Health Literacy and Administrative Factors Affecting Dengue Prevention and Control Practices among Village Health Volunteers in Buriram Province
Main Article Content
Abstract
This cross-sectional analytic research aimed to assess health literacy and administrative factors, and to investigate predictors of dengue prevention and control practices among Village Health Volunteers (VHVs) in Buriram Province. The sample consisted of 327 VHVs from 12 high-risk districts, selected via stratified random sampling. Data were collected between October and December 2025 using a questionnaire with a Cronbach’s alpha coefficient of 0.89. Data analysis involved descriptive statistics, Pearson’s correlation coefficient, and stepwise multiple regression analysis. The results revealed that the VHVs’ overall health literacy was at a very good level, with the highest mean score in self-management. Overall administrative factors were at a high level. Dengue prevention and control practices were at a high level, particularly in risk surveillance. Correlation analysis showed a statistically significant positive relationship between health literacy, administrative factors, and practices (p<0.01). Multiple regression analysis indicated that health literacy in decision making (β =0.264), administrative factors regarding budget (β =0.136), health literacy in self-management ( β=0.133), and administrative factors regarding management (β =0.122) were significant predictors, jointly explaining 16.90% of the variance in practices (R2=0.169). The findings suggest that VHV capacity building should emphasize decision-making and self-management skills, coupled with adequate budget support and efficient management systems to enhance dengue control success in the community.
Article Details

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่พิมพ์ในวารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง ถือว่าเป็นผลงานวิชาการ งานวิจัยและวิเคราะห์ ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนเอง ไม่ใช่ความเห็นของสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง หรือคณะบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
References
World Health Organization. Comprehensive guidelines for prevention and control of dengue and dengue haemorrhagic fever. Revised and expanded edition. Geneva: World Health Organization Regional Office for South-East Asia; 2011.
กองโรคติดต่อนำโดยแมลง. รายงานพยากรณ์โรคไข้เลือดออก ปี 2563. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2563.
สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา. รายงานประจำปี 2567 สถานการณ์โรคที่เฝ้าระวังทางระบาดวิทยา เขตสุขภาพที่ 9 นครชัยบุรินทร์. นครราชสีมา: สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา; 2567.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดบุรีรัมย์ [อินเทอร์เน็ต]. บุรีรัมย์: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดบุรีรัมย์; c2025. สถานการณ์โรคสำคัญที่เฝ้าระวังทางระบาดวิทยาในพื้นที่จังหวัดบุรีรัมย์ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดบุรีรัมย์; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 15 เมษายน 2568]; [ประมาณ 1 น.]. เข้าถึงได้จาก: https://bro.moph.go.th/cds_alert/
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. หลักสูตรฝึกอบรม อสม. หมอประจำบ้านปี งบประมาณ 2566. นนทบุรี: กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ; 2566.
Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med. 2008 Dec;67(12):2072-8. doi: 10.1016/j.socscimed.2008.09.050.
ฉัตรสุมน พฤฒิภิญโญ. การบริหารงานสาธารณสุข (Public Health Administration). กรุงเทพฯ: คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล; 2560.
ปรีชา พุกจีน, อมรศักดิ์ โพธิ์อ่ำ, พุฒิพงศ์ มากมาย. ความรอบรู้ด้านสุขภาพที่มีผลต่อการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดปัตตานี. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี นอร์ทเทิร์น. 2566;4(1):81-91.
สาวิตรี พระเขียนทอง, ธราดล เก่งการพานิช, มณฑา เก่งการพานิช. ปัจจัยทำนายความรอบรู้สุขภาพด้านการป้องกันโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุข เขตตลิ่งชัน กรุงเทพมหานคร. วารสารควบคุมโรค. 2564;47(เพิ่มเติมที่ 1):724-33.
พริษฐ์ พลเยี่ยม, ประจักร บัวผัน. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน. 2566;6(2):1-15.
พัทธ์ธีรา พลีดี, ประจักร บัวผัน, สุวิทย์ อุดมพาณิชย์. คุณลักษณะส่วนบุคคลและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา. 2567;30(1):5-20.
ลักษณา ชื่นบาล, ประจักร บัวผัน, สุรชัย พิมหา. คุณลักษณะส่วนบุคคลและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในเขตตำบลเขวา อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิจัย มข. (ฉบับบัณฑิตศึกษา). 2564;21(3):211-22.
นิรุทธ์ แสงครจิตต์, ประจักร บัวผัน, นครินทร์ ประสิทธิ์. คุณลักษณะส่วนบุคคลและความรอบรู้ด้านสุขภาพที่มีผลต่อการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน. 2568;8(1):1-14.