การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมพลังอำนาจในการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคหืดที่มีโรคร่วมภูมิแพ้

บทคัดย่อ

โรคหืดเป็นโรคเรื้อรังของระบบทางเดินหายใจส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต ผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่อง และมีพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสม การวิจัยและพัฒนานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์การให้บริการดูแลผู้ป่วยโรคหืด เพื่อนำไปพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างพลังอำนาจในการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคหืดมีโรคร่วมภูมิแพ้ และศึกษาผลการใช้รูปแบบที่พัฒนาขึ้น คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง ได้แก่ ทีมสหสาขาวิชาชีพที่ดูแลผู้ป่วยโรคหืด จำนวน 7 คน และผู้ป่วยโรคหืดที่มีโรคร่วมภูมิแพ้ จำนวน 50 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างในการสนทนากลุ่ม แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป รวมทั้งแบบประเมินผลอาการและการรักษาโรคหืดมีค่าประเมินความเชื่อมั่นระหว่างผู้ประเมินเท่ากับ .90 และแบบสอบถามพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคหืด มีค่าความเชื่อมั่นสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค เท่ากับ .802  ผลการวิจัย 1) ระยะศึกษาสถานการณ์การให้บริการผู้ป่วยโรคหืด พบว่า มีการสร้างพลังอำนาจในการดูแลไม่เป็นรูปธรรม ขาดกระบวนการดูแลแบบบูรณาการและไม่มีการดูแลต่อเนื่อง และขาดการประเมินผลลัพธ์ด้านพฤติกรรมสุขภาพการจัดการตนเอง 2) ระยะการพัฒนา พบว่า รูปแบบการเสริมสร้างพลังอำนาจในการจัดการตนเอง ประกอบด้วย 2.1) มีแนวทางการดูแลผู้ป่วยที่ชัดเจนโดยใช้แนวคิดการเสริมสร้างพลังอำนาจการจัดการตนเองของผู้ป่วยแบบต่อเนื่อง 3 ระยะ คือ ระยะก่อนเข้ารักษาในโรงพยาบาล ขณะอยู่โรงพยาบาล และหลังออกจากโรงพยาบาล 2.2) การมีกระบวนการดูแลรักษาผู้ป่วย ออกแบบและดำเนินการโดยทีมสหสาขาวิชาชีพและการมีส่วนร่วมของผู้ป่วย 2.3) มีการประเมินอาการและผลการรักษาโรคหืด และพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้ป่วย 3) ระยะศึกษาผลการใช้รูปแบบที่พัฒนาขึ้น พบว่า ผู้ป่วยสามารถควบคุมอาการได้ มีสมรรถภาพทางกาย และมีพฤติกรรมการจัดการตนเองเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001) จากผลการศึกษาควรนำรูปแบบการเสริมสร้างพลังอำนาจและจัดการตนเองมาประยุกต์ใช้กับกลุ่มโรคเรื้อรังอื่น ๆ เพื่อเพิ่มพฤติกรรมจัดการตนเองและเพิ่มผลลัพธ์ในการดูแลรักษา