- ปัจจัยส่วนบุคคล สังคม และสื่อที่มีความสัมพันธ์กับการใช้ยาด้วยตนเองและ ความเสี่ยงการใช้ยาอย่างไม่เหมาะสมในจังหวัดมหาสารคาม

-

บทคัดย่อ

            การใช้ยาด้วยตนเองเป็นพฤติกรรมสุขภาพที่พบได้อย่างแพร่หลายในสังคมไทย และอาจนำไปสู่การใช้ยาอย่างไม่เหมาะสมซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพทั้งในระยะสั้นและระยะยาว การวิจัยเชิงปริมาณครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยด้านสังคม และปัจจัยด้านสื่อที่มีผลต่อการใช้ยาด้วยตนเองและความเสี่ยงของการใช้ยาอย่างไม่เหมาะสม รวมทั้งศึกษาพฤติกรรมการใช้ยาด้วยตนเองและผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนในจังหวัดมหาสารคาม กลุ่มตัวอย่างเป็นประชาชนอายุ 18 ปีขึ้นไปที่เคยมีพฤติกรรมการใช้ยาด้วยตนเอง จำนวน 400 คน คัดเลือกด้วยวิธีการสุ่มแบบตามความสะดวก เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาและความเชื่อมั่น วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One-way ANOVA) สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีพฤติกรรมการใช้ยาด้วยตนเอง โดยนิยมซื้อยาจากร้านขายยาและร้านค้าใกล้บ้าน และได้รับข้อมูลด้านการใช้ยาจากบุคคลใกล้ชิดและสื่อออนไลน์เป็นหลัก ปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยด้านสังคม และปัจจัยด้านสื่อมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความเสี่ยงของการใช้ยาอย่างไม่เหมาะสมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) และสามารถร่วมกันทำนายความเสี่ยงของการใช้ยาอย่างไม่เหมาะสมและผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาวได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการลดความเสี่ยงจากการใช้ยาอย่างไม่เหมาะสมควรมุ่งส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพและการใช้ยาอย่างสมเหตุสมผล เพิ่มการเข้าถึงบริการให้คำปรึกษาจากเภสัชกร และพัฒนาระบบกำกับดูแลข้อมูลสุขภาพที่เผยแพร่ผ่านสื่อออนไลน์ เพื่อสนับสนุนการใช้ยาอย่างปลอดภัยและเหมาะสมของประชาชน