การพัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้สารเคมีในเกษตรกร แบบมีส่วนร่วมในพื้นที่อำเภอสามเงา จังหวัดตาก

Tassanee  Rodsang

Authors

Tassanee Rodsang Tak Provincial Public Health Office

Abstract

The continuous use of agrochemicals poses significant risks to farmers’ health, the environment, and agricultural sustainability, in Thailand where pesticide imports have been steadily increasing and
at-risk farmers often lack appropriate protective practices. This research and development study was crucial in addressing these risks and aimed to: (1) investigate the context and issues regarding chemical use among farmers in Sam Ngao District, Tak Province ; (2) develop a participatory behavioral modification model for chemical use; and (3) evaluate the effectiveness of the model by comparing knowledge, attitudes, and practices (KAP), as well as assessing satisfaction before and after implementation. The sample consisted of 50 farmers selected through purposive sampling who used chemicals and had cholinesterase levels in the “at-risk” range. The research was conducted in three phases: (1) data collection via focus group discussions and questionnaires; (2) model development through a participatory process based on the KAP Model; and (3) an 8-week implementation of the model.

The results showed that after implementation of the developed model, the mean knowledge score increased from 0.37 ± 0.08 to 0.93 ± 0.56 (t = −2.45, p = 0.02). The mean attitude score increased from 2.84 ± 0.15 to 3.02 ± 0.32 (t = −3.65, p = 0.001), and the mean behavior score increased from 1.81 ± 0.27 to 2.53 ± 0.46 (t = −2.12, p = 0.04). These findings indicated that the developed model significantly improved chemical use behaviors at the 0.05 level of significance. Additionally, participants reported high satisfaction with the model (mean = 4.45 out of 5.00, SD = 0.52).

In conclusion, this participatory model was effective and could be applied to promote chemical safety among farmers. It also had the potential to be expanded to other areas with similar contexts to support long-term safe and sustainable agriculture.

References

Food and Agriculture Organization of the United Nations; World Health Organization. International code of conduct on pesticide management: guidelines on highly hazardous pesticides. Rome: FAO; 2019.

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. ประเทศไทยเป็นประเทศเกษตรกรรม [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์; 2563 [สืบค้นเมื่อ 17 มิ.ย. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://marketeeronline.co/ archives/161682

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. สถิติการนำเข้าสารเคมีกำจัดศัตรูพืช พ.ศ. 2560 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์; 2560 [สืบค้นเมื่อ 17 มิ.ย. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://opendata.moac.go.th/?p=list-data&org=DOA

กัลยา เทียมศร, ศันสนีย์ เมฆรุ่งเรืองวงศ์. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรผู้ปลูกแตงโม อำเภอวังทรายพูน จังหวัดพิจิตร. วารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2565;14(2):190-206.

กุลธิดา ยะสะกะ, วรวรรณ ภูชาดา, สุนิสา ชายเกลี้ยง. สถานการณ์โรคพิษจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชและอัตราป่วยโรคมะเร็งท่อน้ำดีในเกษตรกรเพาะปลูกพืชเศรษฐกิจในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย. วารสารความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม. 2565;31(2):35-42.

วันทกานต์ วลัยเสถียร, ธีรวัฒน์ วลัยเสถียร, สมรภพ บรรหารักษ์. การพัฒนารูปแบบการป้องกันผลกระทบทางสุขภาพและความปลอดภัยของเกษตรกรจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2562;32(5):828-839.

Skinner BF. The behavior of organisms: an experimental analysis. New York: Appleton-Century; 1938.

Singh IN, Malaviya AN. Long distance truck drivers in India: HIV infection and their possible role in disseminating HIV into rural areas. Int J STD AIDS. 1994;5:137-138.

กนกวรรณ วรชินา, นิภา มหารัชพงศ์, ปาจรีย์ อับดุลลากาซิม. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันตนเองในการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวนาปี จังหวัดนครพนม. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2565;15(3):252-261.

นวพร นาคะนิธิ. ความรู้ เจตคติ และพฤติกรรมการบริโภคเนื้อจากพืชของประชากรในเขตกรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์ปริญญาการจัดการมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหิดล; 2563.

กรมวิชาการเกษตร. ประกาศเรื่อง การยกเลิกหรือลดการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอันตราย. กรุงเทพฯ: กรมวิชาการเกษตร; 2560. [สืบค้นเมื่อ 17 มิ.ย. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://thaipublica.org/ 2017/09/thai-pan-11-9-2560/

มงคล รัชชะ, และคณะ. การศึกษาพฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชในเกษตรกรบ้านทุ่งนางครวญ ตำบลชะแล อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี. ใน: รายงานการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 12; 2560; มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. หน้า 84-94.

ภัทรภร แคว้นคอนฉิม. การพัฒนารูปแบบการป้องกันผลกระทบทางสุขภาพและความปลอดภัยของเกษตรกรจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2566;32(5):828-838.