การพัฒนาและศึกษาประสิทธิศักย์เบื้องต้นของรูปแบบคลินิกปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและวิถีชีวิตเพื่อป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในอาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อน–หลัง มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิศักย์เบื้องต้นของรูปแบบคลินิกปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและวิถีชีวิตต่อพฤติกรรมสุขภาพ ปัจจัยด้านจิตพฤติกรรม และตัวชี้วัดทางสุขภาพในอาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร จำนวน 100 คน คัดเลือกด้วยการสุ่มหลายขั้นตอน     รูปแบบคลินิกปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและวิถีชีวิต พัฒนาบนพื้นฐานการบูรณาการแบบจำลองขั้นตอนการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ทฤษฎีความเชื่อมั่นในตนเอง และแนวคิดจิตวิทยาเชิงบวก เก็บข้อมูลวิจัยเป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ และติดตามผล 3 เดือน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบประเมินพฤติกรรมสุขภาพ แบบประเมินความเชื่อมั่นในตนเอง และแบบประเมินระยะการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบค่าทีแบบกลุ่มตัวอย่างที่สัมพันธ์กัน การวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบวัดซ้ำ และการทดสอบความเป็นเนื้อเดียวกันเชิงขอบ ผลการศึกษาพบว่า หลังการเข้าร่วมโปรแกรม กลุ่มตัวอย่างมีพฤติกรรมสุขภาพและความเชื่อมั่นในตนเองเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) มีการเปลี่ยนแปลงระยะพฤติกรรมไปสู่ระยะลงมือปฏิบัติและระยะคงไว้ซึ่งพฤติกรรมเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน และค่าดัชนีมวลกาย รอบเอว ความดันโลหิต และระดับน้ำตาลในเลือดลดลงอย่างมีนัยสำคัญ (p < 0.001) โดยผลลัพธ์ยังคงอยู่ในระยะติดตามผล สรุป รูปแบบคลินิกที่พัฒนาขึ้นมีศักยภาพในการส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพและลดปัจจัยเสี่ยงของโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในระดับชุมชน และสามารถประยุกต์ใช้ในระบบบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิได้อย่างเหมาะสม