ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมในการจัดการสิ่งแวดล้อมปลอดภัย ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในช่องทางเข้าออกประเทศ กรณีศึกษาด่านพรมแดนสะพานมิตรภาพ 4 (เชียงของ) จังหวัดเชียงราย

ธิติพงษ์ พลอยเหลือง; วราพันธุ์  พรวิเศษศิริกุล; ฐิติมา สุกใส; โตมร  ศรีโยทัย; โสภิดา   สุโพธิณะ; กัญญารัตน์   ปวงบุตร

ผู้แต่ง

ธิติพงษ์ พลอยเหลือง สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 1 เชียงใหม่
วราพันธุ์ พรวิเศษศิริกุล สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 1 เชียงใหม่
ฐิติมา สุขใส สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย
โตมร ศรีโยทัย สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย
โสภิดา สุโพธิณะ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 1 เชียงใหม่
กัญญารัตน์ ปวงบุตร สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 1 เชียงใหม่

คำสำคัญ:

คำสำคัญ : การจัดการสิ่งแวดล้อมปลอดภัย, ช่องทางเข้าออกประเทศ, การรับรู้, การมีส่วนร่วม

บทคัดย่อ

ช่องทางเข้าออกประเทศเป็นสถานที่บุคคล ยานพาหนะ หรือสินค้าผ่านเข้าออกประเทศได้ตามกฎหมาย ซึ่งกฎอนามัยระหว่างประเทศ (International Health Regulations: IHR) กำหนดให้ต้องมีการตรวจตรา คัดกรอง หรือดำเนินการเพื่อเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคและภัยสุขภาพระหว่างประเทศ การศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อหาความสัมพันธ์ของการรับรู้และการมีส่วนร่วมในการจัดการสิ่งแวดล้อมปลอดภัยของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ในช่องทางเข้าออกประเทศ ด่านพรมแดนสะพานมิตรภาพ 4 (เชียงของ) จังหวัดเชียงราย กลุ่มตัวอย่างคือผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในช่องทางเข้าออกประเทศ ได้แก่ ผู้ที่ปฏิบัติงานและผู้ใช้บริการในช่องทางเข้าออกประเทศ จำนวน 228 คน สุ่มตัวอย่างโดยการเปรียบเทียบสัดส่วน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม 3 ส่วน คือข้อมูลคุณลักษณะส่วนบุคคล ข้อมูลการรับรู้แนวทางการจัดการสิ่งแวดล้อมปลอดภัย และข้อมูลการมีส่วนร่วมในการจัดการสิ่งแวดล้อมปลอดภัย ผ่านการตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหามากกว่าหรือเท่ากับ 0.5 ทุกข้อ และค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถาม โดยการหาค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค เท่ากับ 0.96 ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนสิงหาคมถึงเดือนกันยายน 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน

ผลการศึกษาพบว่า ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียส่วนใหญ่ (ร้อยละ 73.25) รับรู้แนวทางการจัดการสิ่งแวดล้อมปลอดภัยในภาพรวม อยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 2.47, SD = 0.25) ร้อยละ 48.68 มีส่วนร่วมในการจัดการสิ่งแวดล้อมปลอดภัยในภาพรวม อยู่ในระดับต่ำ (Mean = 1.71, SD = 0.77) และการรับรู้แนวทางการจัดการสิ่งแวดล้อมปลอดภัย มีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมในการจัดการสิ่งแวดล้อมปลอดภัย โดยมีความสัมพันธ์ทางบวกในระดับปานกลาง (r = 0.350, p < 0.001)

ดังนั้น จึงควรส่งเสริมการรับรู้แนวทางการจัดการสิ่งแวดล้อมปลอดภัยในช่องทางเข้าออกประเทศของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ทั้งการเพิ่มช่องทางและความถี่ของการสื่อสารประชาสัมพันธ์ และเปิดโอกาสให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียได้เสนอความคิดเห็น วิพากษ์ วิจารณ์เกี่ยวกับการจัดการสิ่งแวดล้อมปลอดภัยในช่องทางเข้าออกประเทศผ่านช่องทางที่หลากหลาย อย่างมีความทัดเทียมกัน ซึ่งจะส่งผลให้เกิดการมีส่วนร่วมในการจัดการสิ่งแวดล้อมปลอดภัยในช่องทางเข้าออกประเทศอย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Strengthening capacities at points of entry under the IHR (2005). Geneva: WHO; 2023.

World Health Organization. International health regulations (2005). 3rd ed. Geneva: WHO; 2016.

คณะกรรมการโรคติดต่อจังหวัดเชียงราย. คำสั่งคณะกรรมการโรคติดต่อจังหวัดเชียงราย ที่ 5616/2567 เรื่อง แต่งตั้งคณะทำงานประจำช่องทางประจำด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศ ด่านพรมแดนสะพานมิตรภาพ 4 (เชียงของ) จังหวัดเชียงราย [คำสั่งทางราชการ]. เชียงราย: คณะกรรมการโรคติดต่อจังหวัดเชียงราย; 2567.

กรมควบคุมโรค. คู่มือการประเมินตนเอง การพัฒนาสมรรถนะหลักของช่องทางเข้าออกประเทศ: ท่าอากาศยาน ท่าเรือ และพรมแดนทางบก. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ: อักษรกราฟฟิกแอนด์ดีไซน์; 2561.

Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas.1970;30:607-10.

Best JW. Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice Hall; 1977.

ชูศรี วงศ์รัตนะ. เทคนิคการใช้สถิติเพื่อการวิจัย. พิมพ์ครั้งที่ 15. กรุงเทพฯ: อมรการพิมพ์; 2564.

วีรพงษ์ ปงจันตา, อดุลย์ศักดิ์ วิจิตร. ปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนาสมรรถนะหลักช่องทางเข้าออกประเทศ ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่ตามกฎอนามัยระหว่างประเทศ. ว. สาธารณสุขล้านนา. 2559; 12(1): 1–15.

ศิริวรรณ เสรีรัตน์, สมชาย หิรัญกิตติ, ธนวัฒน์ วิเศษสมบัติ. พฤติกรรมผู้บริโภค. กรุงเทพฯ: ธรรมสาร; 2562.

วิกานดา พรสกุลวานิช. สื่อใหม่และการจัดการการสื่อสาร. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2565.

รังสรรค์ เดี่ยวสกุล. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการรับรู้ต่อนโยบาย “30 บาท รักษาทุกที่ด้วยบัตรประชาชนใบเดียว” ของประชาชนพื้นที่อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา. ว.สมาคมนวัตกรรมการพยาบาลและสุขภาพ. 2568; e6456.

มณีรัตน์ ชัยยะ, วรเดช จันทรศร, เพ็ญศรี ฉิรินัง, และคนอื่น ๆ. การมีส่วนร่วมและความร่วมมือในการจัดการสิ่งแวดล้อม. ว. มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์ [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 9 ตุลาคม 2568];8(1):16–28. เข้าถึงได้จาก: https://so05.tci-thaijo.org/index.php/saujournalssh/ article/view/270044/182434

สิทธิพร เขาอุ่น และสมเดช สิทธิพงศ์พิทยา. การบริหารจัดการการแพร่ระบาดโรคติดเชื้อไวรัสโควิด–19 ขององค์การบริหารส่วนตำบลในจังหวัดนครสวรรค์. ว วิจัย มหาวิทยาลัยเวสท์เทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 2565: 8(1): 105-120.

ลออ ประเทืองจิตร์. การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในการฟื้นฟูผู้ติดสารเสพติด ที่มีโรคร่วมทางจิตเวช โดยประยุกต์ใช้หลักการบริหารแบบ POSDCoRB ในพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรปราการ. ว. การพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2568; 17(1): 276616.