ความเครียดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่เข้ารับบริการในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความเครียดและปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเครียดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่เข้ารับบริการในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร โดยใช้การศึกษาแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional study) ดำเนินการศึกษาในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวน 382 ราย ที่มารับบริการห้องตรวจอายุรกรรม และห้องตรวจโรคเฉพาะทางอายุรกรรม คลินิกย่อยต่อมไร้ท่อและเมตาบอลิซึม โรงพยาบาลวชิรพยาบาล ใช้วิธีการเลือกตัวอย่างแบบต่อเนื่อง (Consecutive sampling) เก็บข้อมูลระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ - มีนาคม พ.ศ. 2569 โดยใช้แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป และแบบประเมินความเครียด (PSS-10) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการถดถอยโลจิสติกพหุตัวแปร (Multiple logistic regression) ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ส่วนใหญ่มีความเครียดอยู่ในระดับปานกลางร้อยละ 65.4 และระดับสูงร้อยละ 2.4 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเครียดระดับปานกลาง-สูง ได้แก่ การมีกิจกรรมทางกายเป็นประจำ (Adj. OR=0.43; 95%CI=0.24-0.77, P=0.004) การสนับสนุนทางสังคมระดับปานกลางและมาก (Adj. OR=0.51; 95%CI=0.28-0.96, P=0.035; Adj. OR=0.25; 95%CI=0.15-0.43, P<0.001 ตามลำดับ) และระยะเวลาเจ็บป่วยเบาหวานมากกว่า 10 ปี (Adj. OR=0.63; 95%CI=0.39-0.99, P=0.049) ดังนั้น การมีกิจกรรมทางกายและการสนับสนุนทางสังคมอาจช่วยลดความเครียดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 การประเมินและตรวจคัดกรองความเครียดควบคู่กับการตรวจระดับน้ำตาลในเลือดโดยเฉพาะผู้ป่วยในระยะเริ่มแรก อาจช่วยระบุกลุ่มเสี่ยงที่มีความเครียดสูง เพื่อส่งเสริมแนวทางการจัดการความเครียดที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่พิมพ์ในวารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง ถือว่าเป็นผลงานวิชาการ งานวิจัยและวิเคราะห์ ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนเอง ไม่ใช่ความเห็นของสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง หรือคณะบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
เอกสารอ้างอิง
Stumvoll M, Goldstein BJ, van Haeften TW. Type 2 diabetes: principles of pathogenesis and therapy. Lancet. 2005 Apr 9-15;365(9467):1333-46. doi: 10.1016/S0140-6736(05)61032-X.
International Diabetes Federation. IDF diabetes atlas. 11th ed. Brussels: International Diabetes Federation; 2025.
วิชัย เอกพลากร, บรรณาธิการ. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562-2563. กรุงเทพฯ: คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล; 2564.
เริงฤดี ปธานวนิช, บรรณาธิการ. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 พ.ศ. 2567-2568. กรุงเทพฯ: คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล; 2568.
Farmaki P, Damaskos C, Garmpis N, Garmpi A, Savvanis S, Diamantis E. Complications of the Type 2 Diabetes Mellitus. Curr Cardiol Rev. 2020;16(4):249-251. doi: 10.2174/1573403X1604201229115531.
World Health Organization [Internet]. Geneva: World Health Organization; c2024. Urgent action needed as global diabetes cases increase four-fold over past decades; 204 [cited 2026 May 28]; [about 1 screen]. Available from: https://www.who.int/news/item/13-11-2024-urgent-action-needed-as-globaldiabetes-cases-increase-four-fold-over-past-decades
Thongduang K, Boonchieng W, Chautrakarn S, Ong-Artborirak P. The Influence of Family Caregiver Knowledge and Behavior on Elderly Diabetic Patients' Quality of Life in Northern Thailand. Int J Environ Res Public Health. 2022 Aug 17;19(16):10216. doi: 10.3390/ijerph191610216.
Surwit RS, Schneider MS, Feinglos MN. Stress and diabetes mellitus. Diabetes Care. 1992 Oct;15(10):1413-22. doi: 10.2337/diacare.15.10.1413.
Egede LE, Ellis C. Diabetes and depression: global perspectives. Diabetes Res Clin Pract. 2010 Mar;87(3):302-12. doi: 10.1016/j.diabres.2010.01.024.
Sharma K, Akre S, Chakole S, Wanjari MB. Stress-Induced Diabetes: A Review. Cureus. 2022 Sep 13;14(9):e29142. doi: 10.7759/cureus.29142.
Sendhilkumar M, Tripathy JP, Harries AD, Dongre AR, Deepa M, Vidyulatha A, et al. Factors associated with high stress levels in adults with diabetes mellitus attending a tertiary diabetes care center, Chennai, Tamil Nadu, India. Indian J Endocrinol Metab. 2017 Jan-Feb;21(1):56-63. doi: 10.4103/2230-8210.196006.
Aufi SS, Haque A, Hossain G, Kabir F, Islam M. Perceived stress level and its associated factors among patients with type 2 diabetes. Journal of Teachers Association. 2025;38(2):130-38. doi: 10.70818/taj.v38i02.0336.
Premadasa SS, Masingboon K, Samartkit N. Diabetes self-management and its influencing factors among adults with type 2 diabetes mellitus in rural Sri Lanka: A cross-sectional study. Belitung Nurs J. 2024 Aug 28;10(4):448-455. doi: 10.33546/bnj.3441.
Shahid S, Maqsood G, Majeed A, Qasim M, Arshad M, Yasin T, et al. The effect of perceived stress on glycated hemoglobin value (HbA1c) on Diabetes type 2 patients- An observational study from Lahore, Pakistan. Medical Science. 2025;29(155):e21ms3512. doi: 10.54905/disssi.v29i155.e21ms3512.
Wang X, Jittrabiab S, Imsomboon T, Hu Y. A Correlational Study on Diabetes - related Stress and Self-management Behaviors in Middle-aged and Young Patients with Type 2 Diabetes. International Journal of Sociologies and Anthropologies Science Reviews. 2025;5(5):1223-32. doi: 10.60027/ijsasr.2025.7729.
Luo J, Li Q, Gao Y, Liu F, Zhong J, Ho KY, et al. The Mediating Effects of Diabetes Self-Management on the Relationship Between Diabetes Distress and Quality of Life Among School-Age Children With Type 1 Diabetes Mellitus During the COVID-19 Pandemic. Pediatr Diabetes. 2026 Feb 19;2026:2022750. doi: 10.1155/pedi/2022750.
Cochran WG. Sampling techniques. 3rd ed. New York: John Wiley & Sons; 1977.
กนกนาถ กิ่งสันเทียะ, สุมลชาติ ดวงบุบผา, อภิญญา ศิริพิทยาคุณกิจ. ปัจจัยทำนายการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 วัยผู้ใหญ่. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2568;43(2):1-15.
Spacapan S, Oskamp S, editors. The Social Psychology of Health: Claremont Symposium on Applied Social Psychology. Newbury Park, CA: Sage; 1988.
Wongpakaran N, Wongpakaran T. The Thai version of the PSS-10: An Investigation of its psychometric properties. Biopsychosoc Med. 2010 Jun 12;4:6. doi: 10.1186/1751-0759-4-6.
Stults-Kolehmainen MA, Sinha R. The effects of stress on physical activity and exercise. Sports Med. 2014 Jan;44(1):81-121. doi: 10.1007/s40279-013-0090-5.
De Nys L, Anderson K, Ofosu EF, Ryde GC, Connelly J, Whittaker AC. The effects of physical activity on cortisol and sleep: A systematic review and meta-analysis. Psychoneuroendocrinology. 2022 Sep;143:105843. doi: 10.1016/j.psyneuen.2022.105843.
Moyers SA, Hagger MS. Physical activity and cortisol regulation: A meta-analysis. Biol Psychol. 2023 Apr;179:108548. doi: 10.1016/j.biopsycho.2023.108548.
American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes*. 5. Facilitating Positive Health Behaviors and Well-being to Improve Health Outcomes: Standards of Care in Diabetes-2026. Diabetes Care. 2026 Jan 1;49(Supplement_1):S89-S131. doi: 10.2337/dc26-S005.
Zakiya RS, Kurniasari R, Andriani E. The relationship between stress level and physical activity and diabetes diet quality during the pandemic. Rom J Diabetes Nutr Metab Dis. 2024;31(1):35-40.
Cohen S, Wills TA. Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychol Bull. 1985 Sep;98(2):310-57.
Uchino BN. Social support and health: a review of physiological processes potentially underlying links to disease outcomes. J Behav Med. 2006 Aug;29(4):377-87. doi: 10.1007/s10865-006-9056-5.
Taheri Kondar R, Hassani L, Ghanbarnejad A. The effect of educational intervention based on social support theory on the perceived stress caused by the covid-19 pandemic in patients with diabetes in hormozgan (2020-2021). BMC Public Health. 2024 Mar 4;24(1):691. doi: 10.1186/s12889-024-18180-y.
Presley CA, Mondesir FL, Juarez LD, Agne AA, Riggs KR, Li Y, et al. Social support and diabetes distress among adults with type 2 diabetes covered by Alabama Medicaid. Diabet Med. 2021 Apr;38(4):e14503. doi: 10.1111/dme.14503.
Siddharthan GM, Reddy MM, Sunil BN. "Perceived stress" and its associated factors among diabetic patients receiving care from a rural tertiary health care center in South India. J Educ Health Promot. 2021 Jan 28;10:11. doi: 10.4103/jehp.jehp_388_20.