บริการสุขภาพและการเข้าถึงบริการสุขภาพของวัยรุ่น ในเขตพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น Health Service and Access to Health Service of Teenage in Muang District, Khon Kaen Province

Abstract

การวิจัยนี้เป็นผลการศึกษาในระยะวิเคราะห์สถานการณ์ของการวิจัยเชิงปฏิบัติการเรื่อง “การพัฒนาระบบบริการเพื่อป้องกันพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศของวัยรุ่นของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล อ.เมือง จ.ขอนแก่น โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน” มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์บริการสุขภาพและการเข้าถึงบริการสุขภาพของวัยรุ่น ในเขตพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น ที่เป็นพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 3 แห่งครอบคลุม 3 ตำบลของเขตอำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น ผู้ให้ข้อมูลหลักและผู้ร่วมวิจัยประกอบด้วย 1) กลุ่มวัยรุ่นอายุ 10-19 ปี 30 คน 2) กลุ่มบิดา มารดา หรือผู้ปกครองวัยรุ่น 30 คน 3) อาสาสมัครสาธารณสุข 30 คน 4) ผู้นำชุมชน 12 คน 5) ครูประจำโรงเรียนที่อยู่ในพื้นที่ที่ศึกษาทั้งระดับปฐมศึกษาและมัธยมศึกษา 6 คน 6) เจ้าหน้าที่จากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 6 คน การศึกษานี้ใช้แนวคิดการเข้าถึงบริการสุขภาพของวัยรุ่นเป็นกรอบแนวคิดในการศึกษา รวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่มและการสังเกตทั้งแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยวิเคราะห์เชิงเนื้อหา  

ผลการศึกษา สถานการณ์บริการสุขภาพและการเข้าถึงบริการสุขภาพของวัยรุ่นในพื้นที่  พบว่าบริการที่จัดให้กับวัยรุ่นมีทั้งบริการโดยหน่วยบริการสุขภาพ บริการของโรงเรียน ชุมชนและองค์กรอื่นๆที่ทำงานกับเยาวชน ผลการศึกษาพบว่าวัยรุ่นบางส่วนยังไม่สามารถเข้าถึงบริการด้านสุขภาพ เนื่องจากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งปัจจัยด้านตัววัยรุ่น หน่วยบริการด้านสุขภาพ และมุมมองของผู้ให้บริการสุขภาพ มุมมองของครอบครัวและชุมชน การจัดบริการด้านสุขภาพที่ยังไม่ครอบคลุมความต้องการกลุ่มเป้าหมาย การทำงานที่ขาดการบูรณาการการทำงานร่วมกันของหน่วยงานต่างๆที่เกี่ยวข้อง จึงมีข้อเสนอแนะเพื่อนำไปสู่ขั้นตอนการวางแผน ได้แก่ 1) การพัฒนาศักยภาพและปรับมุมมองในการให้บริการวัยรุ่นของ                ผู้ให้บริการสุขภาพของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ 2) การเพิ่มช่องทางการเข้าถึงบริการสุขภาพที่หลากหลายแก่วัยรุ่นโดยเฉพาะช่องทางผ่านออนไลน์ 3) การเพิ่มความฉลาดรู้เรื่องเพศศึกษาแก่วัยรุ่นผ่านหลักสูตรในโรงเรียน และความร่วมมือระหว่างโรงเรียนกับหน่วยบริการสุขภาพ และเครือข่ายที่ให้บริการสุขภาพแก่วัยรุ่น 4) การเพิ่มความฉลาดรู้เรื่องธรรมชาติของวัยรุ่น และปรับมุมมองเรื่องเพศแก่ครอบครัว พ่อ แม่ผู้ปกครองและชุมชน  5) การจัดทำฐานข้อมูลวัยรุ่นในชุมชนให้

ครอบคลุมทั้งกลุ่มที่อยู่ในระบบการศึกษาและนอกระบบการศึกษา