การตรวจความหนาแน่นของกระดูกส้นเท้าด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงเพื่อค้นหาโรคกระดูกพรุนในสตรีไทยวัยทำงาน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ภูมิหลัง : วิธีมาตรฐานในการวินิจฉัยโรคกระดูกพรุน คือ การวัดความหนาแน่นของกระดูก (BMD) ด้วยเครื่อง dual energy x-ray absorptiometry (DXA) โดยถือค่า T-score ≤- 2.5 เป็นเกณฑ์วินิจฉัย ซึ่งเครื่องตรวจมีราคาแพงและไม่แพร่หลาย ได้มีการนำเครื่องตรวจคลื่นเสียงความถี่สูง (QUS) ซึ่งมีราคาถูกกว่า มาใช้คัดกรองโรคโดยวัด BMD ที่กระดูกส้นเท้า แต่ไม่มีข้อสรุปถึงประสิทธิภาพ เนื่องจากยังไม่มีเกณฑ์วินิจฉัยที่ชัดเจนและ
ไม่แนะนำให้ใช้ T-score ≤- 2.5 ตามเกณฑ์ขององค์การอนามัยโลก
วัตถุประสงค์ : เพื่อหาความสามารถในการวินิจฉัย ของการตรวจ BMD ที่กระดูกส้นเท้าด้วย QUS ในการคัดกรองโรคกระดูกพรุนในสตรีไทยวัยทำงานโดยใช้ T-score ≤ -2.0 เป็นเกณฑ์วินิจฉัย เปรียบเทียบกับการตรวจDXA ของกระดูกสันหลังส่วนเอวและ OSTA index
วัสดุและวิธีการ : เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบตัดขวางในอาสาสมัครหญิงไทย ที่ทำงานในโรงงานอุตสาหกรรมในจังหวัดเชียงใหม่ อายุไม่เกิน 60 ปี จำนวน 137 ราย บันทึกประวัติ น้ำหนัก ส่วนสูง วัด BMD กระดูกส้นเท้าด้วยเครื่อง QUS และตรวจ BMD ของกระดูกสันหลังส่วนเอวด้วยเครื่อง DXA อ่านผลเป็นค่า T-score วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปด้วยสถิติเชิงพรรณนา คำนวณดัชนีความสามารถในการวินิจฉัยเมื่อใช้ QUS T-score ≤ -2.0 เป็นเกณฑ์ เปรียบเทียบกับ DXA T-score ≤ -2.5 เป็น gold standard และการใช้ OSTA index ≤ -1 และ ≤ -0 เป็นเกณฑ์ในการระบุกลุ่มเสี่ยงต่อการเป็นโรคกระดูกพรุน
ผลการศึกษา : อาสาสมัครมีอายุเฉลี่ย 49.9 ± 4.9 ปี (พิสัย 28-60 ปี) ส่วนใหญ่มีอายุ 50-60 ปี (ร้อยละ 63.5) และดัชนีมวลกายอยู่ในช่วง 18.6-25.0 (ร้อยละ 66.4) มี OSTA index ≤ 0 จำนวน 38 ราย (ร้อยละ 28.7) พบความชุกของโรคกระดูกพรุนร้อยละ 10.9 (14 ราย) เมื่อใช้ QUS T-score ≤-2.0 เป็นเกณฑ์วินิจฉัย พบว่ามีความไวร้อยละ 93.3, ความจำเพาะร้อยละ 59.0, ค่าพยากรณ์บวกร้อยละ 21.9, ค่าพยากรณ์ลบร้อยละ 98.6 และ likelihood ratio for positive test 2.78 เมื่อเทียบกับ OSTA index พบว่า QUS มีความสามารถในการวินิจฉัยสูงกว่า OSTA index ทุกตัวชี้วัด ยกเว้นความจำเพาะ และ OSTA index ≤ 0 มีความแม่นยำสูงกว่าOSTA index ≤ -1
สรุป : การตรวจ QUS ที่กระดูกส้นเท้าโดยใช้ T-score ≤ -2.0 เป็นเกณฑ์วินิจฉัย มีความน่าเชื่อถือในการคัดกรองโรคกระดูกพรุนในสตรีไทยวัยทำงาน ก่อนจะพิจารณาส่งตรวจ BMD ด้วยเครื่อง DXA และมีความแม่นยำมากกว่า OSTA index แต่ QUS เพียงอย่างเดียว ไม่เหมาะสมที่จะใช้วินิจฉัยโรคกระดูกพรุน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาลงพิมพ์ต้องไม่เคยพิมพ์หรือกำลังได้รับการพิจารณาตีพิมพ์ในวารสารอื่น เนื้อหาในบทความต้องเป็นผลงานของผู้นิพนธ์เอง ไม่ได้ลอกเลียนหรือตัดทอนจากบทความอื่น โดยไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่ได้อ้างอิงอย่างเหมาะสม การแก้ไขหรือให้ข้อมูลเพิ่มเติมแก่กองบรรณาธิการ จะต้องเสร็จสิ้นเป็นที่เรียบร้อยก่อนจะได้รับพิจารณาตีพิมพ์ และบทความที่ตีพิมพ์แล้วเป็นสมบัติ ของลำปางเวชสาร
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Assessment of fracture risk and its application to screening for postmenopausal osteoporosis. No 843 of technical reports series, Geneva: WHO; 1994.
National Osteoporosis Foundation. Physician’s guide to prevention and treatment of osteoporosis 2003. Available at: http: www.nof.org/. Accessed June 25, 2006.
Richy F, Ethgen O, Bruyere O, Mawet A, Reginster JY. Primary prevention of osteoporosis mass screening scenario or prescreening with questionnaires? an economic perspective. J Bone Miner Res 2004; 19: 1955-60.
Koh LK, Sedrine WB, Torralba TP, Kung A, Fujiwara S, Chan SP, et al. A simple tool to identify asian women at increased risk of osteoporosis. Osteoporos Int 2001; 12: 699-705.
Greenspan SL, Bouxsein ML, Melton ME, Kolodny AH, Clair JH, Delucca PT, et al. Precision and discriminatory ability of calcaneal bone assessment technologies. J Bone Miner Res 1997; 12: 1303-13.
Nayak S, Olkin L, Liu H, Grabe M, Gould MK, Allen IE, et al. Meta-analysis: accessory of quantitative ultrasound for identifying patients with osteoporosis. Ann Intern Med 2006; 144: 832-41.
Marin F, Genzalez-Macias J, Diez-Perez A, Palma S, Delgado-Rodriguez M. Relationship between bone quantitative ultrasound and fractures: a meta-analysis. J Bone Miner Res 2006; 21: 1126-35.
Bauer DC, Gluer CC, Cauley JA, Vogt TM, Ensrud KE, Genant HK, et al. Broadband ultrasound attenuation predicts fractures strongly and independently of densitometry in older women: a prospective study. Arch Intern Med 1997; 157: 629-34.
Panichkul S, Sripramote M, Sriussawaamorn N. Diagnostic performance of quantitative ultrasound calcaneus measurement in case finding for osteoporosis in Thai postmenopausal women. J Obstet Gynaecol Res 2004; 30: 418-26.
Frost ML, Blake GM, Fogelman I. Can the WHO criteria for diagnosing osteoporosis be applied to calcaneal quantitative ultrasound?. Osteoporos Int 2000; 11: 321-30.
Lippuner K, Fuchs G, Ruetsche AG, Perrelet R, Casez JP, Neto I. How well do radiographic absorptiometry and quantitative ultrasound predict osteoporosis at spine or hip? a cost-effectiveness analysis. J Clin Densitom 2000; 3: 241-9.
Cetin A, Erturk H, Celiker R, Sivri A, Hascelik Z. The role of quantitative ultrasound in predicting osteoporosis defined by dual x-ray absorptiometry. Rheumatol Int 2001; 20: 55-9.
Frost ML, Blake GM, Fogelman I. Does quantitative ultrasound imaging enhance precision and discrimination?. Osteoporos Int 2000; 11: 425-33.
Pongchaiyakul C, Panichkul S, Songpatanasilp T. Combined clinical risk indices with quantitative ultrasound calcaneus measurement for identifying osteoporosis in Thai postmenopausal women. J Med Assoc Thai 2007; 90: 2016-23.
Soontrapa S, Soontrapa S, Chaikitpinyo S. Using quantitative ultrasound and OSTA index to increase the efficacy and decrease the cost for diagnosis of osteoporosis. J Med Assoc Thai 2009; 92 Suppl5: S49-53.
Irwig L, Tosteson AN, Gatsonis C, Lau J, Colditz G, Chalmers TC, et al. Guidelines for meta-analyses evaluating diagnostic tests. Ann Intern Med 1994; 120: 667–76.
Geater S, Leelawattana R, Geater A. Validation of the OSTA index for discriminating between high and low probability of femoral neck and lumbar spine osteoporosis among Thai postmenopausal women. J Med Assoc Thai 2004; 87:1286-92.
