Performance results of Community-Based Proactive Screening of Hepatitis B and C Infection Among At-Risk Populations under Collaboration with Local Administrative Organizations in Health Region 4

Main Article Content

Kattalee Hankuno
Suchanwat Somsorn

Abstract

This cross-sectional descriptive study aimed to examine the performance of community-based proactive screening for hepatitis B and C infections among at-risk populations under the collaboration with local administrative organizations in Health Region 4, Thailand. The sample comprised 2,207 individuals aged 30 years and older whose screening data were recorded in the national hepatitis B and C screening database maintained by the Division of AIDS and STIs, Department of Disease Control. The results revealed that 2.13% tested positive for hepatitis B surface antigen (HBsAg), and 1.04% tested positive for anti-HCV antibodies. The majority of positive cases were aged 60 years and older (48.94% for HBsAg, 52.17% for anti-HCV) and were born before 1992 (94.00% and 100%, respectively). To enhance the sustainability and effectiveness of hepatitis B and C prevention and control, it is recommended to develop and integrate the screening data system with existing health service platforms, implement continuous and proactive public communication strategies, and ensure adequate resources—including diagnostic kits and budgets—are provided by local administrative organizations across all levels. Additionally, capacity building for local health personnel and community-based staff should be strengthened, particularly in screening, counseling, and referral processes. A follow-up care system using community mechanisms or care coordinators should also be established to ensure long-term disease management and prevention.

Article Details

How to Cite
1.
Hankuno K, Somsorn S. Performance results of Community-Based Proactive Screening of Hepatitis B and C Infection Among At-Risk Populations under Collaboration with Local Administrative Organizations in Health Region 4. วารสาร สปคม. [internet]. 2025 Dec. 8 [cited 2026 Jan. 16];10(2):281-94. available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/iudcJ/article/view/280154
Section
Research Articles

References

World Health Organization. [Internet]. Geneva: World Health Organization; c2025. Hepatitis; 2025. [cited 2025 Jul 7]; [about 1 p.] Available from: https://www.who.int/health-topics/hepatitis#tab=tab_1

กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์. แนวทางการตรวจคัดกรองและรักษาโรคไวรัสตับอักเสบ ซี เพื่อเพิ่มการเข้าถึงยาต้านไวรัส. นนทบุรี: กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค; 2565.

กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์. แนวทางการตรวจคัดกรองและรักษาโรคไวรัสตับอักเสบ บี เรื้อรัง เพื่อเพิ่มการเข้าถึงยาต้านไวรัส. นนทบุรี: กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค; 2565.

แพลตฟอร์มเฝ้าระวังโรคดิจิทัลDigital Disease Surveillance [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค; c2025. ระบบที่ให้บริการ; 2568. [เข้าถึงเมื่อ 7 มิถุนายน 2568]; [ประมาณ 1 น.]. เข้าถึงได้จาก: https://ddsdoe.ddc.moph.go.th/ddss/

กระทรวงสาธารณสุข. ยุทธศาสตร์กำจัดโรคไวรัสตับอักเสบ พ.ศ. 2565–2573 Thailand National Strategies to Eliminate Viral Hepatitis 2022 – 2030. สมุทรปราการ: เอส.บี.เค การพิมพ์; 2565.

กรมควบคุมโรค. แนวทางการดำเนินงานตรวจคัดกรองโรคติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ บี และ ซี ในประชากรกลุ่มเป้าหมายที่มีความเสี่ยง เพื่อส่งต่อเข้าสู่ระบบการรักษาในพื้นที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ฉบับปรับปรุง ปี พ.ศ. 2566. นนทบุรี: กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค; 2566.

โรคไวรัสตับอักเสบบี [อินเตอร์เน็ต]. สระบุรี: สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 4 จังหวัดสระบุรี; c2025. สถานการณ์โรคไวรัสตับอักเสบบีเปรียบเทียบ 5 ปี ย้อนหลัง ประจำสัปดาห์การระบาดที่ 33 วันที่ 19-25 สิงหาคม 2567 เขตสุขภาพที่ 4; 2568. [[เข้าถึงเมื่อ 7 มิถุนายน 2568]; [ประมาณ 1 น.]. เข้าถึงได้จาก: https://lookerstudio.google.com/u/0/reporting/79acb97f-47cb-4d00-b087-59a64833321e/page/p_pf3wd640uc?s=tvUj0oZ8M_Y

โรคไวรัสตับอักเสบซี [อินเตอร์เน็ต]. สระบุรี: สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 4 จังหวัดสระบุรี; c2025. สถานการณ์โรคไวรัสตับอักเสบซีเปรียบเทียบ 5 ปี ย้อนหลัง ประจำสัปดาห์การระบาดที่ 33 วันที่ 19-25 สิงหาคม 2567 เขตสุขภาพที่ 4; 2568. [[เข้าถึงเมื่อ 7 มิถุนายน 2568]; [ประมาณ 1 น.]. เข้าถึงได้จาก: https://lookerstudio.google.com/u/0/reporting/e65a2f5c-7ad3-4d54-9735-2249588887a4/page/p_pf3wd640uc

ศิริวรรณ พิทยรังสฤษฎ์, จิรบูรณ์ โตสงวน, หทัยชนก สุมาลี. บทบาทองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการสร้างเสริมสุขภาพและข้อเสนอเชิงนโยบายเรื่องการกระจายอำนาจด้านการสร้างเสริมสุขภาพ. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2553.

สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 4 จังหวัดสระบุรี. รายงานผลการดำเนินงานโรคตับอักเสบ ปีงบประมาณ 2567. สระบุรี: สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 4 จังหวัดสระบุรี; 2567.

สุชาญวัชร สมสอน. การคัดกรองไวรัสตับอักเสบ บี และซี ในประชาชนกลุ่มเสี่ยงเชิงรุกในชุมชนพื้นที่จังหวัดลพบุรี ปีงบประมาณ 2567. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสู่ชุมชน. 2568;3(2):40-52.

นภาพร พิมพ์สิงห์, รุจิพัชร์ วสิษฐ์ธัญเกษม, ขวัญดาว ตรีศูนย์, ยง ภู่วรวรรณ, นวรัตน์ โพธิ์สุวรรณ. ความชุกและปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซี จังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรค สคร.2 พิษณุโลก. 2564;8(3):28-40.

โอฬาร วิวัฒนาช่าง, สุรีรัตน์ วัชรสุวรรณเสรี, ประภาภรณ์ กิจวัฒนาชัย, พรณภา ราญมีชัย, เนตรณพิศ มณีโชติ, ธีราภรณ์ ต๊ะวิไชย, และคณะ. ความชุกและปัจจัยเสี่ยงของการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ บี และซี ไวรัสเอชไอวี และซิฟิลิสของผู้ต้องขังในเรือนจำจังหวัดอุดรธานี. วารสารควบคุมโรค. 2567;50(3):463-75.

เดชา สุคนธ์. การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานป้องกันควบคุมโรควัณโรค เอชไอวี ซิฟิลิส และไวรัสตับอักเสบซีในเรือนจำ โครงการราชทัณฑ์ปันสุขทำความดี เพื่อชาติ ศาสน์ กษัตริย์ เขตสุขภาพที่ 4. วารสารการแพทย์และสาธารณสุขเขต 4. 2566;13(3):71-85.

Samo AA, Laghari ZA, Baig NM, Khoso GM. Prevalence and Risk Factors Associated with Hepatitis B and C in Nawabshah, Sindh, Pakistan. Am J Trop Med Hyg. 2020 Dec 21;104(3):1101-5.

ระบบสารสนเทศสนับสนุนงานส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมอนามัย; c2025. ประชากรทะเบียนราษฎร์ วัยทำงาน (อายุ 15-59 ปี) ปีงบประมาณ 2565 เขตสุขภาพที่ 4; 2568. [เข้าถึงเมื่อ 7 มิถุนายน 2568]; [ประมาณ 1 น.]. เข้าถึงได้จาก: https://dashboard.anamai.moph.go.th/population/pop-workingage/region?year=2022&rg=04

กรมควบคุมโรค. [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค; c2025. รายงานผลการตรวจคัดกรองไวรัสตับอักเสบ บี และ ซี; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 7 มิถุนายน 2568]; [ประมาณ 1 น.] เข้าถึงได้จาก: https://hepbc.ddc.moph.go.th/report_result

สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 4 จังหวัดสระบุรี. รายงานผลการดำเนินงานโรคตับอักเสบ ปีงบประมาณ 2566. สระบุรี: สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 4 จังหวัดสระบุรี; 2566.

Hfocus [อินเตอร์เน็ต]. อุดรธานี: มูลนิธิภิวัฒน์สาธารณสุขไทย; c2023. สปสช.-สธ. จัดสิทธิประโยชน์ตรวจคัดกรอง “โรคไวรัสตับอักเสบบีและซี” ฟรีได้ทุก รพ.รัฐ ในประชาชนที่เกิดก่อนปี 2535; 2566. [เข้าถึงเมื่อ 7 มิถุนายน 2568]; [ประมาณ 1 น.]. เข้าถึงได้จาก: https://www.hfocus.org/content/2023/08/28176

กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการตรวจคัดกรองและรักษาโรคไวรัสตับอักเสบ บี และ ชีสำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: กองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2567.