ผลของการใช้แอปพลิเคชันแจ้งเตือนการรับประทานยาต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการใช้แอปพลิเคชันแจ้งเตือนการรับประทานยาต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ซึ่งเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่เป็นปัญหาสำคัญทางสาธารณสุขทั้งในประเทศไทยและทั่วโลก การควบคุมระดับความดันโลหิตจำเป็นต้องอาศัยพฤติกรรมสุขภาพ โดยเฉพาะการรับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยจำนวนมากยังมีปัญหาการลืมรับประทานยาและการไม่ปฏิบัติตามแผนการรักษา การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-experimental research) แบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลอง (One-group pretest–posttest design) กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่มารับบริการ ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองตาด อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์ จำนวน 40 คน คัดเลือกโดยวิธีเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลกฉบับย่อ (WHOQOL-BREF-THAI) และแอปพลิเคชันแจ้งเตือนการรับประทานยา แบบสอบถามคุณภาพชีวิตได้รับการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน โดยมีค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหารายข้อ (I-CVI) อยู่ระหว่าง 0.77–0.89 และค่าความตรงเชิงเนื้อหาระดับฉบับ (S-CVI/Ave) เท่ากับ 0.71 เครื่องมือมีค่าความเชื่อมั่นโดยใช้สัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค (Cronbach’s alpha coefficient) เท่ากับ 0.88 และแอปพลิเคชันแจ้งเตือนการรับประทานยาได้รับการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (content validity) โดยผู้เชี่ยวชาญจำนวน 3 ท่าน ครอบคลุมการประเมินใน 3 มิติหลัก ได้แก่ ความสอดคล้องของเนื้อหากับวัตถุประสงค์ (relevance) ความชัดเจนและความเข้าใจง่ายของข้อมูล (clarity) และความเหมาะสมในการใช้งานของผู้ใช้ (usability)และคำนวณค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหารายข้อ (I-CVI) และระดับฉบับ (S-CVI/Ave) ผลการประเมินพบว่า I-CVI มีค่าอยู่ระหว่าง 0.83–1.00 และ S-CVI/Ave เท่ากับ 0.94 การวิจัยครั้งนี้เก็บข้อมูลเป็นระยะเวลา 4 สัปดาห์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และ Paired t-test ผลการศึกษาพบว่า คะแนนคุณภาพชีวิตโดยรวมของกลุ่มตัวอย่างหลังการใช้แอปพลิเคชัน (Mean = 3.78, SD = 0.46) สูงกว่าก่อนการทดลอง (Mean = 3.12, SD = 0.54) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t(39) = 6.45, p = 0.001) และพบว่าคุณภาพชีวิตเพิ่มขึ้นในทุกด้าน ได้แก่ ด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และสิ่งแวดล้อม (p < 0.05) สรุป แอปพลิเคชันแจ้งเตือนการรับประทานยาอาจเป็นเครื่องมือที่มีศักยภาพในการสนับสนุนการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง และมีแนวโน้มช่วยส่งเสริมคุณภาพชีวิตในหลายมิติ อย่างไรก็ตาม ควรมีการศึกษาต่อเนื่องเพื่อยืนยันผลในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่พิมพ์ในวารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง ถือว่าเป็นผลงานวิชาการ งานวิจัยและวิเคราะห์ ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนเอง ไม่ใช่ความเห็นของสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง หรือคณะบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
เอกสารอ้างอิง
Kario K, Okura A, Hoshide S, Mogi M. The WHO Global report 2023 on hypertension warning the emerging hypertension burden in globe and its treatment strategy. Hypertens Res. 2024 May;47(5):1099-102.
World Health Organization. Global report on hypertension: the race against a silent killer. Geneva: World Health Organization; 2023.
World Health Organization. Assessing national capacity for the prevention and control of noncommunicable diseases: report of the 2019 global survey. Geneva: WHO; 2020.
กองโรคไม่ติดต่อ. รายงานประจำปี 2566 กองโรคไม่ติดต่อ. กรุงเทพฯ: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน; 2566.
วิชัย เอกพลากร, หทัยชนก พรรคเจริญ, วราภรณ์ เสถียรนพเก้า. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562-2563. กรุงเทพฯ: คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล; 2563.
กรมควบคุมโรค. รายงานสถานการณ์โรค NCDs เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน; 2563.
Vrijens B, De Geest S, Hughes DA, Przemyslaw K, Demonceau J, Ruppar T, et al. A new taxonomy for describing and defining adherence to medications. Br J Clin Pharmacol. 2012 May;73(5):691-705.
Burnier M, Egan BM. Adherence in Hypertension. Circ Res. 2019 Mar 29;124(7):1124-40.
Abegaz TM, Shehab A, Gebreyohannes EA, Bhagavathula AS, Elnour AA. Nonadherence to antihypertensive drugs: A systematic review and meta-analysis. Medicine (Baltimore). 2017 Jan;96(4):e5641. doi: 10.1097/MD.0000000000005641.
Whelton PK, Carey RM, Aronow WS, Casey DE Jr, Collins KJ, Dennison Himmelfarb C, et al. 2017 ACC/AHA/AAPA/ABC/ACPM/AGS/APhA/ASH/ASPC/NMA/PCNA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines. Hypertension. 2018 Jun;71(6):e13-e115. doi: 10.1161/HYP.0000000000000065.
Carey RM, Muntner P, Bosworth HB, Whelton PK. Prevention and Control of Hypertension: JACC Health Promotion Series. J Am Coll Cardiol. 2018 Sep 11;72(11):1278-93.
Kearney PM, Whelton M, Reynolds K, Muntner P, Whelton PK, He J. Global burden of hypertension: analysis of worldwide data. Lancet. 2005 Jan 15-21;365(9455):217-23.
Sakboonyarat B, Rangsin R, Kantiwong A, Mungthin M. Prevalence and associated factors of uncontrolled hypertension among hypertensive patients: a nation-wide survey in Thailand. BMC Res Notes. 2019 Jul 4;12(1):380. doi: 10.1186/s13104-019-4417-7.
รัชตะ อุลมาน, อรอนงค์ วลีขจรเลิศ, ธนนรรจ์ รัตนโชติพานิช, ภคอร อุลมาน. ผลลัพธ์การรักษาผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในโรงพยาบาลบุรีรัมย์. วารสารเภสัชศาสตร์อีสาน. 2562;15(2):73-80.
World Health Organization. mHealth New horizons for health through mobile technologies. Geneva: World Health Organization; 2011.
Free C, Phillips G, Watson L, Galli L, Felix L, Edwards P, et al. The effectiveness of mobile-health technologies to improve health care service delivery processes: a systematic review and meta-analysis. PLoS Med. 2013;10(1):e1001363. doi: 10.1371/journal.pmed.1001363.
Santo K, Richtering SS, Chalmers J, Thiagalingam A, Chow CK, Redfern J. Mobile Phone Apps to Improve Medication Adherence: A Systematic Stepwise Process to Identify High-Quality Apps. JMIR Mhealth Uhealth. 2016 Dec 2;4(4):e132. doi: 10.2196/mhealth.6742.
Thakkar J, Kurup R, Laba TL, Santo K, Thiagalingam A, Rodgers A, et al. Mobile Telephone Text Messaging for Medication Adherence in Chronic Disease: A Meta-analysis. JAMA Intern Med. 2016 Mar;176(3):340-9. doi: 10.1001/jamainternmed.2015.7667.
Morawski K, Ghazinouri R, Krumme A, Lauffenburger JC, Lu Z, Durfee E, et al. Association of a Smartphone Application With Medication Adherence and Blood Pressure Control: The MedISAFE-BP Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med. 2018 Jun 1;178(6):802-9. doi: 10.1001/jamainternmed.2018.0447.
Park LG, Ng F, K Shim J, Elnaggar A, Villero O. Perceptions and experiences of using mobile technology for medication adherence among older adults with coronary heart disease: A qualitative study. Digit Health. 2020 May 20;6:2055207620926844. doi: 10.1177/2055207620926844.
Fallah M, Yasini M. A Medication Reminder Mobile App: Does It Work for Different Age Ranges. Stud Health Technol Inform. 2017;235:68-72.
Development of the World Health Organization WHOQOL-BREF quality of life assessment. The WHOQOL Group. Psychol Med. 1998 May;28(3):551-8. doi: 10.1017/s0033291798006667.
Orem DE. Nursing: concepts of practice. 6th ed. St. Louis: Mosby; 2001.
Snarska K, Chorąży M, Szczepański M, Wojewódzka-Żelezniakowicz M, Ładny JR. Quality of Life of Patients with Arterial Hypertension. Medicina (Kaunas). 2020 Sep 9;56(9):459. doi: 10.3390/medicina56090459.
ปัฐยาวัชร ปรากฏผล, อุทัยทิพย์ จันทร์เพ็ญ, กนกพร แก้วโยธา. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการจัดการตนเองและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ที่อาศัยอยู่ในเขตเทศบาลเมือง. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล. 2564;27(1):151–65.
Ezeamii VC, Okobi OE, Wambai-Sani H, Perera GS, Zaynieva S, Okonkwo CC, Ohaiba MM, William-Enemali PC, Obodo OR, Obiefuna NG. Revolutionizing Healthcare: How Telemedicine Is Improving Patient Outcomes and Expanding Access to Care. Cureus. 2024 Jul 5;16(7):e63881. doi: 10.7759/cureus.63881.
Peng C, He M, Cutrona SL, Kiefe CI, Liu F, Wang Z. Theme Trends and Knowledge Structure on Mobile Health Apps: Bibliometric Analysis. JMIR Mhealth Uhealth. 2020 Jul 27;8(7):e18212. doi: 10.2196/18212.
ฐพัชร์ คันศร, อานนท์ สังขะพงษ์, ปัณณทัต บนขุนทด, อดิศา อาจทวีกุล, มายุรี โปรัมย์. ผลของแอปพลิเคชันแจ้งเตือนการรับประทานยาในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง. 2568;10(1):71-90.
ฐพัชร์ คันศร, อานนท์ สังขะพงษ์, บังเอิญ ภูมิภักดิ์, รุจิระชัย เมืองแก้ว, สุชาติ เนตรสุวรรณ,วันดี เนตรสุวรรณ. นวัตกรรมเพื่อพัฒนาระบบเครือข่ายสนับสนุนทางสังคมของผู้สูงวัยในชุมชนบ้านสนวน อำเภอห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง. 2566;8(1):138-49.