ผลของการใช้โปรแกรมสมาธิบำบัด SKT เพื่อลดอาการปวดเข่าในผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม แผนกผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลลำปาง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ภูมิหลัง: การรักษาข้อเข่าเสื่อมโดยทั่วไปมักใช้ยาแก้ปวดหรือต้านอักเสบซึ่งอาจมีผลข้างเคียง สมาธิบำบัดแบบ Somporn Kantaradusdi–Triamchaisri (SKT) ซึ่งผสานการทำสมาธิกับการเคลื่อนไหวช่วยลดความปวดและเสริมสมดุลระบบประสาท อาจเป็นทางเลือกในการจัดการอาการปวดดังกล่าวได้ดี
วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินผลของโปรแกรมสมาธิบำบัดแบบ SKT ต่อระดับความปวดและความพึงพอใจของผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม
วัสดุและวิธีการ: เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง (one-group pretest–posttest design) ในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อม 50 ราย ที่แผนกผู้ป่วยนอกศัลยกรรมกระดูก รพ.ลำปาง ระหว่างเดือนมีนาคม–มิถุนายน 2568 กลุ่มตัวอย่างคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง ฝึกสมาธิบำบัด SKT ท่าที่ 1–3 ครั้งละ 20 นาที วันละ 2 ครั้ง อย่างน้อย 5 วันต่อสัปดาห์ เป็นเวลา 4 สัปดาห์ วัดระดับความปวดด้วยแบบประเมิน Numeric Rating Scale และประเมินความพึงพอใจด้วยแบบสอบถามมาตราส่วน 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและ paired t-test
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยอายุเฉลี่ย 63.3 ± 9.4 ปี ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 92.0) ดัชนีมวลกายเฉลี่ย 25.8 ± 4.2 กก./ตร.ม. หลังการฝึกสมาธิบำบัด พบว่าค่าเฉลี่ยคะแนนความปวดลดลงจาก 4.9±0.6 เป็น 3.2±0.7 คะแนน (p<0.001) และผู้ป่วยมีความพึงพอใจต่อโปรแกรมในระดับมากที่สุด (เฉลี่ย 4.7±0.1 คะแนน)
สรุป: โปรแกรมสมาธิบำบัดแบบ SKT มีความสัมพันธ์กับการลดลงของอาการปวดและเพิ่มความพึงพอใจในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อมได้อย่างมีประสิทธิภาพ อาจเหมาะสมต่อการประยุกต์ใช้ในบริการพยาบาลเพื่อการจัดการความปวดแบบไม่ใช้ยา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาลงพิมพ์ต้องไม่เคยพิมพ์หรือกำลังได้รับการพิจารณาตีพิมพ์ในวารสารอื่น เนื้อหาในบทความต้องเป็นผลงานของผู้นิพนธ์เอง ไม่ได้ลอกเลียนหรือตัดทอนจากบทความอื่น โดยไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่ได้อ้างอิงอย่างเหมาะสม การแก้ไขหรือให้ข้อมูลเพิ่มเติมแก่กองบรรณาธิการ จะต้องเสร็จสิ้นเป็นที่เรียบร้อยก่อนจะได้รับพิจารณาตีพิมพ์ และบทความที่ตีพิมพ์แล้วเป็นสมบัติ ของลำปางเวชสาร
เอกสารอ้างอิง
Kuptniratsaikul V, Tosayanonda O, Nilganuwong S, Thamalikitkul V. The epidemiology of osteoarthritis of the knee in elderly patients living an urban area of Bangkok. J Med Assoc Thai. 2002;85(2):154–61.
Kapoor M, Martel-Pelletier J, Lajeunesse D, Pelletier JP, Fahmi H. Role of proinflammatory cytokines in the pathophysiology of osteoarthritis. Nat Rev Rheumatol. 2011;7(1):33–42.
Murphy SL, Kratz AL. Activity pacing in daily life: A within-day analysis. Pain. 2014;155(12):2630–7.
จุฬาพร ธานี, ฐิติรัตน์ ภาวะสุทธิพงษ์. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพต่อการมีภาวะเสี่ยงโรคข้อเข่าเสื่อมของผู้สูงอายุ. วารสารศูนย์อนามัยที่ 10 อุบลราชธานี. 2566;11(2);73–88.
งานศูนย์ข้อมูลและสถิติโรงพยาบาลลำปาง. รายงานสถิติผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมปี 2564–2567. ลำปาง: กลุ่มงานเวชระเบียนและข้อมูลทางการแพทย์; 2567.
Hunter DJ, Bierma-Zeinstra S. Osteoarthritis. Lancet. 2019;393(10182):1745–59.
สมพร กันทรดุษฎี เตรียมชัยศรี. การปฏิบัติสมาธิเพื่อการเยียวยาสุขภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 15. นนทบุรี: กองการแพทย์ทางเลือก กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข; 2561.
จำเนียร คงกระพันธ์, พัชรพรรณ เหมืองหม้อ, ขจรศรี ช้อนมณี. ผลของสมาธิบำบัดแบบ SKT 1, 8 ต่อระดับความเจ็บปวดหลังผ่าตัดมดลูก/รังไข่ หอผู้ป่วยนรีเวชกรรมโรงพยาบาลแพร่. วารสารโรงพยาบาลแพร่. 2566;31(1):86–98.
Zeidan F, Grant JA, Brown CA, McHaffie JG, Coghill RC. Mindfulness meditation-related pain relief: Evidence for unique brain mechanisms in the regulation of pain. Neurosci Lett. 2012;520(2):165–73.
Marais C, Song Y, Ferreira R, Aounti S, Duflos C, Baptista G, et al. Evaluation of mindfulness-based stress reduction in symptomatic knee or hip osteoarthritis patients: a pilot randomized controlled trial. BMC Rheumatol. 2022;6(1):46.
Lee AC, Harvey WF, Price LL, Han X, Driban JB, Wang C. Mindfulness is associated with psychological health and moderate pain in knee osteoarthritis. Osteoarthritis Cartilage. 2017;25(6):824–31.
Selfe TK, Innes KE. Effects of meditation on symptoms of knee osteoarthritis. Altern Complement Ther. 2013;19(3):139–46.
Chatrung C, Sangkhapong S, Thanatrakulpanich C, Janphibunnaratin P, Tengtrongdee P, Singhaphan T, et al. Effect of SKT meditation program on quality of life for persons with chronic renal failure. J Nurs Health Sci. 2023;17(2):51–64.
King IM. A theory for nursing: systems, concepts, process. Albany: Delmar Publishers; 1981.
Pham T, van der Heijde D, Altman RD, Anderson JJ, Bellamy N, Hochberg M, et al. OMERACT–OARSI initiative: Osteoarthritis Research Society International set of responder criteria for osteoarthritis clinical trials revisited. Osteoarthritis Cartilage. 2004;12(5):389–99.
Biernacka M, Bieniasz A, Agopsowicz k, Blicharz K, Biernacki I, Bak A, et al. Meditation and mindfulness in the management of fibromyalgia syndrome. Quality in Sport. 2025;42:60491.
Dubey A, Muley PA. Meditation: a promising approach for alleviating chronic pain. Cureus. 2023;15(11):e49244.
สมชาย แซ่ลี้. ผลของการทำสมาธิแบบเจริญสติที่มีต่อความปวดและคุณภาพการนอนหลับในผู้สูงอายุที่มีโรคข้อเข่าเสื่อม. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2563;38(2):45–56.
ชนิดา อินทร์แก้ว. การศึกษาประสิทธิผลของการใช้โปรแกรมในการลดปัญหาข้อเข่าเสื่อมของผู้สูงอายุโรคข้อเข่าเสื่อม รพ.สต.ช้างซ้าย อ.กาญจนดิษฐ์ จ.สุราษฎร์ธานี. วารสารการแพทย์เขต 11. 2562;33(2):293–302.
Karcz M, Abd-Elsayed A, Chakravarthy K, Aman MM, Strand N, Malinowski MN, et al. Pathophysiology of pain and mechanisms of neuromodulation: a narrative review (a neuron project). J Pain Res. 2024;17:3757–90.
Zeidan F, Emerson NM, Farris SR, Ray JN, Jung Y, McHaffie JG, et al. Mindfulness meditation-based pain relief employs different neural mechanisms than placebo and sham mindfulness meditation-induced analgesia. J Neurosci. 2015; 35(46):15307–25.
Zeidan F, Baumgartner JN, Coghill RC. The neural mechanisms of mindfulness-based pain relief: a functional magnetic resonance imaging-based review and primer. Pain Rep. 2019;4(4):e759.
Pascoe MC, Thompson DR, Jenkins ZM, Ski CF. Mindfulness mediates the physiological markers of stress: Systematic review and meta-analysis. J Psychiatr Res. 2017;95:156–78.
Sanada K, Montero-Marín J, Alda Díez M, Salas-Valero M, Pérez-Yus MC, Morillo H, et al. Effects of mindfulness-based interventions on salivary cortisol in healthy adults: a meta-analytical review. Front Physiol. 2016;7:471.
Turakitwanakan W, Mekseepralard C, Busarakumtragul P. Effects of mindfulness meditation on serum cortisol of medical students. J Med Assoc Thai. 2013;96(1):90–5.
O'Leary K, O'Neill S, Dockray S. A systematic review of the effects of mindfulness interventions on cortisol. J Health Psychol. 2016;21(9):2108–21.
Park BM. Effects of nurse-led intervention programs based on goal attainmen systematic review and meta-analysis. Healthcare (Basel). 2021;9(6):699.
Bandura A. Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman & Company; 1997.
Gardner B, Arden MA, Brown D, Eves FF, Green J, Hamilton K, et al. Developing habit-based health behaviour change interventions: twenty-one questions to guide future research. Psychol Health. 2023;38(4):518–40.
Hilton L, Hempel S, Ewing BA, Apaydin E, Xenakis L, Newberry S, et al. Mindfulness meditation for chronic pain: systematic review and meta-analysis. Ann Behav Med. 2017;51(2):199–213.
Bannuru RR, Osani MC, Vaysbrot EE, Arden NK, Bennell K, Bierma-Zeinstra SM, et al. OARSI guidelines for the non-surgical management of knee, hip, and polyarticular osteoarthritis. Osteoarthritis Cartilage. 2019;27(11):1578–89.
Fransen M, McConnell S, Harmer AR, Van der Esch M, Simic M, Bennell KL. Exercise for osteoarthritis of the knee: a Cochrane systematic review. Br J Sports Med. 2015;49(24):1554–7.
Goh SL, Persson MSM, Stocks J, Hou Y, Welton NJ, Lin J, et al. Relative efficacy of different exercises for pain, function, performance and quality of life in knee and hip osteoarthritis: systematic review and network meta- analysis. Sports Med. 2019;49(5):743-61.
Rodrigues B, Raghuraman N, Shafir R, Wang Y, Watson L, Cottam J, et al. Placebo and nocebo effects. Pain. 2025;166(11S):S111–5.
