ความรอบรู้ด้านสุขภาพและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการปฏิบัติงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดบุรีรัมย์
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพ ปัจจัยทางการบริหาร และศึกษาปัจจัยทำนายการปฏิบัติงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จังหวัดบุรีรัมย์ กลุ่มตัวอย่างเป็น อสม. จำนวน 327 คน ใน 12 อำเภอพื้นที่เสี่ยง ได้จากการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ เก็บข้อมูลระหว่างเดือนตุลาคม-ธันวาคม พ.ศ. 2568 ด้วยแบบสอบถามที่มีค่าความเชื่อมั่นสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคทั้งฉบับเท่ากับ 0.89 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน ผลการวิจัยพบว่า อสม. มีความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับดีมาก โดยด้านการจัดการตนเองมีคะแนนเฉลี่ยสูงสุด ปัจจัยทางการบริหารโดยรวมอยู่ในระดับมาก และการปฏิบัติงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกอยู่ในระดับมาก โดยเฉพาะด้านการเฝ้าระวังความเสี่ยง การวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพและปัจจัยทางการบริหารมีความสัมพันธ์ทางบวกกับการปฏิบัติงานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01) ผลการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณพบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพด้านการตัดสินใจเลือกปฏิบัติ (β=0.264) ปัจจัยทางการบริหารด้านงบประมาณ (β=0.136) ความรอบรู้ด้านสุขภาพด้านการจัดการตนเอง β(=0.133) และปัจจัยทางการบริหารด้านการบริหารจัดการ (β=0.122) เป็นตัวแปรทำนายสำคัญที่สามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของการปฏิบัติงานได้ร้อยละ 16.90 (R2=0.169) ข้อเสนอแนะจากการวิจัยคือ การพัฒนาศักยภาพ อสม. ควรเน้นทักษะการตัดสินใจและการจัดการตนเอง ควบคู่กับการสนับสนุนงบประมาณและการพัฒนาระบบบริหารจัดการให้มีประสิทธิภาพ เพื่อยกระดับความสำเร็จในการควบคุมโรคไข้เลือดออกในชุมชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่พิมพ์ในวารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง ถือว่าเป็นผลงานวิชาการ งานวิจัยและวิเคราะห์ ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียนเอง ไม่ใช่ความเห็นของสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง หรือคณะบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Comprehensive guidelines for prevention and control of dengue and dengue haemorrhagic fever. Revised and expanded edition. Geneva: World Health Organization Regional Office for South-East Asia; 2011.
กองโรคติดต่อนำโดยแมลง. รายงานพยากรณ์โรคไข้เลือดออก ปี 2563. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2563.
สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา. รายงานประจำปี 2567 สถานการณ์โรคที่เฝ้าระวังทางระบาดวิทยา เขตสุขภาพที่ 9 นครชัยบุรินทร์. นครราชสีมา: สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา; 2567.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดบุรีรัมย์ [อินเทอร์เน็ต]. บุรีรัมย์: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดบุรีรัมย์; c2025. สถานการณ์โรคสำคัญที่เฝ้าระวังทางระบาดวิทยาในพื้นที่จังหวัดบุรีรัมย์ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดบุรีรัมย์; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 15 เมษายน 2568]; [ประมาณ 1 น.]. เข้าถึงได้จาก: https://bro.moph.go.th/cds_alert/
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. หลักสูตรฝึกอบรม อสม. หมอประจำบ้านปี งบประมาณ 2566. นนทบุรี: กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ; 2566.
Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med. 2008 Dec;67(12):2072-8. doi: 10.1016/j.socscimed.2008.09.050.
ฉัตรสุมน พฤฒิภิญโญ. การบริหารงานสาธารณสุข (Public Health Administration). กรุงเทพฯ: คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล; 2560.
ปรีชา พุกจีน, อมรศักดิ์ โพธิ์อ่ำ, พุฒิพงศ์ มากมาย. ความรอบรู้ด้านสุขภาพที่มีผลต่อการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดปัตตานี. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี นอร์ทเทิร์น. 2566;4(1):81-91.
สาวิตรี พระเขียนทอง, ธราดล เก่งการพานิช, มณฑา เก่งการพานิช. ปัจจัยทำนายความรอบรู้สุขภาพด้านการป้องกันโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุข เขตตลิ่งชัน กรุงเทพมหานคร. วารสารควบคุมโรค. 2564;47(เพิ่มเติมที่ 1):724-33.
พริษฐ์ พลเยี่ยม, ประจักร บัวผัน. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน. 2566;6(2):1-15.
พัทธ์ธีรา พลีดี, ประจักร บัวผัน, สุวิทย์ อุดมพาณิชย์. คุณลักษณะส่วนบุคคลและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา. 2567;30(1):5-20.
ลักษณา ชื่นบาล, ประจักร บัวผัน, สุรชัย พิมหา. คุณลักษณะส่วนบุคคลและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในเขตตำบลเขวา อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิจัย มข. (ฉบับบัณฑิตศึกษา). 2564;21(3):211-22.
นิรุทธ์ แสงครจิตต์, ประจักร บัวผัน, นครินทร์ ประสิทธิ์. คุณลักษณะส่วนบุคคลและความรอบรู้ด้านสุขภาพที่มีผลต่อการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน. 2568;8(1):1-14.