ลักษณะทางคลินิกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับสถานะการเสียชีวิตในผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ที่กลับมารักษาซ้ำภายใน 90 วัน: การศึกษาย้อนหลังในโรงพยาบาลเจ้าพระยายมราช
คำสำคัญ:
โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง, การเสียชีวิต, ดัชนีมวลกายบทคัดย่อ
การกลับเข้ารักษาซ้ำภายใน 90 วัน เป็นปัญหาสำคัญในผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (chronic obstructive pulmonary disease: COPD) และสัมพันธ์กับการพยากรณ์โรคที่ไม่ดี และภาระด้านการรักษาพยาบาลที่เพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเกี่ยวกับปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเสียชีวิตในผู้ป่วยกลุ่มนี้ ในประเทศไทยยังมีจำกัด การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง (retrospective analytical study) นี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาลักษณะทางคลินิก และปัจจัยที่สัมพันธ์กับสถานะการเสียชีวิตในผู้ป่วย COPD ที่กลับเข้ารักษาซ้ำภายใน 90 วัน โดยทบทวนเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ของผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลเจ้าพระยายมราช ระหว่าง พ.ศ. 2558–2567 จำนวน 128 ราย ผลลัพธ์ของการศึกษาคือ สถานะการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุที่บันทึกในเวชระเบียน ณ วันสิ้นสุดการเก็บรวบรวมข้อมูล ซึ่งผู้ป่วยแต่ละรายมีระยะเวลาถึงวันประเมินสถานะแตกต่างกัน และวิเคราะห์ปัจจัยที่สัมพันธ์กับสถานะการเสียชีวิตด้วย logistic regression
ผู้ป่วยมีอายุเฉลี่ย 72.4 ± 9.9 ปี เป็นเพศชายร้อยละ 99.2 มีภาวะน้ำหนักตัวต่ำ 34 ราย (ร้อยละ 26.6) และมีผู้ป่วยที่บันทึกสถานะเสียชีวิต 70 ราย (ร้อยละ 54.7) โดยเป็นสถานะการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุที่บันทึก ณ วันสิ้นสุดการเก็บรวบรวมข้อมูล ไม่ใช่อัตราการเสียชีวิตภายใน 90 วันหรือการเสียชีวิตเฉพาะระหว่างนอนโรงพยาบาล เมื่อวิเคราะห์พหุตัวแปร โดยปรับอายุ ค่า FEV1 % predicted การสูบบุหรี่ จำนวนอีโอซิโนฟิลสัมบูรณ์ (absolute eosinophil count: AEC) และโรคเบาหวาน พบว่าภาวะน้ำหนักตัวต่ำ ซึ่งกำหนดจากดัชนีมวลกาย (body mass index: BMI) <18.5 kg/m² เป็นปัจจัยเดียวในแบบจำลองพหุตัวแปรที่พบความสัมพันธ์กับสถานะการเสียชีวิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (aOR 5.144; 95% CI 1.877–14.094; p=0.001)
ภาวะน้ำหนักตัวต่ำ มีความสัมพันธ์กับสถานะการเสียชีวิตในผู้ป่วย COPD ที่กลับเข้ารักษาซ้ำภายใน 90 วัน ผลการศึกษาสนับสนุนให้มีการประเมิน BMI และภาวะโภชนาการอย่างเป็นระบบ ควรประเมินสาเหตุของน้ำหนักตัวต่ำ ส่งต่อทีมโภชนาการ เพื่อวางแผน โภชนบำบัด ติดตามน้ำหนัก และพิจารณาการฟื้นฟูสมรรถภาพปอดตามความเหมาะสม เพื่อประกอบการดูแลผู้ป่วยกลุ่มนี้
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease. Global strategy for prevention, diagnosis and management of COPD: 2025 report. GOLD; 2025.
สมาคมอุรเวชช์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์. แนวทางการวินิจฉัย และรักษาโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง พ.ศ. 2565. กรุงเทพมหานคร: สมาคมอุรเวชช์ แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์; 2565.
Waeijen-Smit K, Crutsen M, Keene S, Miravitlles M, Crisafulli E, Torres A, et al. Global mortality and readmission rates following COPD exacerbation-related hospitalisation: a meta-analysis of 65,945 individual patients. ERJ Open Res. 2024;10(1):00838-2023. https://doi.org/10.1183/23120541.00838-2023
Guerrero M, Crisafulli E, Liapikou A, Huerta A, Gabarrús A, Chetta A, et al. Readmission for acute exacerbation within 30 days of discharge is associated with a subsequent progressive increase in mortality risk in COPD patients: a long-term observational study. PLoS One. 2016;11(3):e0150737. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0150737
Pascoe S, Locantore N, Dransfield MT, Barnes NC, Pavord ID. Blood eosinophil counts, exacerbations, and response to the addition of inhaled fluticasone furoate to vilanterol in patients with chronic obstructive pulmonary disease: a secondary analysis of data from two parallel randomised controlled trials. Lancet Respir Med. 2015;3(6):435-42. https://doi.org/10.1016/S2213-2600(15)00106-X
Bafadhel M, Peterson S, De Blas MA, Calverley PM, Rennard SI, Richter K, et al. Predictors of exacerbation risk and response to budesonide in patients with chronic obstructive pulmonary disease: a post-hoc analysis of three randomised trials. Lancet Respir Med. 2018;6(2):117-26. https://doi.org/10.1016/S2213-2600(18)30006-7
Vedel-Krogh S, Nielsen SF, Lange P, Vestbo J, Nordestgaard BG. Blood eosinophils and exacerbations in chronic obstructive pulmonary disease: the Copenhagen General Population Study. Am J Respir Crit Care Med. 2016;193(9):965-74. https://doi.org/10.1164/rccm.201509-1869OC
Celli BR, Cote CG, Marin JM, Casanova C, Montes de Oca M, Mendez RA, et al. The body-mass index, airflow obstruction, dyspnea, and exercise capacity index in chronic obstructive pulmonary disease. N Engl J Med. 2004;350(10):1005-12. https://doi.org/10.1056/NEJMoa021322
Guo Y, Zhang T, Wang Z, Yu F, Xu Q, Guo W, et al. Body mass index and mortality in chronic obstructive pulmonary disease: a dose-response meta-analysis. Medicine (Baltimore). 2016;95(28):e4225. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000004225
Tenda ED, Henrina J, Setiadharma A, Felix I, Yulianti M, Pitoyo CW, et al. The impact of body mass index on mortality in COPD: an updated dose-response meta-analysis. Eur Respir Rev. 2024;33(174):230261. https://doi.org/10.1183/16000617.0261-2023
Morasert T, Jantarapootirat M, Phinyo P, Patumanond J. Prognostic indicators for in-hospital mortality in COPD with acute exacerbation in Thailand: a retrospective cohort study. BMJ Open Respir Res. 2020;7(1):e000488. https://doi.org/10.1136/bmjresp-2019-000488
Peduzzi P, Concato J, Kemper E, Holford TR, Feinstein AR. A simulation study of the number of events per variable in logistic regression analysis. J Clin Epidemiol. 1996;49(12):1373-9. https://doi.org/10.1016/S0895-4356(96)00236-3
Nielsen AO, Lange P, Hilberg O, Farver-Vestergaard I, Ibsen R, Løkke A. COPD and smoking status-it does matter: characteristics and prognosis of COPD according to smoking status. Chronic Obstr Pulm Dis. 2024;11(1):56-67. https://doi.org/10.15326/jcopdf.2023.0433
World Health Organization Expert Consultation. Appropriate body-mass index for Asian populations and its implications for policy and intervention strategies. Lancet. 2004;363(9403):157-63. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(03)15268-3
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 โรงพยาบาลสิงห์บุรี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลสิงห์บุรี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับโรงพยาบาลสิงห์บุรี และบุคคลากรท่านอื่นๆในโรงพยาบาลฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
