ประสิทธิผลของโปรแกรมสร้างความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในพื้นที่อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ความเป็นมา: จังหวัดเชียงรายได้ประสบปัญหาฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) เกินค่ามาตรฐานต่อเนื่อง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2554 ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน การส่งเสริมความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมและทักษะการเฝ้าระวังสุขภาพจึงมีความสำคัญ โดยเฉพาะอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ซึ่งเป็นสื่อบุคคลในการถ่ายทอดข้อมูล จำเป็นต้องมีความรู้ ทักษะ และการปฏิบัติที่เหมาะสม เพื่อสื่อสารและสร้างความเข้าใจแก่ชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมสร้างความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจาก PM2.5 โดยเปรียบเทียบระดับความรอบรู้และพฤติกรรมการป้องกันของ อสม. ในอำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย
วิธีการศึกษา: เป็นแบบกึ่งทดลอง วัดก่อน-หลัง และมีกลุ่มควบคุม กลุ่มทดลองจำนวน 38 คน ได้รับโปรแกรมสร้างความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่น PM2.5 จำนวน 4 ครั้ง เก็บข้อมูลหลังจบโปรแกรมสัปดาห์ที่ 12 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยก่อน-หลัง ภายในกลุ่ม ด้วยสถิติ paired t-test และเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มด้วยสถิติ independent t-test กำหนดระดับนัยสำคัญที่ p<0.05
ผลการศึกษา: ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมทั้ง 4 ด้าน พฤติกรรมการเฝ้าระวังสุขภาพในสถานการณ์ที่คุณภาพยังไม่ก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพ และพฤติกรรมการป้องกันในสถานการณ์ที่คุณภาพอากาศส่งผลกระทบต่อสุขภาพ เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) ในขณะที่กลุ่มควบคุมไม่แตกต่างกัน เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มหลังการทดลอง พบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม พฤติกรรมการเฝ้าระวังและการป้องกัน สูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001)
สรุปและข้อเสนอแนะ: โปรแกรมสร้างความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมมีประสิทธิภาพต่อการเพิ่มระดับความรอบรู้และปรับพฤติกรรมของ อสม. อย่างชัดเจน ควรขยายการใช้โปรแกรมไปยัง อสม. ในพื้นที่อื่นและที่ที่มีปัญหามลพิษทางอากาศและฝุ่น PM2.5 สูง พร้อมจัดการอบรมและกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง เพื่อคงระดับความรอบรู้และพฤติกรรมการป้องกันสุขภาพอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Fu P, Guo X, Cheung FMH, Yung KKL. The association between PM2.5 exposure and neurological disorders: a systematic review and meta-analysis. Sci Total Environ. 2019; 655:1240–8.
Ministry of Natural Resources and Environment, Pollution Control Department. Guidelines for operations and measures in response to haze situations in Northern Thailand [Internet]. Bangkok: Pollution Control Department; 2019 [cited 2023 Jun 18]. Available from: http://air4thai.pcd.go.th/webV3/#/Home
Chiang Rai Provincial Public Health Office. Standard reporting group on diseases caused by air pollution [Internet]. Chiang Rai: Chiang Rai Provincial Public Health Office; 2023 [cited 2023 Jul 9]. Available from: https://cri.hdc.moph.go.th/hdc/reports/page.php?cat_id=9c647c1f31ac73f4396c2cf987e7448a
Ketsatit C, Kaewkhiew P. Environmental health literacy of village health volunteers in preventing health impacts from PM2.5 in the special economic zone, Tak province. Dis Control J Reg 2 Phitsanulok .2022;9(2):64-75.
Maharachpong N, Rodjakpai Y, Sangchan S. Development of a model for promoting health literacy on self-protection to reduce exposure to pollution among workers in pollution control areas, Rayong province [thesis]. Chonburi: Burapha University; 2018.
Seedajit P, Rodsawas C. Assessment of environmental health literacy in preventing health impacts from PM2.5 among village health volunteers in eco-industrial areas [Internet]. Nonthaburi: Department of Health; 2020 [cited 2023 Apr 9]. Available from: https://hia.anamai.moph.go.th/th/news-anamai/205869
Intarakamhaeng A. Situational analysis of environmental health literacy in preventing health impacts from PM2.5 among village health volunteers in eco-industrial areas [Internet]. Bangkok: Srinakharinwirot University; 2020 [cited 2023 Apr 9]. Available from: http://bsris.swu.ac.th/upload/319381.pdf
Buntanon N, Khaenok S, Suraphatchat N. Effectiveness of nutrition literacy promotion in elderly outpatients at Health Promotion Hospital, Health Center 9, Nakhon Ratchasima. J Health Center 9 [Internet]. 2019;62:1–14 [cited 2023 Dec 9]. Available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/242600
Gray KM. From content knowledge to community change: a review of environmental health literacy. Int J Environ Res Public Health. 2018;15(3):466.
Marsili D, Comba P, De Castro P. Environmental health literacy within the Italian Asbestos Project: experience in Italy and Latin American contexts. Commentary. Ann Ist Super Sanita. 2015;51(3):180-2.
Jirawat A. Biostatistics for health science research. 3rd ed. Khon Kaen: Department of Statistics and Demography, Faculty of Public Health, Khon Kaen University; 2008.
Sripha V. Development of environmental health literacy to address PM2.5 problems among village health volunteers in So Phisai district, Bueng Kan province. Journal of Regional Health Promotion Centre 7 KhonKaen. 2022;14(1):29-39.
Phuengket Y, Srayatuthpitak J. Effect of a health literacy promotion program on PM2.5 among lower secondary school students using a phenomenon-based and blended learning approach. Thai J Health Sci. 2022;4(3):54–65.
Fujaroenganya S. Environmental health literacy development on preventing the health impact from dust particulate matter of less than 2.5 micrometers (PM2.5) among village health volunteers in Thai-Myanmar border district area in Chiang Rai province. Lanna J Health Promot Environ Health. 2024;14:179–90.
Boonkerd L, Surakan A. Effect of an environmental health literacy enhancement program on preventive behaviors against PM2.5 among Grade 6 private school students, Samut Prakan province. J Behav Sci Dev. 2024;16(2):92–104.
