ความสัมพันธ์ระหว่างค่าดัชนีไตรกลีเซอไรด์-กลูโคสกับภาวะแทรกซ้อนทางหัวใจและหลอดเลือดรุนแรงในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบ: การศึกษาแบบย้อนหลังเชิงกลุ่มตัวอย่าง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ภูมิหลัง: ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบมีอัตราการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางหัวใจและหลอดเลือดที่รุนแรง (major adverse cardiovascular events; MACE) สูงถึงร้อยละ 15–30 แม้ว่าได้รับการป้องกันทุติยภูมิ การประเมินความเสี่ยงรายบุคคลจึงมีความสำคัญในการวางแผนป้องกัน ดัชนี ไตรกลีเซอไรด์–กลูโคส (triglyceride-glucose index; TyG index) เป็นตัวบ่งชี้ภาวะดื้อต่ออินซูลินที่คำนวณง่าย ใช้ ข้อมูลตรวจพื้นฐานและสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด อาจใช้เป็นเครื่องมือช่วยทำนายความเสี่ยงของ MACE ได้ แต่ยังขาดข้อมูลเชิงประจักษ์ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบชาวไทย
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างค่า TyG index กับความเสี่ยงการเกิด MACE ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบ และระบุค่าตัดที่เหมาะสมสำหรับการจำแนกผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงสูงในบริบทประเทศไทย
วัสดุและวิธีการ: เป็นการศึกษาแบบ retrospective cohort ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบรายใหม่ที่รักษาใน รพ.ป่าซาง จ.ลำพูน ระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2562 – ธันวาคม พ.ศ. 2567 จำนวน 281 ราย ตรวจระดับไตรกลีเซอไรด์และกลูโคสขณะอดอาหารเพื่อคำนวณค่า TyG index และติดตามการเกิด MACE ตามนิยาม 3-point MACE ระยะเวลาติดตามมีค่ามัธยฐาน 2.5 ปี ข้อมูลวิเคราะห์ด้วย Cox proportional hazards model และประเมินค่าตัดด้วย ROC curve
ผลการศึกษา: ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบ 281 ราย พบอุบัติการณ์ MACE ร้อยละ 24.2 (68 ราย) กลุ่มที่มีค่า TyG index อยู่ใน tertile สูง (>8.9) มีความเสี่ยงเกิด MACE สูงกว่ากลุ่ม tertile ต่ำ (<8.4) อย่างมีนัยสำคัญ (adjusted HR 2.08; 95%CI 1.23–3.49; p=0.006) การวิเคราะห์ ROC curve พบว่า TyG index มีความสามารถปานกลางในการพยากรณ์ (AUC 0.65; 95%CI 0.57–0.73; p<0.001) โดยค่าตัดที่เหมาะสมที่สุดคือ TyG index ≥ 9.0 ให้ความจำเพาะร้อยละ 80.0 ความไวร้อยละ 45.1 และสัมพันธ์กับความเสี่ยง MACE ที่เพิ่มขึ้น แม้หลังปรับปัจจัยเสี่ยงสำคัญแล้ว (adjusted HR 1.96; 95% CI 1.13–3.41, p=0.017)
สรุป: ค่า TyG index ที่สูงสัมพันธ์กับความเสี่ยงการเกิด MACE ที่เพิ่มขึ้นในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบชาวไทย โดยมีจุดตัดที่เหมาะสมที่ ≥9.0 อย่างไรก็ตาม กลุ่มผู้ป่วยที่ศึกษามีค่า TyG index พื้นฐานสูงและช่วงการกระจายแคบ ทำให้ความสามารถในการจำแนกความเสี่ยงอยู่ในระดับปานกลาง จึงควรใช้ TyG index เป็นเครื่องมือเสริมร่วมกับปัจจัยทางคลินิกอื่น มากกว่าการใช้เพียงตัวแปรเดี่ยว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาลงพิมพ์ต้องไม่เคยพิมพ์หรือกำลังได้รับการพิจารณาตีพิมพ์ในวารสารอื่น เนื้อหาในบทความต้องเป็นผลงานของผู้นิพนธ์เอง ไม่ได้ลอกเลียนหรือตัดทอนจากบทความอื่น โดยไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่ได้อ้างอิงอย่างเหมาะสม การแก้ไขหรือให้ข้อมูลเพิ่มเติมแก่กองบรรณาธิการ จะต้องเสร็จสิ้นเป็นที่เรียบร้อยก่อนจะได้รับพิจารณาตีพิมพ์ และบทความที่ตีพิมพ์แล้วเป็นสมบัติ ของลำปางเวชสาร
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. The top 10 causes of death [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024. [updated 7 Aug 2024; cited 2 Aug 2025]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/the-top-10-causes-of-death
Kleindorfer DO, Towfighi A, Chaturvedi S, Cockcroft KM, Gutierrez J, Lombardi-Hill D, et al. 2021 Guideline for the prevention of stroke in patients with stroke and transient ischemic attack: a guideline from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2021;52(7):e364–467.
Powers WJ, Rabinstein AA, Ackerson T, Adeoye OM, Bambakidis NC, Becker K, et al. Guidelines for the early management of patients with acute ischemic stroke: 2019 update to the 2018 guidelines for the early management of acute ischemic stroke. Stroke. 2019;50(12):e344–418.
Carlsson A, Irewall AL, Graipe A, Ulvenstam A, Mooe T, Ögren J, et al. Long-term risk of major adverse cardiovascular events following ischemic stroke or TIA. Sci Rep. 2023;13(1):8333.
Verburgt E, Hilkens NA, Ekker MS, Schellekens MMI, Boot EM, Immens MHM, et al. Short-term and long-term risk of recurrent vascular event by cause after ischemic stroke in young adults. JAMA Netw Open. 2024;7(2):e240054.
Chaudhary D, Anyaehie M, Demiraj F, Bavishi S, Shahjouei S, Li J, et al. Comparison of long-term outcomes and associated factors between younger and older rural ischemic stroke patients. J Clin Med. 2022;11(5):1430.
Zhang LJ, Li N, Li Y, Zeng XT, Liu MY. Cardiac biomarkers predicting MACE in patients undergoing noncardiac surgery: A meta-analysis. Front Physiol. 2019;9:1923.
Wang J, Gao W, Chen G, Chen M, Wan Z, Zheng W, et al. Biomarker-based risk model to predict cardiovascular events in patients with acute coronary syndromes - Results from the BIPass registry. Lancet Reg Health West Pac. 2022;25:100479.
Matusik PT. Biomarkers and cardiovascular risk stratification. Eur Heart J. 2019;40(19):1483–5.
พรชัย อนิวรรตธีระ. การศึกษาความสัมพันธ์ของค่าดัชนีไตรกลีเซอไรด์-กลูโคส และค่าระดับน้ำตาลสะสมในเลือดในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารควบคุมโรค. 2566;49(2):379–88.
Hoshino T, Mizuno T, Ishizuka K, Takahashi S, Arai S, Toi S, et al. Triglyceride-glucose index as a prognostic marker after ischemic stroke or transient ischemic attack: a prospective observational study. Cardiovasc Diabetol. 2022;21(1):264.
Guo W, Zhu W, Wu J, Li X, Lu J, Qin P, et al. Triglyceride glucose index is associated with arterial stiffness and 10-year cardiovascular disease risk in a Chinese population. Front Cardiovasc Med. 2021;8:585776.
Alizargar J, Bai CH, Hsieh NC, Wu SFV. Use of the triglyceride-glucose index (TyG) in cardiovascular disease patients. Cardiovasc Diabetol. 2020;19(1):8.
Ibrahim AH, Hammad AM, Al-Qerem W, Alaqabani H, Hall FS, Alasmari F. Triglyceride glucose index as an indicator of cardiovascular risk in Syrian refugees. Diabetes Metab Syndr Obes. 2024;17:1403–14.
Zhou Y, Pan Y, Yan H, Wang Y, Li Z, Zhao X, et al. Triglyceride-glucose index and prognosis of patients with ischemic stroke. Front Neurol. 2020;11:456.
Yang X, Wang G, Jing J, Wang A, Zhang X, Jia Q, et al. Association of triglyceride-glucose index and stroke recurrence among nondiabetic patients with acute ischemic stroke. BMC Neurol. 2022;22(1):79.
Zhang H, Chong H, Li Z, Li K, Zhang B, Xue Y, et al. Triglyceride–glucose index in the prediction of major adverse cardiovascular events in patients with type 2 diabetes mellitus after coronary artery bypass surgery: a retrospective cohort study. Front Endocrinol (Lausanne). 2022;13:1015747.
Zhao Y, Sun H, Zhang W, Xi Y, Shi X, Yang Y, et al. Elevated triglyceride-glucose index predicts risk of incident ischaemic stroke: The Rural Chinese Cohort Study. Diabetes Metab. 2021;47(4):101246.
Cho YR, Ann SH, Won KB, Park GM, Kim YG, Yang DH, et al. Association between insulin resistance, hyperglycemia, and coronary artery disease according to the presence of diabetes. Sci Rep. 2019;9(1):6129.
Sbriscia M, Colombaretti D, Giuliani A, Di Valerio S, Scisciola L, Rusanova I, et al. Triglyceride glucose index predicts long-term mortality and major adverse cardiovascular events in patients with type 2 diabetes. Cardiovasc Diabetol. 2025;24(1):115.
Hayıroğlu Mİ, Çınar T, Çiçek V, Palice A, Ayhan G, Tekkeşin Aİ. The triglyceride-glucose index can predict long-term major adverse cardiovascular events in Turkish patients with high cardiovascular risk. J Lipid Atheroscler. 2022;11(3):280–7.
Xu X, Huang R, Lin Y, Guo Y, Xiong Z, Zhong X, et al. High triglyceride-glucose index in young adulthood is associated with incident cardiovascular disease and mortality in later life: insight from the CARDIA study. Cardiovasc Diabetol. 2022;21(1):155.
Wang L, Cong H, Zhang J, Hu Y, Wei A, Zhang Y, et al. Triglyceride-glucose index predicts adverse cardiovascular events in patients with diabetes and acute coronary syndrome. Cardiovasc Diabetol. 2020;19(1):80.
Mahat RK, Panda S, Rathore V. The correct formula for computing the triglyceride-glucose index. Diabetes Epidemiol Manag. 2023;12:100156.
Adams HP Jr, Bendixen BH, Kappelle LJ, Biller J, Love BB, Gordon DL, et al. Classification of subtype of acute ischemic stroke: definitions for use in a multicenter clinical trial. TOAST. Trial of Org 10172 in Acute Stroke Treatment. Stroke. 1993;24(1):35–41.
Marx N, McGuire DK, Perkovic V, Woerle HJ, Broedl UC, von Eynatten M, et al. Composite primary end points in cardiovascular outcomes trials involving type 2 diabetes patients: Should unstable angina be included in the primary end point? Diabetes Care. 2017;40(9):1144–51.
Schoenfeld DA. Sample-size formula for the proportional-hazards regression model. Biometrics.1983;39(2):499–503.
Freedman LS. Tables of the number of patients required in clinical trials using the log-rank test. Stat Med. 1982;1(2):121–9.
Weimar C, Diener HC, Alberts MJ, Steg PG, Bhatt DL, Wilson PWF, et al. The Essen stroke risk score predicts recurrent cardiovascular events: a validation within the REduction of Atherothrombosis for Continued Health (REACH) registry. Stroke. 2009;40(2):350–4.
Banerjee S, Gupta A, Jeong M, Vazquez DF, Abdullah S, Grimsley BR, et al. Risk of Cardiovascular Events Using the SMART Polyvascular Disease Risk Score. JACC Adv. 2026;5(2):102508.
