ปัจจัยเสี่ยงและผลลัพธ์ของความหนาแน่นมวลกระดูกที่ลดลงในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะ 5–5D
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทนำ: ความผิดปกติของแร่ธาตุและกระดูกในโรคไตเรื้อรังเกิดจากความบกพร่องของการควบคุมสมดุลแร่ธาตุและฮอร์โมน ส่งผลให้เกิดการสูญเสียมวลกระดูก กระดูกหัก และอัตราการเสียชีวิตที่เพิ่มสูงขึ้นแม้ว่าการตรวจวัดความหนาแน่นมวลกระดูกจะไม่สามารถประเมินอัตราการสร้าง–สลายกระดูกได้โดยตรง เเต่เเนวทาง KDIGO ปี 2017 แนะนำให้ทำการตรวจมวลกระดูกในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะ G3a–G5D ที่มีความเสี่ยงต่อโรคกระดูกพรุน เนื่องจากมีหลักฐานเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องที่เชื่อมโยงมวลกระดูกต่ำกับผลลัพธ์ที่ไม่พึงประสงค์ อย่างไรก็ตามข้อมูลในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายยังมีจำกัด
ระเบียบวิธีวิจัย: การศึกษาย้อนหลังนี้ประเมินมวลกระดูกในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะ 5–5D จำนวน 189 ราย ที่ได้รับการตรวจมวลกระดูกบริเวณสะโพกทั้งหมด คอสะโพก หรือกระดูกสันหลังส่วนเอว ระหว่างปี ค.ศ. 2011 ถึง 2022 โดยมีระยะเวลาติดตามเฉลี่ย 51.2 เดือน
ผลการวิจัย: การวิเคราะห์แบบพหุตัวแปรพบว่า ค่า T-score ที่ต่ำ การมีภาวะกระดูกพรุนที่ตำแหน่งใดก็ตาม และเมื่อพิจารณาแต่ละตำแหน่งแยกกัน มีความสัมพันธ์กับปัจจัยเสี่ยงแบบดั้งเดิม ได้แก่ อายุที่มากขึ้น ดัชนีมวลกายต่ำ และเพศหญิง นอกจากนี้ยังมีความสัมพันธ์กับระดับแคลเซียมในเลือดที่ลดลง ระดับเอนไซม์อัลคาไลน์ฟอสฟาเตสที่เพิ่มสูง จำนวนลิมโฟไซต์และเกล็ดเลือดที่ลดลง รวมถึงค่าเฉลี่ยปริมาตรเม็ดเลือดแดงที่เพิ่มขึ้น ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะ 5D มีการลดลงของมวลกระดูกมากกว่าผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะ 5 และภาวะกระดูกพรุนทุกตำแหน่งสามารถทำนายอัตราการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุได้
สรุป: มวลกระดูกที่ลดลงและภาวะกระดูกพรุนในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายมีความเชื่อมโยงกับปัจจัยเสี่ยงแบบดั้งเดิม ความผิดปกติของเมแทบอลิซึมของแร่ธาตุ ภาวะอักเสบของร่างกาย และภาวะโภชนาการบกพร่อง และยังเป็นตัวทำนายการเสียชีวิตอีกด้วย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ตีพิมพ์ภายไต้การอนุญาต CC BY-NC-ND 4.0 ซึ่งอนุญาตให้สามารถใช้บทความนี้พื่อวัตถุประสงค์ใดๆ ก็ตามที่ไม่ใช่เชิงพาณิชย์ โดยต้องมีการอ้างถึงที่มาของบทความอย่างครบถ้วน ใครก็ตามสามารถคัดลอกและแจกจ่ายทุกส่วนของบทความนี้โดยไม่ต้องขออนุญาตจากผู้ประพันธ์หรือสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย
เอกสารอ้างอิง
Neto R, Pereira L, Magalhaes J, Quelhas-Santos J, Frazao J. Low bone turnover is associated with plain X-ray vascular calcification in predialysis patients. PloS one 2021;16(10):e0258284. doi: 10.1371/journal.pone.0258284.
El-Husseini A, Abdalbary M, Lima F, Issa M, Ahmed MT, Winkler M, et al. Low Turnover Renal Osteodystrophy With Abnormal Bone Quality and Vascular Calcification in Patients With Mild-to-Moderate CKD. Kidney Int Rep 2022;7(5):1016–26. doi: 10.1016/j.ekir.2022.02.022.
Drueke TB, Massy ZA. Changing bone patterns with progression of chronic kidney disease. Kidney Int 2016;89(2):289–302. doi: 10.1016/j.kint.2015.12.004.
Sprague SM, Bellorin-Font E, Jorgetti V, Carvalho AB, Malluche HH, Ferreira A, et al. Diagnostic Accuracy of Bone Turnover Markers and Bone Histology in Patients With CKD Treated by Dialysis. Am J Kidney Dis 2016;67(4):559–66. doi: 10.1053/j.ajkd.2015.06.023.
Salam S, Gallagher O, Gossiel F, Paggiosi M, Khwaja A, Eastell R. Diagnostic Accuracy of Biomarkers and Imaging for Bone Turnover in Renal Osteodystrophy. J Am Soc Nephrol 2018;29(5):1557–65. doi: 10.1681/ASN.2017050584.
Jorgensen HS, Behets G, Viaene L, Bammens B, Claes K, Meijers B, et al. Diagnostic Accuracy of Noninvasive Bone Turnover Markers in Renal Osteodystrophy. Am J Kidney Dis 2022;79(5):667–76 e1. doi: 10.1053/j.ajkd.2021.07.027.
Kidney Disease: Improving Global Outcomes CKDMBDWG. KDIGO clinical practice guideline for the diagnosis, evaluation, prevention, and treatment of Chronic Kidney Disease-Mineral and Bone Disorder (CKD-MBD). Kidney Int Suppl 2009(113):S1–130. doi: 10.1038/ki.2009.188.
Ketteler M, Block GA, Evenepoel P, Fukagawa M, Herzog CA, McCann L, et al. Executive summary of the 2017 KDIGO Chronic Kidney Disease-Mineral and Bone Disorder (CKD-MBD) Guideline Update: what’s changed and why it matters. Kidney Int 2017;92(1):26–36. doi: 10.1016/j.kint.2017.04.006.
Bucur RC, Panjwani DD, Turner L, Rader T, West SL, Jamal SA. Low bone mineral density and fractures in stages 3-5 CKD: an updated systematic review and meta-analysis. Osteoporos Int 2015;26(2):449–58. doi: 10.1007/s00198-014-2813-3.
Iwasaki T, Fujimori A, Okada S, Hanawa N, Kuragano T. Association Between Bone Mineral Density of the Distal Third of the Radius and Mortality in Patients on Hemodialysis, a Retrospective Cohort Study. Iran J Kidney Dis 2021;15(4):306–13.
Jaques DA, Henderson S, Davenport A. Association between bone mineral density at different anatomical sites and both mortality and fracture risk in patients receiving renal replacement therapy: a longitudinal study. Clin Kidney J 2022;15(6):1188–95. doi: 10.1093/ckj/sfac034.
Organization WH. Guidelines for preclinical evaluation and clinical trials in osteoporosis Switzerland1998 [Available from:https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/42088/9241545224_eng.pdf.
Davenport A. Frailty, appendicular lean mass, osteoporosis and osteosarcopenia in peritoneal dialysis patients. J Nephrol 2022;35(9):2333–40. doi: 10.1007/s40620-022-01390-1.
Kang SH, Cho KH, Park JW, Yoon KW, Do JY. Low-calcium dialysate as a risk factor for decline in bone mineral density in peritoneal dialysis patients. Scand J Urol Nephrol 2012;46(6):454–60. doi: 10.3109/00365599.2012.700643.
Jirasirirak S, Disthabanchong S, Ongphiphadhanakul B, Arj-Ong Vallibhakara S, Nimitphong H. Prevalence and predictors of symptomatic vertebral fracture in patients with end-stage renal disease. Heliyon 2022;8(3):e09158. doi:10.1016/j.heliyon.2022.e09158.
Hashimoto H, Shikuma S, Mandai S, Adachi S, Uchida S. Calcium-based phosphate binder use is associated with lower risk of osteoporosis in hemodialysis patients. Sci Rep 2021;11(1):1648. doi: 10.1038/s41598-021-81287-4.
Kato K, Nakashima A, Morishita M, Ohkido I, Yokoo T. Calcium-based phosphate binders and bone mineral density in patients undergoing hemodialysis: a retrospective cohort study. Clin Exp Nephrol 2024;28(9):917–24. doi: 10.1007/s10157-024-02493-8.
Yamamoto S, Jorgensen HS, Zhao J, Karaboyas A, Komaba H, Vervloet M, et al. Alkaline Phosphatase and Parathyroid Hormone Levels: International Variation and Associations With Clinical Outcomes in the DOPPS. Kidney Int Rep 2024;9(4):863–76. doi: 10.1016/j.ekir.2024.01.002.
Kuang C, Shang J, Ma M, Huang S, Yan B, Zhong Y, et al. Risk factors and clinical prediction models for osteoporosis in pre-dialysis chronic kidney disease patients. Ren Fail 2024;46(2):2361802. doi: 10.1080/0886022X.2024. 2361802.
Brown AJ, Zhong M, Finch J, Ritter C, Slatopolsky E. The roles of calcium and 1,25-dihydroxyvitamin D3 in the regulation of vitamin D receptor expression by rat parathyroid glands. Endocrinology 1995;136(4):1419–25. doi: 10.1210/endo.136.4.7895652.
Centeno PP, Herberger A, Mun HC, Tu C, Nemeth EF, Chang W, et al. Phosphate acts directly on the calcium-sensing receptor to stimulate parathyroid hormone secretion. Nat Commun 2019;10(1):4693. doi: 10.1038/s41467-019-12399-9.
Raj R, Kadiyala A, Patel C. Malnutrition-Inflammation Complex Syndrome: A Cause of Low Parathyroid Hormone in Patients With Chronic Kidney Disease. Cureus 2021;13(12):e20324. doi: 10.7759/cureus.20324.
Rashid A, Chaudhary Hauge S, Suetta C, Hansen D. “Sarcopenia and risk of osteoporosis, falls and bone fractures in patients with chronic kidney disease: A systematic review”. PloS one 2022;17(1):e0262572. doi: 10.1371/journal.pone.0262572.
Kang DH, Park CH, Kim HW, Park JT, Han SH, Kim J, et al. Kidney function and bone mineral density in chronic kidney disease patients. Clin Kidney J 2024;17(9):sfae248. doi: 10.1093/ckj/sfae248.
Huang JF, Zheng XQ, Sun XL, Zhou X, Liu J, Li YM, et al. Association between Bone Mineral Density and Severity of Chronic Kidney Disease. Int J Endocrinol 2020;2020:8852690. doi: 10.1155/2020/8852690.
Duarte MP, Ribeiro HS, Neri SGR, Almeida LS, Oliveira JS, Viana JL, et al. Prevalence of low bone mineral density (T-score = - 2.5) in the whole spectrum of chronic kidney disease: a systematic review and meta-analysis. Osteoporos Int 2023;34(3):467–77. doi: 10.1007/s00198-022-06598-2.
Chiang MH, Yang CY, Kuo YJ, Cheng CY, Huang SW, Chen YP. Inverse Relationship between Mean Corpuscular Volume and T-Score in Chronic Dialysis Patients. Medicina (Kaunas) 2022;58(4). doi: 10.3390/medicina58040497.
Calvi LM, Adams GB, Weibrecht KW, Weber JM, Olson DP, Knight MC, et al. Osteoblastic cells regulate the haematopoietic stem cell niche. Nature 2003;425(6960):841–6. doi: 10.1038/nature02040.
Kalimeri M, Leek F, Wang NX, Koh HR, Roy NC, Cameron-Smith D, et al. Folate and Vitamin B-12 Status Is Associated With Bone Mineral Density and Hip Strength of Postmenopausal Chinese-Singaporean Women. JBMR Plus 2020;4(10):e10399. doi: 10.1002/jbm4.10399.
Reddan DN, Klassen PS, Szczech LA, Coladonato JA, O’Shea S, Owen WF, Jr., et al. White blood cells as a novel mortality predictor in haemodialysis patients. Nephrol Dial Transplant 2003;18(6):1167–73. doi: 10.1093/ndt/gfg066.
Yousif DE, Ye X, Stuard S, Berbessi J, Guinsburg AM, Usvyat LA, et al. Biphasic Dynamics of Inflammatory Markers Following Hemodialysis Initiation: Results From the International MONitoring Dialysis Outcome Initiative. Kidney Int Rep 2023;8(1):75–80. doi: 10.1016/j.ekir.2022.10.020.
Xie Y, Liu F, Zhang X, Jin Y, Li Q, Shen H, et al. Benefits and risks of essential trace elements in chronic kidney disease: a narrative review. Ann Transl Med 2022;10(24):1400. doi: 10.21037/atm-22-5969.
Zheng CM, Wu CC, Lu CL, Hou YC, Wu MS, Hsu YH, et al. Hypoalbuminemia differently affects the serum bone turnover markers in hemodialysis patients. Int J Med Sci 2019;16(12):1583–92. doi: 10.7150/ijms.39158.
Zhou X, Kong Y, Ma Z, Liu T, Wan T, Zhang W, et al. Evaluation of malnutrition and inflammation after total parathyroidectomy in patients on maintenance dialysis. Int Urol Nephrol 2023;55(5):1301–9. doi: 10.1007/s11255-022-03436-6.
Disthabanchong S, Saeseow S, Khunapornphairote S, Suvikapakornkul R, Wasutit Y, Tungkeeratichai J. Improvement of nutritional status after parathyroidectomy in patients receiving maintenance hemodialysis. Front Med (Lausanne) 2023;10:1132566. doi: 10.3389/fmed.2023.1132566.
Orlic L, Mikolasevic I, Crncevic-Orlic Z, Jakopcic I, Josipovic J, Pavlovic D. Forearm bone mass predicts mortality in chronic hemodialysis patients. J Bone Miner Metab 2017;35(4):396–404. doi: 10.1007/s00774-016-0766-7.
Chen Z, Qureshi AR, Ripsweden J, Wennberg L, Heimburger O, Lindholm B, et al. Vertebral bone density associates with coronary artery calcification and is an independent predictor of poor outcome in end-stage renal disease patients. Bone 2016;92:50–7. doi: 10.1016/j.bone.2016.08.007.
Huang J, Bao L, Pan Y, Lu Q, Huang Y, Ding Q, et al. The predictive value of coronary artery calcification score combined with bone mineral density for the 2-year risk of cardiovascular events in maintenance hemodialysis patients. Int Urol Nephrol 2022;54(4):883–93. doi: 10.1007/s11255-021-02961-0.
