ความแม่นยำทางการวินิจฉัยและความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งของการตรวจเซลล์วิทยาแบบของเหลวจากการเจาะตรวจต่อมไทรอยด์เปรียบเทียบกับผลพยาธิวิทยา: การศึกษาย้อนหลังในโรงพยาบาลลำปาง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ภูมิหลัง: การตรวจเซลล์วิทยาด้วยการเจาะดูดเข็มขนาดเล็ก (fine needle aspiration) เป็นวิธีมาตรฐานในการประเมินก้อนต่อมไทรอยด์ก่อนผ่าตัด โดยปัจจุบันมีการใช้การเตรียมสไลด์แบบของเหลว (liquid-based cytology : LBC) มากขึ้น อย่างไรก็ตาม ข้อมูลด้านความแม่นยำของการวินิจฉัยเซลล์วิทยาด้วยวิธีการเตรียมเซลล์แบบของเหลวและข้อมูลความเสี่ยงของมะเร็งไทรอยด์ตามการจัดประเภทของเซลล์พยาธิวิทยาด้วยวิธีการเตรียมเซลล์แบบของเหลวยังมีจำกัด
วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินประสิทธิภาพของ LBC ในการวินิจฉัยก้อนต่อมไทรอยด์ และศึกษาความเสี่ยงของการเป็นมะเร็ง (risk of malignancy; ROM) ตามระบบ Bethesda
วัสดุและวิธีการ: การศึกษาย้อนหลังในผู้ป่วยที่ได้รับการตรวจ LBC และผ่าตัดต่อมไทรอยด์ ณ โรงพยาบาลลำปาง ระหว่างปี 2563–2567 วิเคราะห์ความไว ความจำเพาะ ค่าพยากรณ์บวก ค่าพยากรณ์ลบ และความแม่นยำ โดยเปรียบเทียบกับผลชิ้นเนื้อหลังผ่าตัด และคำนวณ ROM ในแต่ละกลุ่ม Bethesda
ผลการศึกษา: จากผู้ป่วย 1,328 ราย มี 361 รายได้รับการผ่าตัด และ 226 รายถูกนำมาวิเคราะห์ประสิทธิภาพ พบความสอดคล้องระหว่าง cytology และ histology แยกตามแต่ละกลุ่มวินิจฉัยทางเซลล์วิทยา 186 ราย อัตราผลบวกลวง ร้อยละ 6.4 และผลลบลวง ร้อยละ 37.7 ค่าความไวร้อยละ 62.3, ความจำเพาะร้อยละ 93.6, ค่าพยากรณ์บวก ร้อยละ 81.1, ค่าพยากรณ์ลบ ร้อยละ 85 และความแม่นยำร้อยละ 84.1 ค่า ROM ในแต่ละกลุ่ม ได้แก่ nondiagnostic ร้อยละ 11.4, benign ร้อยละ 8.7, AUS ร้อยละ 32.3, FN/SFN ร้อยละ 14.3, suspicious for malignancy ร้อยละ 96 และ malignant ร้อยละ 100
สรุป: LBC มีความจำเพาะสูงและความแม่นยำดีในการวินิจฉัยมะเร็งต่อมไทรอยด์ แต่มีความไวปานกลาง ควรใช้ร่วมกับข้อมูลทางคลินิกและอัลตราซาวด์เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการวางแผนการรักษา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาลงพิมพ์ต้องไม่เคยพิมพ์หรือกำลังได้รับการพิจารณาตีพิมพ์ในวารสารอื่น เนื้อหาในบทความต้องเป็นผลงานของผู้นิพนธ์เอง ไม่ได้ลอกเลียนหรือตัดทอนจากบทความอื่น โดยไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่ได้อ้างอิงอย่างเหมาะสม การแก้ไขหรือให้ข้อมูลเพิ่มเติมแก่กองบรรณาธิการ จะต้องเสร็จสิ้นเป็นที่เรียบร้อยก่อนจะได้รับพิจารณาตีพิมพ์ และบทความที่ตีพิมพ์แล้วเป็นสมบัติ ของลำปางเวชสาร
เอกสารอ้างอิง
Tangjaturonrasme N, Vatanasapt P, Bychkov A. Epidemiology of head and neck cancer in Thailand. Asia Pac J Clin Oncol. 2018;14:16-22. https://doi.org/10.1111/ajco.12757
Haddad RI, Bischoff L, Applewhite M, Bernet V, Blomain E, Brito M, et al. NCCN guidelines® insights: thyroid carcinoma, version 1.2025. J Natl Compr Canc Netw. 2025;23(7):e250033. https://doi.org/10.6004/jnccn.2025.0033
Ali SZ, Cibas ES. The Bethesda system for reporting thyroid cytopathology; definitions, criteria, and explanatory notes. 2nd ed. Cham: Springer International Publishing AG; 2018. https://doi.org/10.1007/978-3-031-28046-7
Nguyen TPX, Truong VT, Kakudo K, Vuong HG. The diversities in thyroid cytopathology practices among Asian countries using the Bethesda system for reporting thyroid cytopathology. Gland Surg. 2020;9(5):1735-46. https://doi.org/10.21037/gs-20-404
Zhang Q, Urtueta BP, Merenda E, Rotondaro G, Morelli N, Piermattei A, et al. Practical and challenging issue in thyroid cytopathology. Hum Pathol. 2026;169:106019. https://doi.org/10.1016/j.humpath.2025.106019
Kang YJ, Lee HW, Stybayeva G, Hwang SH. Comparison of liquid-based preparations with conventional smears in thyroid fine-needle aspirates: a systematic review and meta-analysis. Cancers. 2024;16(4):751. https://doi.org/10.3390/cancers16040751
Hsiao V, Massoud E, Jensen C, Zhang Y, Hanlon BM, Hitchcock M, et al. Diagnostic accuracy of fine-needle biopsy in the detection of thyroid malignancy: a systematic review and meta-analysis. JAMA Surg. 2022;157(12):1105–13. https://doi.org/10.1001/jamasurg.2022.4989
Tangnuntachai N, Rangdaeng S, Koonmee S, Tangjaturonrasme N, Keelawat S. Pathological practice and management of thyroid nodules: a Thai perspective. Gland Surg. 2020;9(5):1754-63. https://doi.org/10.21037/gs-20-395.
Benjakul N, Sripodok S, Tungjitsirisun T, Pattaravoratham P, Soiphet T. Accuracy of fine needle aspiration cytology of thyroid lesions: an 8-year experience in urban-based tertiary medical center in Bangkok, Thailand. Vajira Med J. 2021;65(6):501-12. https://doi.org/10.14456/vmj.2021.47
Nakrangsee S. Cytopathology reporting using the new Bethesda system of thyroid FNAC and correlation with histopathological follow-up: a three-year study of routine service at Rajavithi Hospital. J Med Assoc Thai. 2018;101(2):122
Limlunjakorn P, Keelawat S, Bychkov A. Evaluation of thyroid fine needle aspiration cytology by the Bethesda reporting system: a retrospective analysis of rates and outcomes from the King Chulalongkorn Memorial Hospital. J Med Assoc Thai 2017;100(7):783-92
Suwatthanarak T, Prasert W. Diagnostic accuracy of fine needle aspiration cytology in thyroid nodules in Thammasat University Hospital. J Med Assoc Thai. 2021;104:1667-70. http://doi.org/10.35755/jmedassocthai.2021.10.13053
Bongiovanni M, Spitale A, Faquin WC, Mazzucchelli L, Baloch ZW. The Bethesda system for reporting thyroid cytopathology: a meta-analysis. Acta Cytol. 2012;56(4):333–9. http://doi: 10.1159/000339959
Wu HH, Jones JN, Osman J. Fine-needle aspiration cytology of the thyroid: ten years experience in a community teaching hospital. Diagn Cytopathol. 2006;34(2):93–6. http://doi: 10.1002/dc.20389
Nasuti JF, Yu G, Boudousquie A, Gupta PK. Diagnostic value of immediate on-site evaluation of fine needle aspiration specimens. Acta Cytol. 2002;46(5):867–72. http://doi: 10.1002/dc.10065
Chong Y, Baek KH, Kim JY, Kim TJ, Lee EJ, Kang CS. Comparison of EASYPREP(®) and SurePath(®) in thyroid fine-needle aspiration. Diagn Cytopathol. 2016;44(4):283–90. http://doi: 10.1002/dc.23438
