การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมการธำรงรักษามาตรฐานโรงพยาบาลและบริการสุขภาพ อย่างต่อเนื่องในโรงพยาบาลชุมชน จังหวัดลำปาง

กรกช  วิจิตรจรัสแสง; ศิรินภา วรรณประเสริฐ

ผู้แต่ง

กรกช วิจิตรจรัสแสง สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดลำปาง
ศิรินภา วรรณประเสริฐ โรงพยาบาลแจ้ห่ม

คำสำคัญ:

คำสำคัญ: การธำรงรักษามาตรฐาน HA, การพัฒนารูปแบบ, โรงพยาบาลชุมชน, การพัฒนาคุณภาพอย่างต่อเนื่อง

บทคัดย่อ

การธำรงรักษามาตรฐานโรงพยาบาลและบริการสุขภาพ (Hospital Accreditation: HA) ภายหลังการรับรองเป็นความท้าทายสำคัญของโรงพยาบาลชุมชน เนื่องจากมีข้อจำกัดด้านบุคลากร ทรัพยากร ภาระงาน และความต่อเนื่องของระบบคุณภาพ การวิจัยแบบผสมผสานตามแนวทางการวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการส่งเสริมการธำรงรักษามาตรฐาน HA อย่างต่อเนื่องในโรงพยาบาลชุมชน จังหวัดลำปาง และเพื่อประเมินผลการทดลองใช้รูปแบบต่อความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติของบุคลากร ขอบเขตการวิจัยครอบคลุมโรงพยาบาลชุมชนในจังหวัดลำปางที่ผ่านการรับรองมาตรฐาน HA แล้วอย่างน้อย 1 ครั้ง จำนวน 12 แห่ง ดำเนินการระหว่างเดือนพฤศจิกายน
พ.ศ. 2568 ถึง เมษายน พ.ศ. 2569 โดยเน้นการพัฒนากลไกสนับสนุนการธำรงรักษามาตรฐาน HA และผลลัพธ์ด้านความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติของบุคลากร

การเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การสนทนากลุ่มกับผู้ให้ข้อมูลหลักที่คัดเลือกแบบเจาะจง จำนวน 36 คน ประกอบด้วยผู้อำนวยการโรงพยาบาล คณะกรรมการทีมนำพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาล และผู้รับผิดชอบงานพัฒนาคุณภาพ เพื่อนำข้อมูลเข้าสู่การออกแบบรูปแบบ ส่วนการประเมินผลเชิงปริมาณดำเนินการกับบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับงานพัฒนาคุณภาพ จำนวน 95 คน จากประชากร 120 คน คัดเลือกด้วยการสุ่มแบบแบ่งชั้นตามขนาดและระดับของโรงพยาบาล ใช้แบบแผนกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลองใช้รูปแบบ เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แนวทางการสนทนากลุ่ม แบบบันทึกการถอดบทเรียน และแบบสอบถามข้อมูลทั่วไป ความรู้เกี่ยวกับมาตรฐาน HA ทัศนคติ การปฏิบัติ และข้อเสนอแนะ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ paired t-test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ .05

ผลการวิจัยได้รูปแบบการส่งเสริมการธำรงรักษามาตรฐาน HA จำนวน 6 องค์ประกอบ ได้แก่ ระบบพี่เลี้ยงระดับจังหวัด เครือข่ายแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างโรงพยาบาลชุมชน การพัฒนาศักยภาพบุคลากรด้าน HA/CQI ระบบติดตามที่ใช้ง่ายและไม่เพิ่มภาระงาน การบูรณาการ HA เข้ากับงานประจำ และการสนับสนุนจากผู้บริหารและทีมนำคุณภาพ ภายหลังการทดลองใช้รูปแบบ พบว่าคะแนนเฉลี่ยความรู้เพิ่มขึ้นจาก 17.10 เป็น 18.67 และคะแนนเฉลี่ยการปฏิบัติเพิ่มขึ้นจาก 4.14 เป็น 4.33 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ส่วนคะแนนเฉลี่ยทัศนคติเพิ่มขึ้นเล็กน้อยจาก 4.46 เป็น 4.49 แต่ไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = .414) ผลการศึกษาแสดงแนวโน้มว่ารูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีความสัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของความรู้และการปฏิบัติในการธำรงรักษามาตรฐาน HA ของบุคลากร

เอกสารอ้างอิง

Alshammari ATA, Alghmgham MA, Hamadah ZAM, et al. The benefits of accreditation for healthcare quality. International Journal of Pharmaceutical and Bio-Medical Science. 2022;2(12):627-38. doi:10.47191/ijpbms/v2-i12-09.

Andres EB, Song W, Song W, et al. Can hospital accreditation enhance patient experience? Longitudinal evidence from a Hong Kong hospital patient experience survey. BMC Health Serv Res. 2019;19:623. doi:10.1186/s12913-019-4452-z.

นาถนภา คำลอยฟ้า, พีระพล รัตนะ. การรับรองคุณภาพอย่างต่อเนื่องตามมาตรฐาน HA ในโรงพยาบาลชุมชน. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2564;7(4):181-96.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดลำปาง. รายงานการติดตามการธำรงรักษามาตรฐานโรงพยาบาลและบริการสุขภาพในโรงพยาบาลชุมชน จังหวัดลำปาง พ.ศ. 2562-2566. ลำปาง: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดลำปาง; 2566.

Nugroho B, Sjaaf AC. The impact of accreditation on the quality of hospital service. In: The 6th International Conference on Public Health; 2019. p. 279-86. doi:10.26911/the6thicph-FP.04.08.

Herzberg F. Work and the nature of man. Cleveland: World Publishing Company; 1966.

Lincoln YS, Guba EG. Naturalistic inquiry. Beverly Hills (CA): Sage; 1985.

Bloom BS, Hastings JT, Madaus GF. Handbook on formative and summative evaluation of student learning. New York: McGraw-Hill; 1971.

Alhawajreh MJ, Paterson AS, Jackson WJ. Impact of hospital accreditation on quality improvement in healthcare: a systematic review. PLoS One. 2023;18(12):e0294180.

Endalamaw A, Khatri RB, Mengistu TS, et al. A scoping review of continuous quality improvement in healthcare system: conceptualization, models and tools, barriers and facilitators, and impact. BMC Health Serv Res. 2024;24:487.

รวีวรรณ ชูสุวรรณ์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการพัฒนามาตรฐานโรงพยาบาลและบริการสุขภาพ (HA) ของบุคลากรในโรงพยาบาลชุมชน จังหวัดภูเก็ต. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนอร์ทเทิร์น. 2567;5(3):121-32.

นิโลบล ช่วยแสง, พาณี สีตกะลิน, พรทิพย์ กีระพงษ์. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการดำเนินงานรับรองคุณภาพและการพัฒนาคุณภาพอย่างต่อเนื่องของโรงพยาบาลชุมชนขนาดเล็ก เขตสุขภาพที่ 8 สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ. 2567;9(3):455-63.