emergency communication channels. After the intervention, VHVs’ knowledge and skills significantly improved (p<0.05), enabling faster patient access to treatment. The referral process and access to the Stroke Fast Track system became more effective.

Keywords: Stroke, Surveillance system, Referral system, Village health volunteers, Community

References

World Health Organization. The global burden of disease [Internet]. 2015 [cited 2024 Dec 9]. Available from: http://www.who.int

Jauch EC. Guidelines for the early management of patients with acute ischemic stroke: a guideline for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2013;44:870–947.

World Health Organization. Stroke, cerebrovascular accident [Internet]. Cairo: WHO Regional Office for the Eastern Mediterranean; 2024 [cited 2024 Dec 9]. Available from; https://www.emro.Who .int/health-topics/stroke-cerebrovascular -accident/index.html

ระบบคลังข้อมูลสุขภาพ HDC. อัตราการป่วยด้วยโรคหลอดเลือดสมอง [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 9 ธ.ค.2567].เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/kpi/1/2023

NHS Improvement. Psychological care after stroke: improving stroke services for people with cognitive and mood disorders. UK: NHS Improvement. 2011.

สมศักดิ์ เทียมเก่า. Stroke network. Thai Journal of Neurology. 2560; 33(1): 57-60

อรรถสิทธิ์ ศรีสุบัติและคณะ. ต้นทุน-ประสิทธิผล ของการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองหลัง ระยะเฉียบพลันด้วยรูปแบบการดูแลระยะกลาง แบบผู้ป่วยใน(intermediate care) เปรียบเทียบ กับการฟื้นฟูสมรรถภาพแบบผู้ป่วยนอก. วารสารกรมการแพทย์, 2562;44(5):167-173.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย. รายงานการตรวจราชการสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงรายรอบที่ 1.เชียงราย: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย; 2568.

สถาบันประสาทวิทยา. แนวทางการปฏิบัติที่่ดีีในการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง.บริิษัทธนาเพรส จำกััด.2564.

National Stroke Association. State of the nation: stroke statistics [Internet]. 2016 [cited 2024 Dec 9]. Available from: https://www.stroke.org.uk/sites/default/files/stroke_statistics_2015.pdf

บำเพ็ญ พงศ์เพชรดิถ.การมีส่วนร่วมของชุมชน ในการส่งเสริมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเรื้อรังเพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง.วารสารพยาบาลโรคหัวใจและทรวงอก.2561;29(2):2-11

Kemmis S, McTaggart R. The action research planner. 3rd ed. Geelong: Deakin University Press; 1988.

Krejcie RV, Morgan DW. Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement. 1970;30(3):607-610.

Bloom BS. Taxonomy of educational objectives: Handbook I, cognitive domain. New York: David McKay; 1975.

Best JW. Research in education. Englewood Cliffs (NJ): Prentice Hall; 1977.

Kuder GF, Richardson MW. The theory of the estimation of test reliability. Psychometrika. 1937;2:151–160.

Cronbach LJ. Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika. 1951;16:297–334.

สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. คู่มือการประเมินโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจขาดเลือดและโรคหลอดเลือดสมอง(อัมพฤกษ์ อัมพาต) สำหรับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.). พิมพ์ครั้งที่ 2 (ฉบับปรับปรุง).กรุงเทพฯ: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์ องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์; 2560.

ฉัตรทอง จารุพิสิฐไพบูลย์ และคณะ. แนวทางการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในกลุ่มเสี่ยง. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2563;30(3):74-89.

สมศักดิ์ เทียมเก่า.สถานการณ์โรคหลอดเลือดสมอง.วารสารประสาทวิทยาแห่งประเทศไทย. 2562;37(4):54-60.

ปราโมทย์ ถ่างกระโทก. ระบบส่งต่อผู้ป่วย: กระบวนการสำคัญในการจัดการบริการสุขภาพ. วารสารการแพทย์และวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2561;25(3):109–121.