อุบัติการณ์และปัจจัยที่สัมพันธ์กับความรุนแรงของการบาดเจ็บ จากการเกิดอุบัติเหตุจราจรทางถนนในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ โดยใช้ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศทางภูมิศาสตร์

บทคัดย่อ

อุบัติเหตุจราจรทางถนนเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตและเศรษฐกิจในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทยที่มีแนวโน้มการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุจราจรทางถนนเพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะในพื้นที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ที่พบอุบัติการณ์ซ้ำซ้อน จากการทบทวนวรรณกรรมพบว่า ปัญหาอุบัติเหตุทางถนนยังไม่มีการศึกษาที่เน้นบริบทของมหาวิทยาลัย รวมถึงข้อจำกัดการวิเคราะห์เชิงลึกระดับพื้นที่เพื่อแสดงจุดเสี่ยง สร้างองค์ความรู้ และสนับสนุนการกำหนดมาตรการป้องกันอุบัติเหตุจราจรในพื้นที่ให้มีประสิทธิภาพ

การศึกษามีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอุบัติการณ์และค้นหาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรุนแรงของการเกิดอุบัติเหตุจราจร รวมถึงเพื่อศึกษาความหนาแน่นของการเกิดอุบัติเหตุในพื้นที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โดยใช้ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ ซึ่งเก็บข้อมูลจากฐานข้อมูลระบบเฝ้าระวังการเกิดอุบัติเหตุมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2565 ถึง 31 ธันวาคม 2567 โดยวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนาและถดถอยโลจิสติกแบบพหุตัวแปร

อุบัติการณ์ในกลุ่มผู้ที่ได้รับบาดเจ็บเล็กน้อย ร้อยละ 71.2 ปัจจัยที่มีผลต่อความรุนแรงของอุบัติเหตุ คือ ประเภทผู้ได้รับบาดเจ็บ (AOR; 2.84, 95%CI; 1.54, 5.24) ตำแหน่งที่นั่งของผู้โดยสาร (AOR; 5.10, 95%CI; 1.14, 22.75) และช่วงเวลา 16:31 - 00:30 น. และ เวลา 00:31 - 08:30 น. มีแนวโน้มการเกิดความรุนแรงของการเกิดอุบัติเหตุจราจรทางถนนมากที่สุด โดยมีค่า AOR ที่ 1.91 (95%CI; 1.11, 3.28) และ 3.45 (95%CI; 1.07, 11.17) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยมีจุดเสี่ยงสำคัญที่มีอุบัติการณ์การเกิดอุบัติเหตุมากที่สุด จำนวน 6 จุด

ผลการศึกษาสามารถใช้วางแผนมาตรการความปลอดภัยเชิงพื้นที่ได้ โดยเน้นการจัดการจุดเสี่ยงสำคัญ ตลอดจนการสร้างความตระหนักด้านความปลอดภัย เพื่อให้การสัญจรภายในมหาวิทยาลัยมีความปลอดภัยและยั่งยืน