ปัจจัยทำนายคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ 80 ปีขึ้นไป จังหวัดนครราชสีมา

ผู้แต่ง

  • ชุติมา รักษ์บางแหลม คณะพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยนครราชสีมา
  • วรนิภา กรุงแก้ว คณะพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยนครราชสีมา

คำสำคัญ:

คุณภาพชีวิต , ผู้สูงอายุ 80 ปีขึ้นไป, พฤติกรรมสุขภาพ, สิ่งแวดล้อม

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงพรรณนานี้เพื่อศึกษาคุณภาพชีวิตและปัจจัยทำนายคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ 80 ปีขึ้นไปจังหวัดนครราชสีมา กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุ 80 ปีขึ้นไป ในจังหวัดนครราชสีมา จำนวน 129 คน ใช้วิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 6 ส่วนคือ 1) แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล 2) แบบสอบถามการรับรู้ภาวะสุขภาพตนเอง 3) แบบสอบถามปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมที่สนับสนุนพฤติกรรมสุขภาพ 4) แบบประเมินความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน 5) แบบสอบถามพฤติกรรมสุขภาพ และ 6) แบบสอบถามคุณภาพชีวิตซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 คน ได้ค่าดัชนีความตรงตามเนื้อหาของเครื่องมือส่วนที่ 3 และ 5 ระหว่าง .67 - 1.00 ตรวจสอบความเที่ยงของเครื่องมือได้ค่าความเชื่อมั่นสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคด้านสิ่งแวดล้อมที่สนับสนุนพฤติกรรมสุขภาพเท่ากับ .71 และพฤติกรรมสุขภาพเท่ากับ .78 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติถดถอยพหุคูณ ผลการวิจัยพบว่า

1. คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ 80 ขึ้นไป จังหวัดนครราชสีมา มีคุณภาพชีวิตโดยรวมอยู่ในระดับ ปานกลางร้อยละ 24 ระดับดีร้อยละ 36.43 และระดับต่ำร้อยละ 2.33

2. ปัจจัยทำนายคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ 80 ปีขึ้นไป จังหวัดนครราชสีมา ได้แก่ พฤติกรรมสุขภาพ (Beta = .459) และปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมที่สนับสนุนต่อพฤติกรรมสุขภาพ (Beta = .232) โดยสามารถอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 27.40 (adjR2 = .274, p-value < .001) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001

ดังนั้นสถานบริการสาธารณสุขควรจัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพทั้งการตั้งรับและเชิงรุก ตลอดจนการปรับสิ่งแวดล้อมที่สนับสนุนต่อพฤติกรรมสุขภาพ เช่น ที่พักอาศัย การเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคม การเข้าถึงบริการสุขภาพ เพื่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ 80 ปีขึ้นไป และสามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลในการพัฒนานโยบายและแผนการดำเนินงานส่งเสริมให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

เอกสารอ้างอิง

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2564). คู่มือการคัดกรองและประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ พ.ศ. 2564. สืบค้นเมื่อ 1 มีนาคม 2568 จาก https://drive.google.com/file/d/1AzA7XPBrra2btoqeTs9O5Mhk0oD7naNZ/view.

กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย. (2567). รายงานสถิติจำนวนประชากรแยกรายอายุ ระบบสถิติทางการทะเบียน. สืบค้นเมื่อ 1 มีนาคม 2568 จาก https://stat.bora.dopa.go.th/new_stat/webPage/statByAge.php

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2568). สถานการณ์์ผู้้สููงอายุุไทย พ.ศ. 2567. กรุุงเทพมหานคร: บริษัท โกโกพริ้นท์ (ไทยแลนด์) จำกัด.

กู้เกียรติ ก้อนแก้ว, ภาณุมาศ ทองเหลี่ยม และศิริยากร ทรัพย์ประเสริฐ. (2562). ศึกษาปัจจัยพยากรณ์คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุที่มีภาวะติดบ้าน อำเภอคลองขลุง จังหวัดกำแพงเพชร, วารสารวิชาการสาธารณสุข, 28(3), 394-401. https://thaidj.org/index.php/JHS/article/view/7185/6611

จิรัชยา เคล้าดี, สุภชัย นาคสุวรรณ์ และจักรวาล สุขไมตรี. (2560). ปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในจังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารราชพฤกษ์, 15(1), 27-32. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/Ratchaphruekjournal/article/view/90779/71259

จุฑามาศ วงจันทร์, สุวรรณา วุฒิรณฤทธ์ และลัดดา เหลืองรัตนมาศ. (2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ในเขตสุขภาพที่ 6. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์, 12(1), 32-49. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bcnsurin/article/view/248949/172736

เจษฎา นกน้อย และวรรณภรณ์ บริพันธ์. (2560). คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในจังหวัดสงขลา. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์, 9(3), 94-105. https://li01.tci-thaijo.org/index.php/pnujr/article/view/99140

ฐิติกร โภชน์เจริญ และวิทญา ตันอารีย์. (2566). พฤติกรรมการจัดการสุขภาพที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ตำบลแม่ปืม อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสู่ชุมชน, 1(3), 12-24. https://li02.tci-thaijo.org/index.php/STC/article/view/533

ณีรนุช อาภาจรัส, ณีรนุช อาภาจรัส, อุไรพร ถินสถิตย์, ปาริชาติ จำนงการ, พรรนิกาญจน วังกุ่ม, กัลยลักษณ์ ทับทิมใส, และคณะ (2565). การพัฒนามาตรฐานการจัดสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุ. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 16(1), 1-12. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JHR/article/view/253093/173003

เด่น นวลไธสง และสุภาภรณ์ สุดหนองบัว. (2559). วารสารวิชาการและวิจัยสังคมศาสตร์, 11(ฉบับพิเศษ), 89-104. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/JSSRA/article/view/71023/63927

ธิติรัตน์ ราศิริ และอาจินต์ สงทับ. (2564). ผลการศึกษาปัจจัยทำนายพฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้าน จังหวัดพิษณุโลก. วารสารเครือข่ายและวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 8(1), 127-139. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/scnet/issue/view/16673/4141

นงนุช วงศ์สว่าง, กีรติ กิจธีรวุฒิพงศ์ และธนะวัฒน์ รวมสุก. (2564). การจัดสิ่งแวดล้อมในบ้านเพื่อสุขภาพของผู้สูงอายุ: บทบาทของพยาบาลอนามัยชุมชน. วารสารวิจัยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต, 1(1), 68-77. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHQJ/article/view/245900

พัชราภรณ์ พัฒนะ. (2562). คุณภาพชีวิตของผูสูงอายุในศูนยการเรียนรูการดูแลผูสูงอายุเขตสุขภาพที่ 4. พุทธชินราชเวชสาร, 36(1), 21-33. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/BMJ/article/view/218455

พิชญ์ พิมพ์เมือง, นพมาศ ช้างเดชา และหฤหรรษ์ พิมพ์เมือง. (2567). ปัจจัยที่สงผลต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ตำบลหนองพยอม อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร. วารสารวิจัยและวิชาการสาธารณสุขจังหวัดพิจิตร, 5(1), 41-54. https://phichit.moph.go.th/research_view.php?yp=y5p1&ref_id=b04

ศศิพัฒน์ ยอดเพชร, ภาวนา พัฒนศรี และธนิกานต์ ศักดาพร. (2560). โรงเรียนผู้สูงอายุ: ชุดความรู้การพัฒนาเป็นผู้สูงอายุที่มีศักยภาพ. กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย.

สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.). (2560). คู่มือการจัดการสิ่งแวดล้อมชุมชนที่เหมาะสมกับกลุ่มผู้สูงอายุในพื้นที่ชนบทของประเทศไทย. สืบค้นเมื่อ 23 มกราคม 2568 จาก https://www.dop.go.th/download/knowledge/th1614761105-453_0.pdf

สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ กลุ่มงานพัฒนาดัชนีภาวะโรคแห่งประเทศไทย. (2567). อายุคาดเฉลี่ยและอายุคาดเฉลี่ยของการมีสุขภาวะของประชากรไทย พ.ศ. 2562-2567 ระดับประเทศและจังหวัด. สืบค้นเมื่อ 22 ตุลาคม 2568 จาก https://le-hale.bodthai.net/

สำนักงานสถิติจังหวัดนครราชสีมา สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2568). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567 จังหวัดนครราชสีมา. สืบค้นเมื่อ 1 มีนาคม 2568 จาก https://shorturl.asia/J4r1b

สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2567). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567 ระดับจังหวัด. สืบค้นเมื่อ 1 มีนาคม 2568 จาก https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/20250103144326_47137.pdf

สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2567). ตัวชี้วัดดัชนีสำคัญของประเทศไทย 2567. สืบค้นเมื่อ 22 ตุลาคม 2568 จาก https://www.nso.go.th/public/e-book/Indicators-Thailand/ Thailand-Indicators-2567/24/

สำนักอนามัยสิ่งแวดล้อม. (2560). การจัดสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อผู้สูงอายุติดบ้าน ติดเตียง. สืบค้นเมื่อ 22 ตุลาคม 2568 จาก https://multimedia.anamai.moph.go.th/associates/bound-elder/

สุวัฒน์ มหัตนิรันดร์กุล, วิระวรรณ ตันติพิวัฒนสกุล, วนิดา พุ่มไพศาลชัย, กรองจิตต์ วงศ์สุวรรณ และราณี พรมานะรังกุล. (2545). เครื่องชี้วัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลกชุดย่อ ฉบับภาษาไทย. สืบค้นเมื่อ 1 มีนาคม 2568 จาก https://dmh.go.th/test/ download/ files/whoqol.pdf

อรสุดา ตันตยานนท์ และแดนวิชัย สายรักษา. (2566). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุของเทศบาลเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม. วารสารสหวิทยาการ วิจัยและวิชาการ, 3(6), 385-398. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/IARJ/article/view/270620/180732

Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. (2nd). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.

Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175-191.

Hair, F. J., Black, C. W., Babin, J. B., & Anderson, E. R. (2019). Multivariate Data Analysis 7th ed. New Jersey: Pearson Education.

Rondón García, L. M., & Ramírez Navarrro, J. M. (2018). The impact of quality of life on the health of older people from a multidimensional perspective. Journal of aging research, 2018, 4086294. https://doi.org/10.1155/2018/4086294

World Health Organization. (1997). WHOQOL-BREF Introduction, Administration, Scoring and Generic Version of the Assessment, Field Trail Version. Geneva: World Health Organization.

World Health Organization. (2023). Thailand’s Leadership and Innovations Towards Healthty Aging. Retrieved Octoiber 22, 2025 from https://www.who.int/thailand/news/feature-stories/detail/thailands-leadership-and-innovation-towards-healthy-ageing

World Health Organization, (2025). Ageing and Health. Retrieved Octoiber 22, 2025 from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-04