ประสิทธิผลของเทคนิคการให้ยาระงับความรู้สึกและการจัดการความปวดหลังผ่าตัด ในการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมที่โรงพยาบาลปทุมธานี
คำสำคัญ:
การระงับปวดหลังผ่าตัด, การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม , การฉีดยาชาระงับความรู้สึกที่เส้นประสาทส่วนปลายบทคัดย่อ
การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม (Total Knee Arthroplasty; TKA) เป็นการรักษาที่มีประสิทธิภาพในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อม แต่ผู้ป่วยจำนวนมาก ยังคงมีอาการปวดรุนแรงหลังผ่าตัดในระยะแรก วัตถุประสงค์ของการศึกษานี้ คือ เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิผลของการให้ยาระงับความรู้สึก และการจัดการความปวดด้วยเทคนิคต่างๆ ในการผ่าตัด TKA เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลังในผู้ป่วยจำนวน 549 ราย ณ โรงพยาบาลปทุมธานี ระหว่างปี 2566 – 2568 เทคนิคต่างๆ ได้แก่ การระงับความรู้สึกโดยฉีดยาชา และมอร์ฟีนเข้าช่องน้ำไขสันหลัง (SA, SAMO) การระงับความรู้สึกแบบทั่วไป (GA) ร่วมกับการฉีดยารอบเนื้อเยื่อเข่า (LIA) และการฉีดยาชาระงับความรู้สึกที่เส้นประสาทส่วนปลาย (PNB) ที่ตำแหน่ง Adductor canal และ Femoral triangle จึงได้แบ่งผู้ป่วยเป็น 5 กลุ่ม ดังนี้ SA+LIA, SAMO+LIA, SA+LIA+PNB(ACB/FNB), GA+LIA และ GA+LIA+PNB ประเมินคะแนนความปวดด้วย Numeric Rating Score รวมถึงปริมาณการใช้มอร์ฟีน และอุบัติการณ์ผลข้างเคียง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Fisher's exact test, One-way ANOVA และ Independent t-Test
ผลการศึกษาพบว่า คะแนนความปวดหลังผ่าตัดแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ (p<0.001) โดยกลุ่มที่ได้รับ SA+LIA+PNB มีคะแนนปวดต่ำที่สุดในทุกช่วงเวลา (คะแนนปวดเฉลี่ย 3.98, 3.31, 2.41 และ 2.23 ที่ 6, 12, 24 และ 48 ชั่วโมงตามลำดับ) เมื่อแยกชนิดของ PNB พบว่า ACB และ FTB ให้ผลระงับปวดไม่แตกต่างกัน ขณะที่ปริมาณการใช้มอร์ฟีนในวันที่ 1 และ 2 ไม่แตกต่างกันในทุกกลุ่ม ผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุด คือ อาการคลื่นไส้อาเจียน (ร้อยละ 24.4) พบสูงสุดในกลุ่ม SAMO+LIA (ร้อยละ 42.2, p = 0.024)
การระงับความรู้สึก โดยฉีดยาชาเข้าช่องน้ำไขสันหลังร่วมกับการฉีดยาชาระงับความรู้สึกที่เส้นประสาทส่วนปลาย และการฉีดยารอบเนื้อเยื่อเข่า เป็นเทคนิคที่มีประสิทธิผล และความปลอดภัยสูงในการควบคุมความปวดหลังผ่าตัด TKA ช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้ดีขึ้น แม้จะไม่ได้ลดปริมาณการใช้มอร์ฟีนอย่างชัดเจน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Iamaroon A, Siriussawakul A, Tangwiwat S, Saetang S, Rungwattanakit R, Thanakiattiwibun C. Moderate-to-severe pain after knee arthroplasty: a retrospective study of incidence and risk factors. Thai J Anesthesiol. 2020;46(2):71-9.
Song JS. Pain management and anesthesia in total knee arthroplasty. Knee Surg Relat Res. 2017;29(2):77-9. https://doi.org/10.5792/ksrr.17.077
Sigirci A. Pain management in total knee arthroplasty by intraoperative local anesthetic application and one-shot femoral block. Indian J Orthop. 2017;51(3):280-5.
https://doi.org/10.4103/0019-5413.205688
Lavand'homme PM, Kehlet H, Rawal N, Joshi GP. Pain management after total knee arthroplasty: Procedure Specific Postoperative Pain Management recommendations. Eur J Anaesthesiol. 2022;39:743-57. https://doi.org/10.1097/EJA.0000000000001691
Dimaculangan D, Chen JF, Borzio RB, Jauregui JJ, Rasquinha VJ, Maheshwari AV Periarticular injection and continuous femoral nerve block versus continuous femoral nerve block alone on postoperative opioid consumption and pain control following total knee arthroplasty: a randomized controlled trial. J Clin Orthop Trauma. 2019;10(1):81-6. https://doi.org/10.1016/j.jcot.2017.09.012
White L, Kerr M, Thang C, Pawa A. Motor-sparing regional anaesthesia for total knee arthroplasty: a narrative and systematic literature review. Br J Anaesth. 2025;134(2):510-22. https://doi.org/10.1016/j.bja.2024.10.041
สวรรยา ทวีปัญญายศ. การศึกษาประสิทธิภาพของการฉีดยาชาระงับความรู้สึกเฉพาะส่วนที่ adductor canal ร่วมกับการฉีดยาในข้อเข่าและเนื้อเยื่อบริเวณผ่าตัด เทียบกับการฉีดยาในข้อเข่า และเนื้อเยื่อบริเวณผ่าตัดอย่างเดียว เพื่อลดปวดหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม. วารสารแพทย์เขต 4-5. 2567;43(3):379-91.
Kampitak W, Tanavalee A, Ngarmukos S, Amarase C, Apihansakorn R, Vorapalux P. Does adductor canal block have a synergistic effect with local infiltration analgesia for enhancing ambulation and improving analgesia after total knee arthroplasty? Knee Surg Relat Res. 2018;30:133-41. https://doi.org/10.5792/ksrr.17.088
Sawhney M, Mehdian H, Kashin B, Gregory Ip, Bent M, Choy J, et al. Pain after unilateral total knee arthroplasty: a prospective randomized controlled trial examining the analgesic effectiveness of a combined adductor canal peripheral nerve block with periarticular infiltration versus adductor canal nerve block alone versus periarticular infiltration alone. Anesth Analg. 2016;122:2040-6. https://doi.org/10.1213/ANE.0000000000001210
Grosso MJ, Murtaugh T, Lakra A, Brown AR , Maniker RB, Cooper HJ, et al. Adductor canal block compared with periarticular bupivacaine injection for total knee arthroplasty: a prospective randomized trial. J Bone Joint Surg Am. 2018;100:1141-6. https://doi.org/10.2106/JBJS.17.01177
Kampitak W, Tanavalee A, Ngarmukos S, Amarase C, Songthamwat B, Boonshua A. Comparison of adductor canal block versus local infiltration analgesia on postoperative pain and functional outcome after total knee arthroplasty: a randomized controlled trial. Malays Orthop J. 2018;12:7-14. https://doi.org/10.5704/MOJ.1803.002
Paul JE, Arya A, Hurlburt L, Cheng J, Thabane L, Tidy A, et al. Femoral nerve block improves analgesia outcomes after total knee arthroplasty: a meta-analysis of randomized controlled trials. Anesthesiology. 2010;113:1144-62. https://doi.org/10.1097/ALN.0b013e3181f4b18
Ilfeld BM, Duke KB, Donohue MC. The association between lower extremity continuous peripheral nerve blocks and patient falls after knee and hip arthroplasty. Anesth Analg. 2010;111:1552-4. https://doi.org/10.1213/ANE.0b013e3181fb9507
Safa B, Gollish J, Haslam L, McCartney CJ. Comparing the effects of single-shot sciatic nerve block versus posterior capsule local anesthetic infiltration on analgesia and functional outcome after total knee arthroplasty: a prospective randomized double-blinded controlled trial. J Arthroplasty. 2014;29:1149-53. https://doi.org/10.1016/j.arth.2013.11.020
Kim DH, Lin Y, Goytizolo EA, Kahn RL, Maalouf DB, Manohar A, et al. Adductor canal block versus femoral nerve block for total knee arthroplasty: a prospective randomized controlled trial. Anesthesiology. 2014;120:540-50. https://doi.org/10.1097/ALN.0000000000000119
Tan M, Chen B, Li Q, Wang S, Chen D, Zhao M, et al. Comparison of analgesic effects of continuous femoral nerve block, femoral triangle block, and adductor canal block after total knee arthroplasty: a randomized clinical trial. Clin J Pain. 2024;40(6):373-82. https://doi.org/10.1097/AJP.0000000000001211
Johnson RL, Kopp SL, Burkle CM, Duncan CM, Jacob AK, Erwin PJ, et al. Neuraxial vs general anaesthesia for total hip and total knee arthroplasty: a systematic review of comparative-effectiveness research. Br J Anaesth. 2016;116(2):163-76. https://doi.org/10.1093/bja/aev455
Memtsoudis SG, Cozowicz C, Bekeris J, Bekere D, Liu J, Soffin EM, et al. Anaesthetic care of patients undergoing primary hip and knee arthroplasty: consensus recommendations from the International Consensus on Anaesthesia-Related Outcomes after Surgery group (ICAROS). Br J Anaesth. 2019;123(3):269-87. https://doi.org/10.1016/j.bja.2019.05.042
รัฐพล แสงรุ้ง, นุช ตันติศิรินทร์, ธีรวัฒน์ ชลาชีวะ, โฉมชบา สิรินันท์, วราภรณ์ ไวคกุล. การศึกษาเปรียบเทียบประสิทธิผลของเทคนิคการบำบัดความปวดหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ในโรงพยาบาลรามาธิบดี. Rama Med J. 2556;36:109-17.
Sukantarat N, Mangmeesri P, Uthaiwan K. Combined femoral triangle block and proximal adductor canal block versus proximal adductor canal block alone in unilateral total knee arthroplasty: a prospective randomized controlled trial. Thai J Anesthesiol. 2026;52(1):7-18.
Bai S, Hu A, Li W, Chen Y, Li X, Song X, et al. Comparing the analgesic effects of femoral triangle block and adductor canal block following total knee arthroplasty: a systematic review and meta-analysis. BMC Anesthesiol. 2025;25:202. https://doi.org/10.1186/s12871-025-03073-3
Sakai N, Taruishi C, Sudani T. Adductor canal block and femoral triangle block: comparison of time to achieve discharge criteria and evaluation of local anesthetic spread. Reg Anesth Pain Med. 2021;70(Suppl 1):A1-127. https://doi.org/10.1136/rapm-2021-ESRA.146
Seangleulur A, Vanasbodeekul P, Prapaitrakool S, Worathongchai S, Anothaisintawee T, McEvoy M, et al. The efficacy of local infiltration analgesia in the early postoperative period after total knee arthroplasty: a systematic review and meta-analysis. Eur J Anaesthesiol. 2016;33:816-31. https://doi.org/10.1097/EJA.0000000000000516
Zhang Z, Shen B. Effectiveness and weakness of local infiltration analgesia in total knee arthroplasty: a systematic review. J Int Med Res. 2018;46:4874-84. https://doi.org/10.1177/0300060518799616
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 โรงพยาบาลสิงห์บุรี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลสิงห์บุรี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับโรงพยาบาลสิงห์บุรี และบุคคลากรท่านอื่นๆในโรงพยาบาลฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
