ประสิทธิผลของรูปแบบการดำเนินงานแบบบูรณาการต่อพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์และความปลอดภัยในการขับขี่ของผู้ขับขี่รถโดยสารสาธารณะ
Main Article Content
บทคัดย่อ
การดื่มแอลกอฮอล์ก่อนขับขี่เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่ออุบัติเหตุทางถนน โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ขับขี่รถโดยสารสาธารณะ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ พัฒนาและประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการดำเนินงานแบบบูรณาการ การวิจัยกึ่งทดลองแบบมีกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ วัดผลก่อนและหลังการทดลอง และติดตามผลในระยะ 3 เดือน 6 เดือน และ 12 เดือน กลุ่มตัวอย่างจำนวน 140 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มละ 70 คน เครื่องมือประกอบด้วย แบบสอบถามปัจจัยด้านพฤติกรรมตามกรอบแนวคิดแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ทฤษฎีพฤติกรรมตามแผน และแบบจำลองเชิงนิเวศทางสังคม แบบประเมินพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ด้วยแบบประเมินความผิดปกติจากการดื่มแอลกอฮอล์ และการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ในลมหายใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การทดสอบไคสแควร์ การทดสอบค่าที การวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบวัดซ้ำ และการวิเคราะห์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มทดลองมีพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์และพฤติกรรมเสี่ยงในการขับขี่ลดลง และปัจจัยด้านพฤติกรรมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (p < 0.001) และดีกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ (p < 0.05) รวมทั้งมีสัดส่วนการผ่านเกณฑ์การตรวจวัดแอลกอฮอล์ในลมหายใจ (0 mg%) สูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญ ผลการติดตาม พบว่า กลุ่มทดลองมีแนวโน้ม การเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ (F = 18.72, p < 0.001) ขณะที่กลุ่มเปรียบเทียบไม่เปลี่ยนแปลง นอกจากนี้ ปัจจัยด้านพฤติกรรมมีความสัมพันธ์เชิงลบกับพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์และพฤติกรรมเสี่ยง (r = -0.39 ถึง -0.48, p < 0.01) และรูปแบบมีขนาดอิทธิพลในระดับปานกลางถึงสูง (d = 0.58-0.71) สรุปรูปแบบการดำเนินงานแบบบูรณาการมีประสิทธิผลในการลดพฤติกรรมเสี่ยงและสามารถนำไปใช้เพื่อเสริมสร้างความปลอดภัยทางถนนได้อย่างเป็นรูปธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่พิมพ์ในวารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง ถือว่าเป็นผลงานวิชาการ งานวิจัยและวิเคราะห์ ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนเอง ไม่ใช่ความเห็นของสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง หรือคณะบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Global status report on road safety 2023. Geneva: World Health
Organization; 2023.
World Health Organization. Global status report on alcohol and health and treatment of substance use disorders. Geneva: World Health Organization; 2024.
สำนักแผนความปลอดภัย. รายงานการวิเคราะห์สถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนของกระทรวงคมนาคม พ.ศ. 2566.กรุงเทพฯ: สำนักแผนความปลอดภัย; 2567.
กองป้องกันการบาดเจ็บ. สถานการณ์อุบัติเหตุทางถนน ประเทศไทย. นนทบุรี: 2567.
Babor TF, Casswell S, Graham K, Huckle T, Livingston M, Österberg E, et al. Alcohol: No Ordinary Commodity Research and public policy. 3rd ed. Oxford: Oxford University Press; 2022.
Anderson P, Chisholm D, Fuhr DC. Effectiveness and cost-effectiveness of policies and programmes to reduce the harm caused by alcohol. Lancet. 2009 Jun 27;373(9682):2234-46. doi: 10.1016/S0140-6736(09)60744-3.
Jones CL, Jensen JD, Scherr CL, Brown NR, Christy K, Weaver J. The Health Belief Model as an explanatory framework in communication research: exploring parallel, serial, and moderated mediation. Health Commun. 2015;30(6):566-76. doi: 10.1080/10410236.2013.873363.
Ajzen I. The theory of planned behaviour: reactions and reflections. Psychol Health. 2011 Sep;26(9):1113-27. doi: 10.1080/08870446.2011.613995.
Golden SD, Earp JA. Social ecological approaches to individuals and their contexts: twenty years of health education & behavior health promotion interventions. Health Educ Behav. 2012 Jun;39(3):364-72. doi: 10.1177/1090198111418634.
Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. New York: Routledge; 1988.
Kaner EF, Beyer FR, Muirhead C, Campbell F, Pienaar ED, Bertholet N, et al. Effectiveness of brief alcohol interventions in primary care populations. Cochrane Database Syst Rev. 2018 Feb 24;2(2):CD004148. doi: 10.1002/14651858.CD004148.pub4.
Useche SA, Ortiz VG, Cendales BE. Stress-related psychosocial factors at work, fatigue, and risky driving behavior in bus rapid transport (BRT) drivers. Accid Anal Prev. 2017 Jul;104:106-14. doi: 10.1016/j.aap.2017.04.023.
Prochaska JO, Redding CA, Evers KE. The transtheoretical model and stages of change. In: Glanz K,
Rimer BK, Viswanath K, editors. Health behavior and health education. 4th ed. San Francisco: Jossey-
Bass; 2008. p. 97-121.
Ronna BB, Thiese MS, Ott U, Effiong A, Murtaugh M, Kapellusch J, et al. The Association Between Cardiovascular Disease Risk Factors and Motor Vehicle Crashes Among Professional Truck Drivers. J Occup Environ Med. 2016 Aug;58(8):828-32. doi: 10.1097/JOM.0000000000000806.
Glanz K, Rimer BK, Viswanath K. Health behavior and health education: Theory, research, and practice. 4th ed. San Francisco: Jossey-Bass; 2008.