Health Literacy and Health Promoting Behaviors Regarding Stroke Prevention among People in A Semi-Urban Community, Chiang Mai
Keywords:
Health Literacy, Health Promoting Behaviors, Stroke PreventionAbstract
Stroke is a severe and life-threatening disease that can be prevented, if people have sufficient health literacy and consistently adopt health-promoting behaviors regarding stroke prevention. The chance of stroke occurrence can be minimized. This cross-sectional descriptive research aimed to explore the health literacy and health promoting behaviors regarding stroke prevention among people who attended services at Ban Pa Khoi Nuea Tambon Health Promotion Hospital, Sanphisua Subdistrict, Mueang, Chiang Mai from July to October, 2024. The sample was purposively selected and consisted of 405 subjects. Research instruments, the demographic data record form, the Stroke Health Literacy Questionnaire, and the Health Promoting Behaviors Among Persons at Risk of Stroke’s Questionnaire, were reviewed and approved by five experts for content validity and tested for reliability prior to data collection. Data analysis using descriptive statistics.
The study results indicate that most participants were middle-aged and older adults (aged over 45 years). Overall, their stroke health literacy and health-promoting behaviors for stroke prevention were found to be at a moderate level, at 69.14% and 68.89%, respectively. The six health literacy skills related to stroke are also at a moderate level, including cognitive skill (72.35%), access to health information and services skill (55.80%), communication skill (61.23%), self-management skill (61.98%), media literacy (76.79%), and decision skill (50.12%). Similarly, health-promoting behaviors for stroke prevention in all six subscales are also at a moderate level: health responsibility (53.58%), physical activity (52.10%), nutrition (83.70%), spiritual growth (53.33%), interpersonal relationships (55.31%), and stress management (60.99%).
This research findings demonstrate that the majority of the participants have a moderate level of health literacy and health-promoting behaviors for stroke prevention which is considered insufficient for adopting or maintaining appropriate behaviors to effectively prevent stroke. Therefore, this people group should be supported in enhancing their stroke health literacy for enabling them to engage in proper and appropriate health-promoting behaviors for stroke prevention.
References
World Stroke Organization. Annual report 2022 [Internet]. Geneva: World Stroke Organization; 2023 [cited 2025 Feb 16]. Available from: https://www.world-stroke.org/assets/downloads/WSO Annual Report 2022 - online.pdf
Tsao CW, Aday AW, Almarzooq ZI, Anderson CAM, Arora P, Avery CL, et al. Heart disease and stroke statistics-2023 update: a report from the American Heart Association. Circulation. 2023;147(8):e93–621.doi:10.1161/ CIR.0000000000001123
กองโรคไม่ติดต่อ. ข้อมูลโรคไม่ติดต่อ [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 20 เม.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: http://www.thaincd.com /2016/mission3
Diener HC, Hankey GJ. Primary and secondary prevention of ischemic stroke and cerebral hemorrhage: JACC focus seminar. J Am Coll Cardiol. 2020 Apr 21;75(15):1804–18. doi:10. 1016/j.jacc.2019.12.072
Yahya T, Jilani MH, Khan SU, Mszar R, Hassan SZ, Blaha MJ, et al. Stroke in young adults: current trends, opportunities for prevention and pathways forward. Am J Prev Cardiol. 2020 Sep;3:100085. doi:10.1016/j.ajpc.2020.100085
Intolo S. The integrated stroke preventive care services for older persons. Royal Thai Navy Med J. 2020;47(3):687–703.
Caprio FZ, Sorond FA. Cerebrovascular disease: primary and secondary stroke prevention. Med Clin North Am. 2019 Mar;103(2):295–308. doi:10.1016/j.mcna.2018.10.001
Thananuwatsak R, Harnchaipibulkul S, Worakijthamrongchai T. The primary prevention of stroke. Thai Stroke Soc. 2019;18(2):29–39.
Feigin VL, Norrving B, George MG, Foltz JL, Roth GA, Mensah GA. Prevention of stroke: a strategic global imperative. Nat Rev Neurol. 2016 Sep;12(9):501–12. doi:10.1038/nrneurol. 2016.107
Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med. 2008 Dec;67(12):2072–8. doi:10.1016/j.socscimed.2008.09.050
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int. 2000 Sep;15(3):259–67. doi:10.1093/heapro/15.3.259
Pender NJ. Health promotion in nursing practice. 3rd ed. Stamford, Conn: Appleton and Lange; 1996.
วนิดา ศรีพรหมษา, รุ่งนภา ประยูรศิริศักดิ์, ณัฐรุจา เนตรภักดี, ชัญญาวีร์ ไชยวงศ์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองในชุมชน. วารสารเกื้อการุณย์. 2566;30(2):179–96.
พรธิรา บุญฉวี. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมป้องกันการเกิดโรคในผู้ที่เป็นโรคหลอดเลือดสมองระยะฟื้นฟูสภาพ [วิทยานิพนธ์]. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2566.
ณิชมน หลำรอด, เอนกพงศ์ ฮ้อยคำ, วดีรัตน์ ศรีวงศ์วรรณ, เสน่ห์ คล้ายบัว, ธนะวัฒน์ รวมศุก. ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลและปัจจัยทางสังคมกับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองอายุ 35 ปีขึ้นไปในจังหวัดนนทบุรี. วารสารการพยาบาลและการศึกษา. 2566;16(2):28–39.
สุชาดา ธงชาย. ปัจจัยทำนายความรอบรู้ทางสุขภาพในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของผู้สูงอายุที่มีภาวะความดันโลหิตสูงในจังหวัดนครสวรรค์ [วิทยานิพนธ์]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2564.
หฤษฎ์ เซี่ยงหว็อง, พรชัย จูลเมตต์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการกลับเป็นซ้ำของผู้สูงอายุที่รอดชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมอง [วิทยานิพนธ์].ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา; 2565.
ลิลิต ศิริทรัพย์จนันท์, ยุพาวรรณ ทองตะนุนาม. ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ ความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับโรคหลอดเลือดสมอง และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุที่มารับบริการ ณ ศูนย์พัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ เทศบาลนครนนทบุรี. ราชาวดีสาร. 2566;13(1):95–110.
สุพรรณิการ์ สิงห์จู, วราภรณ์ บุญเชียง, สินีนาฎ ชาวตระการ. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและการสนับสนุนจากครอบครัวต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองในผู้ที่มีภาวะเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง [วิทยานิพนธ์]. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2566.
จตุพงษ์ พันธ์วิไล, นิรมัย มณีรัตน์, พัชร มธุรมน, สุพัตรา ปวนไฝ, จิราภรณ์ ภักดี, รุ่งนภา จอมธรรม. พฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพในการป้องกันการเกิดโรคหลอดเลือดสมองสำหรับผู้ที่มีภาวะเสี่ยงในชุมชน: การวิจัยเชิงปฏิบัติการ. วารสารวิชาการสุขภาพภาคเหนือ. 2566;10(2):80–93.
จตุพงษ์ พันธ์วิไล, ประทุม สร้อยวงค์, มยุลี สำราญญาติ. พฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพของผู้ที่มีภาวะเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง. พยาบาลสาร. 2561;45(2):14–27.
ภารณี วสุเสถียร. พฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของประชาชนกลุ่มเสี่ยงต่อการเป็นโรคหลอดเลือดสมองเขตสุขภาพที่ 6. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. 2561;14(1):42–53.
กรมสนับสนุนบริการระบบสุขภาพ. รายงานข้อมูลตำบลสันผีเสื้อ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 20 ก.พ. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://3doctor.hss.moph.go.th/main/rpvillage.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas. 1970;30(3):607–10.
อรุณ จิรวัฒน์กุล. สถิติในงานวิจัยเลือกใช้อย่างไรให้เหมาะสม. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพ ฯ: วิทยพัฒน์; 2557.
ชัญญา อนุเคราะห์, ปัญชลิกา นาคคงคำ, นุสรี ศิริพัฒน์. สถานการณ์ความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชาชนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป เขตสุขภาพที่ 1. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมล้านนา. 2564;11(1):1–14.
กรรณิการ์ การีสรรพ์, พรทิพย์ มาลาธรรม, นุชนาฏ สุทธิ. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพ ความรู้เกี่ยวกับการควบคุมโรคความดันโลหิตสูง และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง. รามาธิบดีพยาบาลสาร. 2562;25(3):280–95.
เยาวลักษณ์ มีบุญมาก, จิริยา อินทนา, กรรณิการ์ กิจนพเกียรติ, เพ็ญจมาศ คำธนะ, นงณภัทร รุ่งเนย. ความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุในชุมชนกึ่งเมืองแห่งหนึ่งในจังหวัดราชบุรี. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 2562;6(ฉพ):129–41.
ประพันธ์ เข็มแก้ว, นิกรณ์รัตน์ ภักดีวิวัฒน์. การศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของประชาชนกลุ่มวัยทำงานในเขตจังหวัดพิจิตร. วารสารวิจัยและวิชาการสาธารณสุขจังหวัดพิจิตร. 2564;2(2):32–42.
Rüegg R. Decision-making ability: a missing link between health literacy, contextual factors, and health. HLRP Health Lit Res Pract. 2022;6(3):e213-e223.
Ruangchaithaweesuk S, Aungwattana S, Thumma N. Health literacy and stroke preventive behaviors among high-risk populations in Thailand. J Health Res. 2021;35(3):278–87.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Lanna Journal of Health Promotion and Environmental Health
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
