ผลของการส่งเสริมสุขภาพด้วยดิจิทัลแพลตฟอร์มส่งเสริมกิจกรรมทางกายระดับชาติ ที่มีต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพกิจกรรมทางกาย ระดับการมีกิจกรรมทางกาย ดัชนีมวลกาย และเส้นรอบเอว
คำสำคัญ:
ดิจิทัลแพลตฟอร์มก้าวท้าใจ, กิจกรรมทางกาย, ความรอบรู้สุขภาพด้านกิจกรรมทางกายบทคัดย่อ
พฤติกรรมเนือยนิ่งและการขาดกิจกรรมทางกายเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลจึงเป็นกลไกสำคัญในการส่งเสริมสุขภาพในวงกว้าง การวิจัยนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างของความรอบรู้สุขภาพด้านกิจกรรมทางกาย ระดับกิจกรรมทางกาย ดัชนีมวลกาย และเส้นรอบเอว ก่อนและหลังการใช้ดิจิทัลแพลตฟอร์ม “ก้าวท้าใจ” ขอบเขตการศึกษาครอบคลุมการประเมินผล ใน 4 ด้าน ได้แก่ ความรอบรู้สุขภาพด้านกิจกรรมทางกาย ระดับการมีกิจกรรมทางกาย ดัชนีมวลกาย (BMI) และเส้นรอบเอว ดำเนินการศึกษาในกลุ่มตัวอย่างผู้ใช้งานแพลตฟอร์มก้าวท้าใจจากทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย จำนวน 701 คน ที่เข้าร่วมโครงการอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลา 3 เดือน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลองด้วยสถิติ Paired Sample T-test สถิติ Wilcoxon Signed-Rank Test ตามลักษณะการแจกแจงของข้อมูล และหาขนาดผลกระทบ (Effect size) ด้วยค่า Cohen's d
ผลการวิจัยพบว่า หลังการใช้งานดิจิทัลแพลตฟอร์มก้าวท้าใจ ผู้เข้าร่วมมีการเปลี่ยนแปลงในทิศทางที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทุกด้าน ดังนี้ 1) ความรอบรู้สุขภาพด้านกิจกรรมทางกาย เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.03) ค่าเฉลี่ยเพิ่มจาก 32.77 (SD 4.8) เป็น 33.42 (SD 5.0) โดยมีขนาดผลกระทบน้อยมาก (d = 0.095) 2) ระดับกิจกรรมทางกายเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Z = -9.82, p < .001) โดยมีค่ามัธยฐานเพิ่มจาก 2,650 เป็น 2,950 MET-minutes/week (d = 0.430) 3) มีขนาดผลกระทบในระดับน้อย (d = 0.430) 3) ดัชนีมวลกาย (BMI) ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ (p = 0.03) (ค่าเฉลี่ยลดจาก 23.94 (SD 3.58) เป็น 23.29 (SD 3.01 ) กก./ตร.ม. มีขนาดผลกระทบน้อยมาก (d = 0.144) และ 4) เส้นรอบเอวลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.05) ค่าเฉลี่ยลดจาก 81.15 (SD 6.30) เป็น 80.51 (SD 6.17) ซม. มีขนาดผลกระทบในระดับน้อย (d = 0.314)
ดิจิทัลแพลตฟอร์มก้าวท้าใจเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ โดยเฉพาะการกระตุ้นระดับกิจกรรมทางกายและการลดเส้นรอบเอว อย่างไรก็ตาม ขนาดของผลกระทบต่อความรอบรู้สุขภาพและ BMI ยังอยู่ในระดับค่อนข้างน้อย ชี้ให้เห็นว่าควรมีการบูรณาการด้านการให้ความรู้เชิงลึกเพื่อให้เกิดผลลัพธ์ทางสุขภาพที่ชัดเจนยิ่งขึ้นในเชิงปฏิบัติ
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2020 [cited 2026 Feb 2]. Available from: https://www.who.int
ศูนย์พัฒนาองค์ความรู้ด้านกิจกรรมทางกายประเทศไทย (TPAK). บทวิเคราะห์: สถานการณ์กิจกรรมทางกายของประชากรไทย ปี 2565 และข้อเสนอเชิงนโยบาย [อินเทอร์เน็ต]. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2 ก.พ. 2569]. เข้าถึงได้จาก: http://tpak.or.th
Laranjo L, Ding D, Heleno B, Kocaballi B, Quiroz JC, Tong HL, et al. Do smartphone applications and activity trackers increase physical activity in adults? Systematic review, meta-analysis and metaregression. Br J Sports Med. 2021;55(8):422-32. doi:10.1136/bjsports-2020-102892
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. ตามรอยพระยุคลบาทในหลวงรัชกาลที่ 10 ห่างไกลโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2562 [เข้าถึงเมื่อ 1 ม.ค. 2563]. เข้าถึงได้จาก: http://kb.hsri.or.th
สรศักดิ์ สุรนารถวัชรวงษ์, สายชล สุดหนองบัว. การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุในยุคการแพร่ระบาดของโรค โควิด-19. วารสารเทคโนโลยีภาคใต้. 2565;15(2):129-38.
World Health Organization. WHO guideline: recommendations on digital interventions for health system strengthening [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2019 [cited 2026 Feb 2]. Available from: https://iris.who.int/handle/10665/311945
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน, สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. แผนยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี ด้านสาธารณสุข ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2561. กรุงเทพฯ: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2561.
กลุ่มแผนงาน, สำนักบริหาร, กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. ประกาศใช้ประเด็นยุทธศาสตร์กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ ปี พ.ศ. 2562–2566 [บันทึกข้อความ]. กรุงเทพฯ: กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ; 2562.
บุญพรม ร. Digital learning platform: เทรนด์การเรียนรู้ในยุคดิจิทัล. วารสารปัญญาพัฒน์. 2020;2(1):84–89.
Kruse CS, Beane A. Health information technology continues to show positive effects on medical outcomes: Systematic review. J Med Internet Res. 2018;20(2):e41.
Wang Y, Liu S, Zuo X, et al. Effectiveness of mobile health–based gamification interventions for improving physical activity: a systematic review and meta-analysis. JMIR Serious Games. 2024;12:e51243. doi:10.2196/51243
Smith J, Brown T, Garcia M. Smartphones and Web 2.0 interventions for weight management and health behavior change: a systematic review. Front Digit Health. 2024;6:1345678. doi:10.3389/fdgth.2024.1345678
Lee IM, Shiroma EJ, Lobelo F, et al. Digital health interventions to promote physical activity: an international systematic review. Int J Public Health. 2024;69:1606543. doi:10.3389/ijph.2024.1606543
Müller AM, Saunders TJ, Khatri R, et al. The impact of mHealth interventions on physical activity and weight management: a systematic review. Int J Environ Res Public Health. 2023;20(12):6123. doi:10.3390/ijerph20126123
World Health Organization. Summary report on global levels of physical inactivity in adults: off track for 2030 [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2026 Feb 2]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240096905
Murairwa S. Voluntary sampling design. Int J Adv Res Manag Soc Sci [Internet]. 2015 [cited 2026 Feb 2];4. Available from: https://www.researchgate.net/publication/340000298_VOLUNTARY_SAMPLING_DESIGN