คุณภาพชีวิตด้านสุขภาพของผู้ป่วยรอยโรคก่อนมะเร็งและมะเร็งช่องปาก จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: มะเร็งช่องปากชนิดสควอมัสเซลล์ คาร์ซิโนมา สามารถตรวจพบได้ตั้งแต่ระยะก่อนมะเร็ง การตรวจพบรอยโรคในระยะท้ายจะมีพยากรณ์โรคที่เลว การรักษามักมีผลข้างเคียงส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต จังหวัดเชียงรายได้ดำเนินการคัดกรองรอยโรคก่อนมะเร็งและมะเร็งช่องปากอย่างเป็นระบบ โดยกำหนดนโยบายการคัดกรองรอยโรคเสี่ยงมะเร็งช่องปาก และจัดทำแนวทางการส่งต่อภายในเครือข่าย รวมถึงพัฒนาทันตบุคลากรให้สามารถดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ การประเมินคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพผู้ป่วยที่พบรอยโรคถือเป็นเกณฑ์หนึ่งที่นำมาวัดผลสำเร็จของการรักษา จึงควรศึกษาให้เป็นประโยชน์ต่อไป

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพของผู้ป่วยรอยโรคก่อนมะเร็งช่องปากและมะเร็งช่องปาก ที่รับการตรวจวินิจฉัยและรักษาในโรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์

วิธีการศึกษา: การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบตัดขวาง ด้วยแบบสอบถามคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพผู้ป่วยมะเร็งช่องปากฉบับภาษาไทย ในกลุ่มตัวอย่างจำนวน 74 ราย

ผลการศึกษา: พบผู้ป่วยรอยโรคก่อนมะเร็งช่องปาก 60 ราย และผู้ป่วยรอยโรคมะเร็งช่องปาก 14 ราย โดยพบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ในส่วนอาการนำมาพบแพทย์ของผู้ป่วยมะเร็งช่องปากด้วยอาการเป็นแผลชัดเจน และคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพทั่วไปในช่วง 1 เดือนที่ผ่านมา โดยส่วนใหญ่ของกลุ่มผู้ป่วยรอยโรคก่อนมะเร็งช่องปากรู้สึกดีขึ้นมาก และกลุ่มผู้ป่วยรอยโรคมะเร็งช่องปากรู้สึกค่อนข้างดี รวมถึงผลการทำงานของอวัยวะ ได้แก่ อาการเจ็บปวด การเปลี่ยนแปลงใบหน้า การทำกิจกรรมพักผ่อนหย่อนใจ การกลืน การเคี้ยว การออกเสียง การรับรส การหลั่งของน้ำลาย และสภาวะทางอารมณ์ ของผู้ป่วยรอยโรคก่อนมะเร็งช่องปากดีกว่าผู้ป่วย รอยโรคมะเร็งช่องปาก

สรุปและข้อเสนอแนะ: เพื่อให้พบรอยโรคได้ในระยะก่อนมะเร็งโดยเร็ว การตรวจคัดกรองรอยโรคเสี่ยงมะเร็งช่องปากจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งในระบบบริการสาธารณสุข ซึ่งจะส่งผลดีต่อคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพของผู้ป่วย