ปัจจัยการบริโภคอาหารกับการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ด้วยวิธีการตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ (FIT) ให้ผลบวก ในประชาชน อายุ 50-70 ปี ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม

  • จริญญา เชื้อลิ้นฟ้า คณะสาธารณสุขศาสตร์
  • ชนัญญา จิระพรกุล คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  • เนาวรัตน์ มณีนิล
คำสำคัญ: มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง การตรวจคัดกรอง การตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ

บทคัดย่อ

การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า การบริโภคอาหารมีผลต่อการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง แต่การศึกษาการบริโภคอาหารกับการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ด้วยวิธีการตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ (Fecal Immunochemical Test: FIT) ให้ผลบวกในปัจจุบันนั้นยังไม่ได้ข้อสรุปที่แน่ชัด ดังนั้นการศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่างการบริโภคอาหารและปัจจัยอื่นๆ กับการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ด้วยวิธีการตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ (FIT) ให้ผลบวก ในประชาชน 50-70 ปี ในเขตพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาแบบ case-control study ทำการเก็บข้อมูลในช่วงเดือน มีนาคม 2563 โดยใช้แบบสัมภาษณ์ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น กลุ่มตัวอย่างในการวิจัยครั้งนี้ จำนวน 216 คน กลุ่มศึกษาและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 108 คน วิเคราะห์หาความสัมพันธ์โดยใช้สถิติการถดถอยพหุลอจิสติก นำเสนอขนาดความสัมพันธ์ด้วยค่า Adjusted odds ratio (ORadj) และช่วงเชื่อมั่นที่ 95%

     ผลการศึกษาพบว่า การบริโภคอาหารมีความสัมพันธ์กับการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ด้วยวิธีการตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ (FIT) ให้ผลบวก อย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (ORadj=1.39, 95%CI; 0.65-3.00, p=0.398) แต่พบว่า ผู้ที่มีการศึกษาระดับประถมศึกษาหรือต่ำกว่า (ORadj=2.38 , 95%CI; 1.15-4.90, p=0.019)  ผู้ที่มีโรคประจำตัวด้วยโรคกลุ่ม Metabolic syndrome (ORadj=2.62 , 95%CI; 1.35-5.10 , p=0.005) และผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์ (ORadj=2.08 , 95%CI: 1.15-3.75, p=0.015) มีความสัมพันธ์กับการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ด้วยวิธีการตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ (FIT) ให้ผลบวก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p value< 0.05) เมื่อควบคุมผลกระทบจากตัวแปรอื่นๆ ในสมการสุดท้าย

            ดังนั้น เพื่อเป็นการลดปัจจัยเสี่ยง ควรมีการให้ความรู้เกี่ยวกับพฤติกรรมเสี่ยงต่อสุขภาพทั้งในชุมชนและหน่วยบริการสุขภาพ เช่น การดื่มแอลกอฮอล์ การสูบบุหรี่และการใช้ยาที่เหมาะสมในผู้ป่วยโรค Metabolic syndrome เพื่อเป็นการป้องกันการเกิดโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงในอนาคต

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กรมการแพทย์. แผนการป้องกันและควบคุมโรคมะเร็งแห่งชาติ (พ.ศ. 2561 - 2565). กรุงเทพมหานคร: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จํากัด; 2561.
คณยศ ชัยอาจ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเข้าร่วมโครงการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง ด้วยวิธีการตรวจเลือดแฝงในอุจจาระ (iFOBT)ในประชากรอายุ 45-74 ปี อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น. [วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตร มหาบัณฑิต สาธารณสุขศาสตร์]. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2561.
ชัชวาล วงศ์จิตรัตน์, นัฏกานต์ วงศ์จิตรัตน์. ภาวะเลือดออกในระบบทางเดินอาหารส่วนต้นในโรงพยาบาลศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี. นครนายก: ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ; 2556; 20 (1): 46-52.
พิราภรณ์ อยู่เหลี่ยง , ชุลีพร ทองจักร , ปาจรีย์ ศรีอุทธา , กนกพร นิวัฒนนันท์. การประเมินการใช้ยาที่ลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะเลือดออกในทางเดินอาหาร ในผู้สูงอายุที่ได้รับยาต้านอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์. วารสารเภสัชกรรมไทย [วารสารออนไลน์] 2562; 11(3): 566-574.
วราภรณ์ ฟักโพธิ์. การทดสอบเพื่อวินิจฉัยการติดเชื้อ Helicobacter pylori จากเลือด. วารสารงานห้องปฏิบัติการเทคนิคการแพทย์ [วารสารออนไลน์] 2561; 5(3): 1-7.
สมยศ สุขเสถียร. สาเหตุ และปัจจัยทํานายการเกิดภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้น. เวชสารโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา [วารสารออนไลน์] 2562; 41(1): 21-28.
สมาคมแพทย์ส่องกล้องทางเดินอาหารไทย. แนวทางการดูแลรักษาผู้ป่วยภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้นในประเทศไทย ; 2557.
สถาบันมะเร็งแห่งชาติ. แนวทางการตรวจคัดกรอง วินิจฉัยและรักษาโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง. กรุงเทพมหานคร: โฆสิตการพิมพ์จำกัด; 2558.
Adler NE. Socioeconomic status and health. Am Psychol [serial online] 1994; 49(1): 15-24.
Barger LK, Cade BE, Ayas NT, Cronin JW, Rosner B, Speizer FE, et al. Extended work shifts and risk of motor vehicle crashes among interns. New Engl J Med [serial online] 2005; 352(2): 125-134.
Chiang TH, Lee YC, Liao WC, Chung JH, Chui HM, Chen SC, et al. Timing and Risk Factors for a Positive Fecal Immunochemical Test in Subsequent Screening for Colorectal Neoplasms. PLOS ONE. [serial online] 2015;10(9): e0136890.
Cutler DM, Lleras-Muney A. Understanding differences in health behaviors by education. J Health Econ [serial online] 2010; 29(1): 1-28.
Global Cancer Observatory. Cancer [online] 2018 [cited 2019 June 10]. Available from: https://www.who.int/news-room/ fact-sheets/detail/cancer?fbclid=IwAR0kLXRQ WMzASJ371ovEqnO193iypxMEVLrOJc8uj6JklASTWKwk6y
BRBEgLrOJc8uj6JklASTWKwk6yBRBEg
Global Cancer Observatory. Cancer Tomorrow [online] 2018 [cited 2019 June 10]. Available from:http://gco.iarc.fr/
tomorrow/graphic-isotype?type=0&population =900&mode= population&sex=0&cancer=39&age_group=
value&apc_male=0&apc_ female=0
Guimont C, Brisson C, Dagenais GR, Milot A,Vzino M, Misse B, et al. Effects of job strain on blood pressure: A prospective study of male and female white collar workers. Am J Public Health [serial online] 2006; 96(8): 1436-1443.
Hsieh FY. Sample size tables for logistic regression, Statistics in Medicine, 8, 795802;1989.
Ijspeert JE, Bossuyt BM, Kuipers EJ, Stegeman I, Wijkerslooth TR, Stoop EM, et al. Smoking status informs about the risk of advanced serrated polyps in a screening population. Endoscopy International Open [serial] 2015; 4: 73-78.
Imsamran W, Pattatang A, Supattagorn P, Chiawiriyabunya I, Chitapanrux I, et al. Cancer in Thailand Vol.IX, 2013-2015. Bangkok; 2018.
Pramual P. Association between consumption of red meat and a positive fecal immunochemical test of colorectal cancer screening in a Thai population [Doctor Thesis in Public Health]. Khon Khaen: Khon Khaen University; 2018.
Randel KR, Botteri E, Romstad KMK, Frigstad SO, Bretthauer M, Hoff G, et al. Effects of Oral Anticoagulantss and Aspirin on Performance of Fecal Immunochemical Tests in Colorectal Cancer Screening. Gastroenterology [serial online] 2019; 156: 1642–1649.
Schlessman JJ. Case-Control Studies: Design, Conduct, Analysis. USA: Oxford University; 1982.
Ting PH, Lin XH, Jiang JK, Luo JC, Chen PH, Wang YP, et al. The factors associated with negative colonoscopy in screening subjects with positive immunochemical stool occult blood test outcomes. Journal of the Chinese Medical Association [serial] 2018; 81: 759-765.
Wada K, Oba S, Tsuji M, Tamura T, Konishi K, Goto Y, et al, Meat consumption and colorectal cancer risk in Japan: The Takayama study. Cancer Science [serial online] 2017; 108(5): 1065–1070.
Wong MCS, Ching JYL, Cha VCW, Lam TYT, Luk AKC. Ng SSM, et al. Factors associated with fale-positive and fale-negative fecal immunochemical test results for colorectal cancer screening. GASTROINTESTINAL ENDOSCOPY [serial online] 2015; 88(3): 596–607.
เผยแพร่แล้ว
2020-09-23
การอ้างอิงบทความ
เชื้อลิ้นฟ้าจ., จิระพรกุลช., & มณีนิลเ. (2020). ปัจจัยการบริโภคอาหารกับการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ด้วยวิธีการตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ (FIT) ให้ผลบวก ในประชาชน อายุ 50-70 ปี ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น KU ournal for ublic ealth esearch, 14(1), 67-79. ืบค้น จาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/kkujphr/article/view/244210
ประเภทบทความ
นิพนธ์ต้นฉบับ

Most read articles by the same author(s)