ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการป่วยเป็นโรคมาลาเรีย ในอำเภอท่าตะเกียบ จังหวัดฉะเชิงเทรา

  • ทรงเกียรติ ยุระศรี
  • เลิศชัย เจริญธัญรักษ์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
คำสำคัญ: โรคมาลาเรีย, ปัจจัยเสี่ยง

บทคัดย่อ

ปัจจุบันโรคมาลาเรียยังเป็นปัญหาด้านสาธารณสุขทั่วโลกและประเทศไทย แม้ว่าจะมีการดำเนินการเพื่อกำจัดโรคมาลาเรียให้หมดภายในปี พ.ศ. 2569 แต่ก็ยังคงพบผู้ป่วยต่อเนื่องในจังหวัดฉะเชิงเทรา การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบ Case-control ครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อหาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับโรคไข้มาลาเรียในพื้นที่อำเภอท่าตะเกียบ จังหวัดฉะเชิงเทรา โดยใช้ฐานข้อมูลผู้ป่วยออนไลน์จากศูนย์ควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลงที่ 6.1 ศรีราชา ที่เกิดขึ้นระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2559 ถึงวันที่ 30 กันยายน 2562 เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์กลุ่มผู้ป่วยโรคมาลาเรียจำนวน 102 คน และกลุ่มควบคุมที่ไม่เป็นโรคมาลาเรียจำนวน 102 คน วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของปัจจัยต่างๆของการป่วยเป็นโรคไข้มาลาเรียด้วย multiple logistic regression และนำเสนอด้วยค่า ORadj ที่ระดับช่วงความเชื่อมั่นที่ 95%

ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการป่วยเป็นโรคไข้มาลาเรีย ได้แก่ เพศชาย (ORadj=3.37, 95% CI=1.54-9.02), ผู้ที่มีอายุน้อยกว่าหรือเท่ากับ 45 ปี (ORadj=3.03, 95% CI= 1.30-7.07), กลุ่มที่มีระดับการศึกษาประถมศึกษาหรือต่ำกว่า (ORadj=4.25, 95% CI=1.69-10.67), การไม่ได้ใช้มุ้งชุบสารเคมี (ORadj=9.28, 95% CI=3.69-23.30), การทายากันยุงบางครั้ง (น้อยกว่า 5 วันต่อสัปดาห์) หรือไม่ทาเลย (ORadj=3.06, 95% CI=1.33-7.03), การสวมใส่เสื้อผ้าปกปิดร่างกายมิดชิดบางครั้ง (น้อยกว่า 5 วันต่อสัปดาห์) หรือไม่ปฏิบัติเลย (ORadj=3.36, 95% CI= 1.39-8.11), และการไม่ได้รับการพ่นสารเคมีชนิดมีฤทธิ์ตกค้างจากเจ้าหน้าที่ (ORadj=11.53, 95% CI= 4.83-27.54)

ข้อเสนอแนะที่ได้จากการศึกษาครั้งนี้ ควรส่งเสริมให้ประชาชนที่อาศัยในพื้นที่เสี่ยงมีการปฏิบัติตัวที่เหมาะสมในการป้องกันโรคไข้มาลาเรีย ได้แก่ การทายากันยุง การใช้มุ้งชุบสารเคมี การสวมเสื้อผ้าปกปิดร่างกายมิดชิด และส่งเสริมให้ประชาชนตระหนักถึงความสำคัญของการชุบมุ้ง และการพ่นสารเคมีชนิดมีฤทธิ์ตกค้างตลอดจนให้ความร่วมมือในการคัดกรอง การค้นหาผู้ป่วยเชิงรุก โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีกลุ่มอาชีพที่ต้องเข้าไปในป่า

 

 

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กองโรคติดต่อนำโดยแมลง. (2562). แนวทางการปฏิบัติงานกำจัดโรคไข้มาลาเรียสำหรับบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข ประเทศไทย. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์.
กองโรคติดต่อนำโดยแมลง. (2562). รายงานประจำปี 2562 กองโรคติดต่อนำโดยแมลง. ค้นเมื่อ 26 มิถุนายน 2563, จาก
https://drive.google.com/file/d/1vtmSOp60uLinIBm3XUFmUv-h5vpJznOB/view
จตุพร พงศ์ศิริ. (2551). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อไข้มาลาเรียของประชาชนในชุมชนพื้นที่ชายแดนไทย – พม่า อำเภอ แม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน. ปริญญาโท (สาธารณสุขศาสตร์). มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. สำนักหอสมุด. : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2551-05.
ประมวล สะภา. (2559). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการป่วยโรคมาลาเรียระหว่าง พ.ศ.2555-2557 อำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์. วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิทยาการระบาด บัณฑิตวิลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
ประยุทธ สุดาทิพย์. (2541). ปัจจัยเสี่ยงของการป่วยเป็นไข้มาลาเรียชนิดพลาสโมเดียมฟัลซิปารัมซ้ำในผู้ป่วยมาลาเรียที่มารับการ รักษา ณ มาลาเรียคลินิก จังหวัดกาญจนบุรี. วิทยานิพนธ์ ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิทยาการระบาด บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล
ยุทธศิลป์ คุ้มบ้านชาติ, ชนัญญา จิระพรกุล และ เนาวรัตน์ ตั้งศรีทอง. (2559). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อมาลาเรียใน อำเภอภูพาน จังหวัดสกลนคร. วารสารวิจัยสาธารณสุข ศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 8(4), 57-64.
รัศมี ศรีชื่น. (2548). ปัจจัยเสี่ยงของการติดเชื้อมาลาเรียในพื้นที่ชายแดนไทย-สหภาพเมียนมาร์ จังหวัดระนอง. วิทยานิพนธ์ ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยของแก่น.
ศูนย์ควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลงที่ 6.1 ศรีราชา. (2562). การสำรวจความชุกยุงพาหะ. เอกสารประกอบการประชุมประจำเดือนศูนย์ ควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลงที่ 6.1 ศรีราชา, ชลบุรี, ศูนย์ควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลงที่ 6.1 ศรีราชา.
สะใบทอง หาญบุ่งคล้า และ เลิศชัย เจริญธัญรักษ์. (2560). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อมาลาเรียที่เป็นโรคประจำถิ่นใน จังหวัดราชบุรี ปี พ.ศ. 2558. วารสารควบคุมโรค, 43(4), 423-435.
สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 2. (2562). โครงการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่าพื้นที่รอยต่อ 5 จังหวัด ภาคตะวันออก เขตรักษา พันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไน. ค้นเมื่อ 5 สิงหาคม 2562, จาก http://royal.dnp.go.th/paro2/portfolio-item/
สำนักโรคติดต่อนำโดยแมลง. (2555). ความรู้เรื่องไข้มาลาเรียสำหรับอาสาสมัครสาธารณสุข. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมชนสหกรณ์ การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
สำนักโรคติดต่อนำโดยแมลง. (2562). โครงการกำจัดโรคไข้มาลาเรียประเทศไทย. ค้นเมื่อ 5 สิงหาคม 2562, จาก http://malaria.ddc.moph.go.th/malariaR10/report/report_mod2.php
สำนักโรคติดต่อนำโดยแมลง. (2552). แนวทางการปฏิบัติงานควบคุมโรคมาลาเรียสำหรับบุคลากรสาธารณสุข พ.ศ. 2552. (พิมพ์ ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: บริษัท เรดิเอชั่น จํากัด กรุงเทพมหานคร.
สำนักโรคติดต่อนำโดยแมลง. (2558). แนวทางการวินิจฉัยและดูแลรักษาโรคไข้มาลาเรีย. กรุงเทพฯ: ชุมชนสหกรณ์การเกษตรแห่ง ประเทศไทย จำกัด.
สำนักโรคติดต่อนำโดยแมลง. (2561). แนวทางการทำงานเพื่อกำจัดโรคไข้มาลาเรีย สำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและเครือข่าย สุขภาพ. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพมหานคร. สำนักพิมพ์ อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์.
Essendi, W. M., Vardo-Zalik, A. M., Lo, E., Machani, M. G., Zhou, G., Githeko, A. K., Yan, G., & Afrane, Y. A. (2019). Epidemiological risk factors for clinical malaria infection in the highlands of Western Kenya. Malaria Journal, 18(1), 1–7.
Girum, T., Hailemikael, G., & Wondimu, A. (2017). Factors affecting prevention and control of malaria among endemic areas of Gurage zone: An implication for malaria elimination in South Ethiopia, 2017. Tropical Diseases, Travel Medicine and Vaccines, 3(1), 1–9.
Herdiana, H., Cotter, C., Coutrier, F. N., Zarlinda, I., Zelman, B. W., Tirta, Y. K., Greenhouse, B., Gosling, R. D., Baker, P., Whittaker, M., & Hsiang, M. S. (2016). Malaria risk factor assessment using active and passive surveillance data from Aceh Besar, Indonesia, a low endemic, malaria elimination setting with Plasmodium knowlesi, Plasmodium vivax, and Plasmodium falciparum. Malaria Journal, 15(1), 1–15.
Hsieh, F.Y., Block, D., & Larsoen, M.D. (1998). A sample method of sample size calculation for linear and logistic regression. Statistics in Medicine, 17(4), 1623-1634
Kazembe, L. N., & Mathanga, D. P. (2016). Estimating risk factors of urban malaria in Blantyre, Malawi: A spatial regression analysis. Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine, 6(5), 376–381.
Mutegeki, E., Chimbari, M. J., & Mukaratirwa, S. (2017). Assessment of individual and household malaria risk factors among women in a South African village. Acta Tropica, 175(2017), 71–77.
Schlesselman, J.J. & Stolley, P.D. (1982). Case-control studies, design, conduct, analysis. New York: Oxford University Press.
เผยแพร่แล้ว
2020-09-10
การอ้างอิงบทความ
ยุระศรีท., & เจริญธัญรักษ์เ. (2020). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการป่วยเป็นโรคมาลาเรีย ในอำเภอท่าตะเกียบ จังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น KU ournal for ublic ealth esearch, 14(1), 29-36. ืบค้น จาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/kkujphr/article/view/243970
ประเภทบทความ
นิพนธ์ต้นฉบับ

Most read articles by the same author(s)