ผลของการใช้โปรแกรมการให้บริการผ่านระบบเภสัชกรรมทางไกลต่อความร่วมมือ และความพึงพอใจในการใช้ยาของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง จังหวัดสุโขทัย
คำสำคัญ:
ระบบเภสัชกรรมทางไกล , ความร่วมมือในการใช้ยา , ผู้ป่วยโรคเรื้อรังบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองแบบ 2 กลุ่ม มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการใช้โปรแกรมการให้บริการผ่านระบบเภสัชกรรมทางไกลต่อความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง จังหวัดสุโขทัย กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงและ/หรือเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีอายุ 18 – 60 ปี จำนวน 60 ราย แบ่งเป็นกลุ่มทดลองที่ได้รับบริการเภสัชกรรมทางไกล 30 ราย และกลุ่มควบคุม 30 ราย ทำการคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างโดยการสุ่มอย่างง่ายใช้จับสลากเพื่อเข้ากลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมสลับกัน ซึ่งกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการให้บริการผ่านระบบเภสัชกรรมทางไกล โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการเสริมสร้างพลังอำนาจ ร่วมกับทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคม และกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามมาตรฐานปกติ ระยะเวลาการทดลอง 3 เดือน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย 1) ระบบเภสัชกรรมทางไกลผ่านแอปพลิเคชันหมอพร้อม 2) แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป 3) แบบประเมินความร่วมมือในการใช้ยา (MAST) และ 4) แบบสอบถามความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ Paired t-test และ Independent t-test ผลการวิจัยพบว่า
1.หลังการให้บริการผ่านเภสัชกรรมทางไกลกลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความร่วมมือในการใช้ยาเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเทียบกับก่อนการทดลอง และกลุ่มควบคุม (p-value < .001)
2. หลังการให้บริการผ่านเภสัชกรรมทางไกลกลุ่มทดลองค่าเฉลี่ยคะแนนความพึงพอใจต่อบริการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเทียบกับก่อนการทดลอง และกลุ่มควบคุม (p-value < .001)
การบริการเภสัชกรรมทางไกลสามารถเพิ่มความร่วมมือในการใช้ยา และสร้างความพึงพอใจให้ผู้ป่วยโรคเรื้อรังได้อย่างมีประสิทธิภาพ เป็นแนวทางที่สามารถขยายผลเพื่อสนับสนุนการจัดการโรคเรื้อรังในพื้นที่ที่มีข้อจำกัดด้านบุคลากรและระยะทาง
เอกสารอ้างอิง
กมลชนก จงวิไลเกษม และสงวน ลือเกียรติบัณฑิต. (2562). การพัฒนาแบบวัดความร่วมมือในการใช้ยาสำหรับคนไทย. วารสารเภสัชกรรมไทย, 13(1), 17-30. https://he01.tci-haijo.org/index.php/TJPP/article/view/201434
กมลาศ ทองมีสิทธิ์โยสท์, จิตนภา วาณิชวโรตม์, กฤษณา ตรียมณีรัตน์, นภชา สิงห์วีรธรรม และกิตติพร เนาว์สุวรรณ. (2567). การพัฒนารูปแบบการจัดระบบบริการโรคไม่ติดต่อเรื้อรังวิถีใหม่ สำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน จังหวัดปัตตานี. วารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 16(1), e266580.
https://he01.tci-thaijo.org/index.php/unc/article/download/e266580/e266580/1182938
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2568). รายงานประจำปี 2564. สืบค้นเมื่อ 6 กันยายน 2568 จาก https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1668120250117072316.pdf
ชมพูนุท พัฒนจักร. (2563). ความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วยสูงอายุโรคเรื้อรัง ในเขตพื้นที่บริการ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลลาดพัฒนา อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม, 16(3), 13–22. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/MKHJ/article/view/233973
พัทร์วรินท์ ศรลัมพ์, ณัฐธิดา เวทนาสุข และรณกฤต ทีทา. (2567). ผลของการบริบาลเภสัชกรรมร่วมกับการติดตามการใช้ยาทางไกลในผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ โรงพยาบาลพล จังหวัดขอนแก่น. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา, 4(1), e267211.
https://he02.tci-thaijo.org/index.php/tjphe/article/view/267211
วันชัย พันศรี. (2567). ผลของการใช้โปรแกรมการให้บริการผ่านระบบเภสัชกรรมทางไกลต่อความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง โรงพยาบาลกุดจับ จังหวัดอุดรธานี. วารสารพัฒนานวัตกรรมด้านการวิจัยและสุขภาพ, 5(2), 324–335. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jrhi/article/view/272481
ศิริพร พรหมรัตน์, พนิตา ค้าผล และณัฏฐิญา ค้าผล. (2565). ผลของโปรแกรมสร้างความร่วมมือในการใช้ยาโดยใช้เภสัชกรรมทางไกลในผู้ป่วย ความดันโลหิตสูง. วารสารวิทยาศาสตร์เภสัชศาสตร์ไทย, 17(1), 31–41. https://li01.tci-thaijo.org/index.php/TBPS/article/download/251040/172826
สมมนัส มนัสไพบูลย์, ผกามาศ ไมตรีมิตร และศราวุฒิ อู่พุฒินันท์. (2560). ผลการบริบาลทางเภสัชกรรมร่วมกับการเสริมสร้างพลังอานาจในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์วัดไร่ขิง. วารสารเภสัชศาสตร์อีสาน, 13(1), 37-51.
https://search.tci-thailand.org/article.html?b3BlbkFydGljbGUmaWQ9MTkyMjY3
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย. (2567). รายงานประจำปีสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย. สืบค้นเมื่อ 6 กันยายน 2568 จาก https://hdc.moph.go.th/sti/public/main
สุภาพร สุปินธรรม. (2566). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมการใช้ยาต่อความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วยโรคเรื้อรังที่ได้รับบริการผ่านระบบเภสัชกรรมทางไกล โรงพยาบาลป่าซาง จังหวัดลำพูน. วารสารเภสัชกรรมคลินิกไทย, 29(1), 51–64. https://thaidj.org/index.php/TJCP/article/view/13345
อรุณวรรณ ต่อกร. (2565). ผลของการบริบาลเภสัชกรรมรวมกับการติดตามการใช้ยาทางไกลในผู้ป่วยเบาหวานที่ใช้ยาฉีดอินซูลิน โรงพยาบาลโกสัมพีนคร จังหวัดกำแพงเพชร. วารสารวิจัยและวิชาการสาธารณสุขจังหวัดพิจิตร, 3(2), 108–116. https://mis2.kpo.go.th/r2rkm/file/20220422154122.pdf
อุไรรัตน์ วิเชียรสาร. (2566). ผลลัพธ์การให้บริการเภสัชกรรมทางไกลในผู้ป่วยเบาหวาน ในอำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อม, 8(4), 738–746.
https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/269398
Alexander, E., Butler, C. D., Darr, A., Jenkins, M. T., Long, R. D., Shipman, C. J., et al. (2017). ASHP statement on telepharmacy. American journal of health-system pharmacy, 74(9), e236–e241. doi.org/10.2146/ajhp170039
Bandura A. (1986). Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Prentice-Hall.
Begjani, J., Hosseini, A. S. S., Saneifard, H., & Hasanabad, V. R. (2024). Social learning-based health literacy promotion on the self efficacy and social anxiety of adolescents with type 1 diabetes. Clinical Diabetes and Endocrinology, 10(1), 14.
Gibson, C. H. (1991). A concept analysis of empowerment. Journal of Advanced Nursing, 16(3), 354-361.
Moulaei, K., Shanbehzadeh, M., Bahaadinbeigy, K., Kazemi-Arpanahi, H. (2022). Survey of the patients' perspectives and preferences in adopting telepharmacy versus in-person visits to the pharmacy: A feasibility study during the COVID-19 pandemic. BMC Medical Informatics and Decision Making, 22, 99.
Ngamjarus, C., & Pattanittum, P. (2024). n4Studies: Application for Sample Size Calculation in Health Science Research (Version 2.3) [Mobile application software]. App Store.
Sze, W. T., Waki, K., Enomoto, S., Nagata, Y., Nangaku, M., Yamauchi, T., et al. (2023). StepAdd: A personalized mHealth intervention based on social cognitive theory to increase physical activity among type 2 diabetes patients. Journal of Biomedical Informatics, 145, 104481.
Thavornwattanayong, W., & Nuallaong, P. (2023). Outcomes of telepharmacy on asthma control at Ratchaburi Hospital. Journal of Health Science and Medical Research, 41(4), e2023928.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ปรากฏในวารสารเครือข่าย วิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ ที่เป็นวรรณกรรมของผู้เขียน บรรณาธิการหรือเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและวิทยาลัยการสาธารณสุขภาคใต้ ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย
2. บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของ วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้

