ประสบการณ์และความต้องการของผู้สูงอายุในการเสริมสร้างความรอบรู้ ด้านพฤติกรรมสุขภาพในชุมชน
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านพฤติกรรมสุขภาพ , ผู้สูงอายุ, เครือข่ายชุมชนบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงคุณภาพครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทำความเข้าใจประสบการณ์และความต้องการของผู้สูงอายุในการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านพฤติกรรมสุขภาพในบริบทชุมชน เก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนเมษายน–กรกฎาคม พ.ศ. 2567 จากผู้ให้ข้อมูลจำนวน 29 คน ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ ประกอบด้วยผู้สูงอายุ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จิตอาสาชุมชน และบุคลากรสุขภาพ โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และการบันทึกภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูลตามกระบวนการ 7 ขั้นตอนของ Colaizzi ผลการศึกษาพบว่า ความรอบรู้ด้านพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุไม่ได้เกิดจากการรับข้อมูลสุขภาพเพียงอย่างเดียว แต่เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่ก่อตัวจากปฏิสัมพันธ์ระหว่างประสบการณ์ชีวิต เครือข่ายความสัมพันธ์ในชุมชน และระบบสุขภาพ โดยสามารถสังเคราะห์เป็น 4 ประเด็นหลัก ได้แก่ การเรียนรู้สุขภาพจากประสบการณ์ชีวิตประจำวัน เครือข่ายความสัมพันธ์ในชุมชนที่เกื้อหนุนการเรียนรู้สุขภาพ ช่องว่างความเข้าใจและความต้องการข้อมูลสุขภาพที่เหมาะสม และความคาดหวังต่อระบบบริการสุขภาพและการสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง ข้อค้นพบสะท้อนว่า ความรอบรู้ด้านพฤติกรรมสุขภาพควรถูกทำความเข้าใจในฐานะปรากฏการณ์เชิงสังคม–วัฒนธรรมและกระบวนการเชิงพลวัต มากกว่าการมองเป็นเพียงทักษะเฉพาะบุคคล และมีนัยสำคัญต่อการออกแบบแนวทางส่งเสริมสุขภาพที่สอดคล้องกับบริบทชีวิตของผู้สูงอายุในชุมชน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: บริษัท โกโก้พริ้นท์ (ไทยแลนด์) จำกัด; 2566.
กรมกิจการผู้สูงอายุ. รายงานสถิติผู้สูงอายุประเทศไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง; 2566.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเพชรบูรณ์. รายงานสถานการณ์สุขภาพผู้สูงอายุจังหวัดเพชรบูรณ์. เพชรบูรณ์: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเพชรบูรณ์; 2566.
World Health Organization. Health literacy: The solid facts. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2013.
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int. 2000;15(3):259–67.
Nutbeam D. Defining, measuring, and improving health literacy. Health Eval Promot. 2022;3(1):3–9.
Pender NJ, Murdaugh CL, Parsons MA. Health promotion in nursing practice. 7th ed. New Jersey: Pearson; 2015.
Colaizzi PF. Psychological research as the phenomenologist views it. In: Valle RS, King M, editors. Existential phenomenological alternatives for psychology. New York: Oxford University Press; 1978. p.48–71.
Lincoln YS, Guba EG. Naturalistic inquiry. Beverly Hills (CA): Sage Publications; 1985.
Sørensen K, Van den Broucke S, Fullam J, et al. Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health. 2012;12:80. doi:10.1186/1471-2458-12-80.
Merleau-Ponty M. Phenomenology of perception. London: Routledge; 2012.
พนม คลี่ฉายา. การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของผู้สูงอายุและข้อเสนอเพื่อการเสริมสร้างภาวะพฤฒิพลังและผลิตภาพของผู้สูงอายุไทย. วารสารนิเทศศาสตร์ 2564; 39(2): 57-78.
วัลลภัช สุขสวัสดิ์. แนวคิดทุนทางสังคมของโรเบิร์ต ดี พัตนัม และข้อท้าทาย. วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ 2557;6(11):281-96.
จิรัชญา สุระสุข. ความรอบรู้ด้านสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านกับบทบาท ในการป้องกันโรคโควิด 19 ในชุมชน. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน 2567; 7(1): 145-56.
อับดลเล๊าะ เอกอัคราภิบาล, วิทยาธร ท่อแก้ว และ กานต์ บุญศิริ. การสื่อสารเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุวารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี 2568;8(4):936–47.
วิมลรัตน์ บุญเสถียร และอรทัย เหรียญทิพยะสกุล. ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: สถานการณ์ผลกระทบต่อสภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุ. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. 2563; 2(1): 1-19.
ปริญญาภรณ์ ธนะบุญปวง, กนิพันธุ์ ปานณรงค์ และ จิริยา อินทนา. การบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิเพื่อเตรียมความพร้อมสู่การสูงวัยอย่างมีสุขภาวะ. วารสารวิจัยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต 2567;4(3):124–36.
นิพพาภัทร์ สินทรัพย์, กุลธิดา กุลประฑีปัญญา, นภัทร บุญเทียม, ณัชฎาพร จันทรา, จันทรา พรมจรรย์, ปราณี บุญถูก และคณะ. การพัฒนารูปแบบบริการคลินิกผู้สูงอายุแบบไร้รอยต่อในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีสรรพสิทธิประสงค์. 2568;9(1):e272756.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการแพทย์และสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารการแพทย์และสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารการแพทย์และสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารการแพทย์และสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี กองบรรณาธิการไม่สงวนสิทธิ์ในการคัดลอกเพื่อการพัฒนางานด้านวิชาการ แต่ต้องได้รับการอ้างอิงที่ถูกต้องเหมาะสม
