การประยุกต์ใช้ทางคลินิกของการวิเคราะห์องค์ประกอบร่างกายด้วยไฟฟ้าเพื่อประเมินภาวะสารน้ำในผู้ป่วยฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม

บทคัดย่อ

บทนำ: ภาวะน้ำเกินเป็นปัญหาที่พบบ่อยในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม ซึ่งสัมพันธ์กับภาวะแทรกซ้อนด้านหัวใจและหลอดเลือดและเพิ่มอัตราการเสียชีวิต การประเมินสารน้ำด้วยวิธีทางคลินิกมีความแม่นยำจำกัด เครื่องวิเคราะห์องค์ประกอบร่างกายด้วยไฟฟ้า (Bioelectrical Impedance Analysis; BIA) จึงถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือเสริมเพื่อประเมินภาวะสาร และปรับน้ำหนักแห้ง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของการใช้ BIA ในการควบคุมสมดุลสารน้ำในผู้ป่วยฟอกเลือด
ระเบียบวิธีวิจัย: การศึกษาเชิงทดลองไปข้างหน้าในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือดที่มีอาการคงที่จำนวน 34 ราย ณ โรงพยาบาลระนอง ตั้งแต่เดือนมิถุนายนถึงสิงหาคม พ.ศ. 2568 โดยทำการประเมินสารน้ำด้วย BIA เดือนละ 1 ครั้ง ควบคู่กับแนวทางปฏิบัติในการปรับสมดุลสารน้ำให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงของสมดุลสารน้ำ ภาวะแทรกซ้อนระหว่างการฟอกเลือด และความดันโลหิตก่อนและหลังการใช้เครื่อง BIA
ผลการวิจัย: การศึกษานี้รวบรวมผู้ป่วย 34 ราย กลุ่มน้ำเกินร้อยละ 67.6, กลุ่มสมดุลสารน้ำปกติร้อยละ 20.6 และกลุ่มขาดน้ำ ร้อยละ 11.8 ปริมาณสารน้ำเฉลี่ยในร่างกายของผู้ป่วยกลุ่มน้ำเกินลดลงอย่างมีนัยสำคัญจาก 3.4±2.8 ลิตร เหลือ 2.1±2.8 ลิตร ที่ 3 เดือน (p = 0.001) ปริมาณสารน้ำเฉลี่ยในร่างกายในกลุ่มขาดน้ำมีการปรับเข้าสู่ภาวะปกติ และกลุ่มสารน้ำปกติมีความคงที่ ภาวะแทรกซ้อนระหว่างฟอกเลือดลดลง เช่น ความดันต่ำ ความดันสูง และอาการตะคริวดีขึ้น จำนวนชนิดยาลดความดันที่ใช้ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ (2.7±1.6 เหลือ 2.1±1.7; p =0.036)
สรุป: การใช้ BIA ช่วยปรับสมดุลสารน้ำในผู้ป่วยฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมได้อย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมทั้งลดภาวะแทรกซ้อนเเละชนิดของยาลดความดันโลหิต ผลการศึกษานี้สนับสนุนการนำเครื่อง BIA มาบูรณาการในเวชปฏิบัติมาตรฐาน เพื่อการจัดการปริมาณน้ำแบบเฉพาะราย โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีภาวะน้ำเกิน