ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากโรคที่เกิดจากความร้อนของ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอชื่นชม จังหวัดมหาสารคาม
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, โรคที่เกี่ยวข้องกับความร้อน, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากโรคที่เกี่ยวข้องกับความร้อนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อำเภอชื่นชม จังหวัดมหาสารคาม กลุ่มตัวอย่างเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ของอำเภอชื่นชม จำนวน 194 คน เก็บรวบรวมข้อมูลเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2568 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบประเมินความรอบรู้ ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากความร้อน พัฒนาโดยกองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัยปี พ.ศ. 2567 ตามแนวคิดของ Sørensen วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ เชิงพรรณนาร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ สถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์สเปียร์แมน โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 ผลการศึกษา พบว่า อสม. มีความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับดีมากทั้ง 4 ด้าน (X̄ = 4.21, SD = 0.67) โดยด้านการตัดสินใจมีคะแนนสูงสุด (X̄ = 4.43, SD = 0.70) พฤติกรรมสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับดีมาก (X̄ = 2.72, SD = 0.27) ความรอบรู้ด้านสุขภาพมีความสัมพันธ์ทางบวกกับพฤติกรรมสุขภาพในการป้องกันโรคที่เกี่ยวข้องกับความร้อนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอชื่นชม จังหวัดมหาสารคาม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = 0.631, p < 0.001) แสดงให้เห็นว่า เมื่อ อสม. มีระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพที่สูงขึ้น จะมีแนวโน้มในการปฏิบัติพฤติกรรมในการป้องกันตนเองจากโรคที่เกี่ยวข้องกับความร้อนที่เหมาะสมยิ่งขึ้น ดังนั้น การพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพจึงเป็นกลยุทธ์ที่มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากโรคเกี่ยวข้องกับความร้อน
เอกสารอ้างอิง
World Meteorological Organization (WMO). State of the Global Climate 2024 [Internet]. Geneva: WMO; 2025 [cited 2026 Mar 26]. Available from: https://wmo.int/publication-series/state-of-global-climate-2024
กองระบาดวิทยา. รายงานสถานการณ์โรคจากความร้อน ปี 2567. [อินเทอร์เน็ต]. ม.ป.ป. [เข้าถึงเมื่อ 26 มีนาคม 2568]; เข้าถึงได้จาก: https://datastudio.google. com/u/0/reporting/ae1cdd6c-efd0-44c3-a2fd-6850772024db/page/ p_ou0c2rnvxc?s=jbyU2oO6c84
กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ. 2566; แนวทางเฝ้าระวังและสื่อสารเตือนภัยด้านสุขภาพจากความร้อน ปี 2566.นนทบุรี: กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย.; 2566.
กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ. ระบบเฝ้าระวังและแจ้งเตือนความเสี่ยงต่อสุขภาพจากความร้อน [อินเทอร์เน็ต]. ม.ป.ป. [เข้าถึงเมื่อ 22 กุมภาพันธ์ 2569]; เข้าถึงได้จาก: https://script.google.com/macros/s/AKfycbAKfy6GWEtxICKl1Rp5KoKfNRKuGFSOSUJ9llpOXCGVAMrE79opyHGZRjZT8WNZPUZM/exec.
กองระบาดวิทยา. รายงานสถานการณ์โรคจากความร้อน ปี 2568. [อินเตอร์เน็ต] ม.ป.ป. [เข้าถึงเมื่อ 16 เมษายน 2569]; เข้าถึงได้จากhttps://drive.google.com/file/d/19D1bNAYlpcr29NIeHyLiyeIQE-GaUJOv/view.
Sørensen K, Van den Broucke S, Fullam J, Doyle G, Pelikan J, Slonska Z, Brand H; HLS-EU Consortium Health Literacy Project European. Health literacy and public health: a systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health.2012;12:80.
Mueangchang W, Srisookkum T, Srivichai P, Munkong N, Chonpratin J. Performance motivation and Dhammanamai health literacy according to Thai traditional medicine among village health volunteers in Uthaithani province. J Public Hlth Dev. 2023;21(1):188-201.
สิริสุดา วงษ์ใหญ่. ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคเมลิออยโดสิส ในชาวนาตำบลคำขวาง อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี [วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม; 2564.
Songserm N, Korsura P, Woradet S, Ali A. Risk Communication Through Health Beliefs for Preventing Opisthorchiasis-Linked Cholangiocarcinoma: A Community-Based Intervention in Multicultural Areas of Thailand. Asian Pac J Cancer Prev. 2021;22(10):3181-7.
Aybar C, Pérez V, Pavía JM. Scale matters: unravelling the impact of Likert scales on political self-placement. Quality & Quantity. 2024;58(5):3725–46.
กรมควบคุมโรค. คู่มือกระบวนการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันควบคุมโรคและภัยสุขภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี: บริษัท อาร์ เอ็น พี พี วอเทอร์ จำกัด; 2564.
Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med. 2008;67(12):2072-8.
พรพรรณ ชัยมงคล. ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ของผู้สูงอายุในชุมชนกึ่งเมืองแห่งหนึ่งในจังหวัดขอนแก่น. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น. 2566;15(3):124-37.
จอแก้ว คุณะแสน. ผลของโปรแกรมการให้ความรู้ด้านสุขภาพต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 คลินิกส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ ศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น. 2568;17(1):17-30.
Berkman ND, Sheridan SL, Donahue KE, Halpern DJ, Crotty K. Low health literacy and health outcomes: an updated systematic review. Ann Intern Med. 2011;155(2):97-107.
Romanello M, di Napoli C, Green C, Kennard H, Lampard P, Scamman D, et al. The 2023 report of the Lancet Countdown on health and climate change: the imperative for a health-centred response in a world facing irreversible harms. Lancet. 2023;402(10419):2346-94.
World Health Organization. Operational framework for building climate resilient health systems. Geneva: World Health Organization; 2023.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความนี้ลงตีพิมพ์ในวารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น ถือเป็นผลงานทางวิชาการหรือวิจัย ผลการวิเคราะห์ตลอดจนข้อเสนอแนะเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่ใช่ความเห็นของวารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น หรือกองบรรณาธิการแต่อย่างใด ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
