Exploratory Factor Analysis and Reliability of a Self-Management Assessment Instrument in Patients with End-Stage Renal Disease Undergoing Hemodialysis
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
Background: Patients with end-stage renal disease (ESRD) undergoing hemodialysis often experience reduced self-care capacity and increased caregiver burden. Effective self-management can mitigate complications and improve quality of life; however, a valid and context-appropriate instrument to assess self-management behaviors among Thai hemodialysis patients remains limited. This study modified and enhanced an existing 37-item questionnaire to improve its validity and applicability in clinical practice.
Objective: To examine the exploratory factor structure and internal consistency of a self-management assessment tool for patients with ESRD undergoing hemodialysis.
Materials and Methods: A descriptive study was conducted among 150 ESRD patients receiving hemodialysis at three private dialysis centers in Bangkok between August and September 2024. The newly developed self-management assessment was evaluated using exploratory factor analysis (EFA). Component extraction was based on eigenvalues >1 and total variance explained. Principal component analysis with varimax rotation was applied. Data suitability was assessed using the Kaiser–Meyer–Olkin (KMO) measure and Bartlett’s test of sphericity. Internal consistency reliability was analyzed using Cronbach’s alpha.
Results: Participants had a mean age of 54.2 ± 13.1 years, and 52.0% were male. The data were suitable for factor analysis (KMO = 0.93; Bartlett’s test p < 0.001). Seven components were initially extracted, with eigenvalues ranging from 1.07 to 17.69, explaining 72.18% of the total variance. Factor loadings ranged from 0.48 to 0.87, indicating good associations between items and latent components. Due to the limited number of indicators in components 3–7, items were synthesized into three refined components: communication and engagement in care, adherence to medical recommendations, and self-monitoring and prevention. The final instrument demonstrated excellent internal consistency (Cronbach’s alpha = 0.96).
Conclusion: The developed instrument demonstrated strong reliability and a clear factor structure, covering key self-management behaviors relevant to the health outcomes of ESRD patients undergoing hemodialysis. It is suitable for individual assessment, nursing care planning, and development of targeted self-management enhancement programs in dialysis settings. Further confirmatory factor analysis is recommended to validate the structural model in diverse populations.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาลงพิมพ์ต้องไม่เคยพิมพ์หรือกำลังได้รับการพิจารณาตีพิมพ์ในวารสารอื่น เนื้อหาในบทความต้องเป็นผลงานของผู้นิพนธ์เอง ไม่ได้ลอกเลียนหรือตัดทอนจากบทความอื่น โดยไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่ได้อ้างอิงอย่างเหมาะสม การแก้ไขหรือให้ข้อมูลเพิ่มเติมแก่กองบรรณาธิการ จะต้องเสร็จสิ้นเป็นที่เรียบร้อยก่อนจะได้รับพิจารณาตีพิมพ์ และบทความที่ตีพิมพ์แล้วเป็นสมบัติ ของลำปางเวชสาร
References
Tsai MC, Lojanapiwat B, Chang CC, Noppakun K, Khumrin P, Li SH, et al. Risk prediction model for chronic kidney disease in Thailand using artificial intelligence and SHAP. Diagnostics. 2023;13:3548. https://doi.org/10.3390/ diagnostics13233548
อติพร อิงค์สาธิต, ชัยรัตน์ ฉายากุล, อำนาจ ชัยประเสริฐ, ประไพพิมพ์ ธีรคุปต์, ทวี ศิริวงศ์, พรเพ็ญ แสงถวัลย์, และคณะ. การศึกษาการดำเนินโรคและผลลัพธ์ทางคลินิกของโรคไตเรื้อรังในประชากรไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2560 [เข้าถึงเมื่อ 1 เมษายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/4768?locale-attribute=th
Heangsorn T. Home visit in home health care for CKD patients. KKU J Public Health Res. 2022;15(1):131–40.
Bağriaçik E, Dikmen BT. Self-management training in patients with chronic kidney disease undergoing hemodialysis: a systematic review. Semin Dial. 2024;37(2):91–100. https://doi.org/10.1111/sdi.13164
Mailani F, Huriani E, Muthia R, Rahmiwati R. Self- management and relating factors among chronic kidney disease patients on hemodialysis: an Indonesian study. Nurs Med J Nursing. 2023;13(1):109–20.
https://doi.org/10.14710/nmjn.v13i1.48708
Rafiee-Vardanjani L, Arsalani N, Mohammadi-Shahbolaghi F, Norouzi Tabrizi K. Self-management in hemodialysis patients: A concept analysis. J Nurs Midwifery Sci. 2025;12(2):e158696. https://doi.org/10.5812/jnms-158696
Wongsaree C. Factors predicting health self-management in end stage renal disease patient receiving hemodialysis in a private hospital Thailand. J Nurs Sci Chulalongkorn Univ. 2018;30(3):66–77.
Curtin RB, Walters BA, Schatell D, Pennell P, Wise M, Klicko K. Self-efficacy and self-management behaviors in patients with chronic kidney disease. Adv Kidney Dis Health. 2008;15(2):191–205. https://doi.org/10.1053/j.ackd.2008.01.006
Keivan S, Shariati A, Miladinia M, Haghighizadeh MH. Role of self-management program based on 5A nursing model in quality of life among patients undergoing hemodialysis: a Randomized Clinical Trial. BMC Nephrol. 2023;24(1):58. https://doi.org/10.1186/s12882-023-03108-2
Dinh TTH, Bonner A. Exploring the relationships between health literacy social support self-efficacy and self- management in adults with multiple chronic diseases. BMC Health Serv Res. 2023;23(1):923. https://doi.org/10.1186/s12913-023-09907-5
Phulthong S, Muangkote S, Lakkhet W. The effect of a self-management behavior promoting program for delayed progression of kidney disease and clinical outcomes in patients with chronic kidney disease stage 3. J Health Sci Boromarajonani Coll Nurs Sunpasitthiprasong. 2023;7(1):91–104.
Karamanidou C, Clatworthy J, Weinman J, Horne R. A systematic review of the prevalence and determinants of nonadherence to phosphate binding medication in patients with end-stage renal disease. BMC Nephrol. 2008;9:2. https://doi.org/10.1186/1471-2369-9-2
สายสุนีย์ ภิญโญ, ศิริกาญจน์ จินาวิน. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อการเกิดภาวะน้ำเกินในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม. วารสาร Phrae Medical Journal and Clinical Sciences. 2566;31(2):48-59.
ศิรินันท์ ฉลวยแสง, อภิญญา เวชประดิษฐ์. การจัดการตนเองของบุคคลและครอบครัว ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล. 2567;40(3):237-46.
Mehraeen E, SeyedAlinaghi S, Mohammadi S, Matini P, Mirzapour P, Heydari M, et al. Self-care behaviors in patients receiving hemodialysis: A systematic review of recent evidence. Int J Prev Med. 2025;16:71. https://doi.org/10.4103/ijpvm.ijpvm_126_24
Fabrigar LR, Wegener DT. Exploratory factor analysis. New York: Oxford University Press; 2012.
Byrne BM. Structural equation modeling with AMOS. 3rd ed. New York: Routledge; 2016.
Chen SH, Tsai YF, Sun CY, Wu IW, Lee CC, Wu MS. The impact of self-management support on the progression of chronic kidney disease—a prospective randomized controlled trial. Nephrol Dial Transplant. 2011;26(11): 3560–6. https://doi.org/10.1093/ndt/gfr047
Griva K, Nandakumar M, Ng JA, Lam KF, McBain H, Newman SP. Hemodialysis Self-Management Intervention Randomized Trial (HED-SMART): a practical low-intensity intervention to improve adherence and clinical markers in patients receiving hemodialysis. Am J Kidney Dis. 2018;71(3):371–81. https://doi.org/10.1053/j.ajkd. 2017. 09.014
Polit DF, Beck CT. The content validity index: are you sure you know what’s being reported? Critique and recommendations. Res Nurs Health. 2006;29(5):489–97. https://doi.org/10.1002/nur.20147
Lynn MR. Determination and quantification of content validity. Nurs Res.1986;35(6):382–5.
Polit DF, Beck CT. Nursing research: Generating and assessing evidence for nursing practice. 11th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2021.
Hair JF, Black WC, Babin BJ, Anderson RE. Multivariate data analysis. 7th ed. Upper Saddle River: Pearson Education; 2010.
Comrey AL, Lee HB. A first course in factor analysis. 2nd ed. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates; 1992.
Kaiser HF. An index of factorial simplicity. Psychometrika. 1974;39(1):31–6
Tabachnick BG, Fidell LS. Using multivariate statistics. 7th ed. Boston: Pearson Education; 2019.
Williams B, Onsman A, Brown T. Exploratory factor analysis: A five-step guide for novices. J Emerg Prim Health Care. 2010;8(3):article 990399. https://doi.org/10.33151/ajp.8.3.93
Tao Y, Liu T, Hua Y, Lv A, Ni C. Effects of a temporal self-regulation theory-based intervention on self- management in hemodialysis patients: A randomized controlled trial. Patient Educ Couns. 2024;119:108059. https://doi.org/10.1016/j.pec.2023.108059.
Costello AB, Osborne JW. Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Pract Assess Res Eval. 2005;10(7):1–9. https://doi.org/10.7275/jyj1-4868
Baumeister RF, Vohs KD, Schmeichel BJ. Self-regulation and the executive function: the self is controlled by the executive function, and vice versa. In: Baumeister RF, Vohs KD, editors. Handbook of Self-Regulation: Research, Theory, and Applications. 2nd ed. New York: Guilford Press; 2011. p. 3–21.
Kim H, Cho M-K. Factors Influencing Self-Care Behavior and Treatment Adherence in Hemodialysis Patients. J Environ Res Public Health.2021;18(24):12934. https://doi.org/10.3390/ijerph182412934
Lorig KR, Holman HR. Self-management education: history, definition, outcomes, and mechanisms. Ann Behav Med. 2003;26(1):1–7. https://doi.org/10.1207/S15324796ABM2601_01
วรรวิษา สำราญเนตร, นิตยา กออิสรานุภาพ, เพชรลดา จันทร์ศรี. การจัดการตนเองเพื่อป้องกันภาวะน้ำเกินของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา. 2563:6(2):5-20.
รัตนา เสือสุ่ม, รัชนี นามจันทรา. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมสมรรถนะแห่งตนในการควบคุมน้ำต่อพฤติกรรมการควบคุมน้ำและการเปลี่ยนแปลงน้ำหนักตัวในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม. วารสารสภากาชาดไทย. 2561;11(2):188-203.
Field A. Discovering statistics using SPSS. 5th ed. London: Sage Publications; 2018.
