ความสัมพันธ์ระหว่างการใช้ยากลุ่มเบนโซไดอะซีพีนและการใช้สารในผู้สูงอายุ ในสถานบริการปฐมภูมิ จังหวัดน่าน
DOI:
https://doi.org/10.64838/jmht.2026.282953คำสำคัญ:
การใช้สาร, บริการปฐมภูมิ, ผู้สูงอายุ, เบนโซไดอะซีพีนบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาความชุกของการใช้เบนโซไดอะซีพีนและความสัมพันธ์กับการใช้สารในผู้สูงอายุที่มารับบริการในสถานบริการปฐมภูมิ
วิธีการ : การศึกษาภาคตัดขวางในผู้สูงอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป ณ โรงพยาบาลอำเภอหนึ่งในจังหวัดน่าน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามโครงสร้างมาตรฐาน ได้แก่ Alcohol, Smoking and Substance Involvement Screening Test (ASSIST), Alcohol Use Disorders Identification Test (AUDIT) และ Fagerström Test for Nicotine Dependence (FTND) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างการใช้เบนโซไดอะซีพีนกับการใช้สารด้วยการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกแบบหลายตัวแปร และวิเคราะห์แยกตามเพศ
ผล : กลุ่มตัวอย่าง 218 คน มีผู้ใช้เบนโซไดอะซีพีนร้อยละ 21.1 และมีประวัติใช้สารอื่น ๆ ร้อยละ 45.9 ผู้ที่ใช้เบนโซไดอะซีพีนมีอายุมากกว่า มีระดับการศึกษาต่ำกว่า และมีความชุกของโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และโรคไตเรื้อรังสูงกว่าผู้ไม่ได้ใช้อย่างมีนัยสำคัญ พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างการใช้เบนโซไดอะซีพีนกับประวัติการใช้สารหลังปรับตัวแปรกวน (AOR = 11.25, 95% CI = 3.55 - 35.67) การวิเคราะห์กลุ่มย่อยพบความสัมพันธ์ดังกล่าวอย่างมีนัยสำคัญเฉพาะในเพศหญิง (AOR = 15.05, 95% CI = 4.06 - 55.73) ขณะที่ในเพศชายไม่พบนัยสำคัญทางสถิติ
สรุป : ผู้สูงอายุมีการใช้เบนโซไดอะซีพีนและสารอื่น ๆ ร่วมกันได้บ่อย และมีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญโดยเฉพาะในเพศหญิง ควรมีการคัดกรองการใช้สารในผู้สูงอายุที่ได้รับเบนโซไดอะซีพีนอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงควรใช้ความระมัดระวังในการสั่งใช้ยาดังกล่าวเพื่อลดความเสี่ยงด้านสุขภาพที่ไม่พึงประสงค์ในประชากรกลุ่มนี้
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Fernandez L, Cassagne-Pinel C. Benzodiazepine addiction and symptoms of anxiety and depression in elderly subjects. Encephale. 2001;27(5):459-74. (in French)
2023 American Geriatrics Society Beers Criteria® Update Expert Panel. American geriatrics society 2023 updated AGS beers criteria® for potentially inappropriate medication use in older adults. J Am Geriatr Soc. 2023;71(7):2052-81. DOI: https://doi.org/10.1111/jgs.18372
Bourin M. [The problems with the use of benzodiazepines in elderly patients]. Encephale. 2010;36(4):340-7. doi:10.1016/j.encep.2010.04.016. (in French) DOI: https://doi.org/10.1016/j.encep.2010.04.016
Hirschtritt ME, Palzes VA, Kline-Simon AH, Kroenke K, Campbell CI, Sterling SA. Benzodiazepine and unhealthy alcohol use among adult outpatients. Am J Manag Care. 2019;25(12):e358-e65.
Uchida T, Hirano J, Sakurai H, Suzuki T, Mimura M, Uchida H. Concomitant use of alcohol and benzodiazepine hypnotics in psychiatric outpatients: a cross-sectional survey. Int Clin Psychopharmacol. 2019;34(6):291-7. DOI: https://doi.org/10.1097/YIC.0000000000000264
Sun CF, Pola AS, Su KP, Lin BY, Kablinger AS, Trestman RL. Benzodiazepine use for anxiety disorders is associated with increased long-term risk of mood and substance use disorders: A large-scale retrospective cohort study. Drug Alcohol Depend Rep. 2024;12:100270. DOI: https://doi.org/10.1016/j.dadr.2024.100270
Campo-Soria C, Chang Y, Weiss DS. Mechanism of action of benzodiazepines on GABAA receptors. Br J Pharmacol. 2006;148(7):984-90. DOI: https://doi.org/10.1038/sj.bjp.0706796
Farmer AY, Wang Y, Peterson NA, Borys S, Hallcom DK. Social Isolation Profiles and Older Adult Substance Use: A Latent Profile Analysis. J Gerontol B Psychol Sci Soc Sci. 2022;77(5):919-29. DOI: https://doi.org/10.1093/geronb/gbab078
Chan AW. Effects of combined alcohol and benzodiazepine: a review. Drug Alcohol Depend. 1984;13(4):315-41. DOI: https://doi.org/10.1016/0376-8716(84)90001-2
Watts V. Benzodiazepines Combined With Other Substances Increase Risks. Psychiatr News. 2015;50(3):1-1. DOI: https://doi.org/10.1176/appi.pn.2015.1b22
Muvvala SB, Schwartz ML, Petrakis I, O'Connor PG, Tetrault JM. Stitching A Solution to the Addiction Epidemic: A Longitudinal Addiction Curricular Thread across Four Years of Medical Training. Subst Abus. 2020;41(4):475-9. DOI: https://doi.org/10.1080/08897077.2019.1709606
O'Connor PG, Sokol RJ, D'Onofrio G. Addiction medicine: the birth of a new discipline. JAMA Intern Med. 2014;174(11):1717-8. DOI: https://doi.org/10.1001/jamainternmed.2014.4211
Chan WL, Wood DM, Dargan PI. Prescription medicine misuse in the Asia–Pacific region: An evolving issue? Br J Clin Pharmacol. 2021;87(4):1660-7. DOI: https://doi.org/10.1111/bcp.14638
Brady KT, Randall CL. Gender differences in substance use disorders. Psychiatr Clin North Am. 1999;22(2):241-52. DOI: https://doi.org/10.1016/S0193-953X(05)70074-5
Alhalaseh L, Abushams L, Qudah R, Van Hout MC, Wazaify M. Substance Use and Misuse Among Older Adults: A Scoping Review. Subst Use Misuse. 2025;60(11):1709-19. DOI: https://doi.org/10.1080/10826084.2025.2513525
von Elm E, Altman DG, Egger M, Pocock SJ, Gøtzsche PC, Vandenbroucke JP. The Strengthening the Reporting of Observational Studies in Epidemiology (STROBE) statement: guidelines for reporting observational studies. Ann Intern Med. 2007;147(8):573-7. DOI: https://doi.org/10.7326/0003-4819-147-8-200710160-00010
Lai YR, Yang YS, Tsai ML, Huang CN, Chiou JY. Benzodiazepine & nonbenzodiazepine prescriptions for Taiwanese elderly with type 2 diabetes contributes to cognitive dysfunction. Int Psychogeriatr. 2014;26(10):1719-27. DOI: https://doi.org/10.1017/S1041610214000908
Mahoney FI, Barthel DW. Functional Evaluation: The Barthel Index. Md State Med J. 1965;14:61-5. DOI: https://doi.org/10.1037/t02366-000
Laohaprasitiporn P, Jarusriwanna A, Unnanuntana A. Validity and reliability of the Thai version of the Barthel Index for elderly patients with femoral neck fracture. Journal of the Medical Association of Thailand. 2017;100(5):539-48.
Gress T, Miller M, Meadows C, 3rd, Neitch SM. Benzodiazepine Overuse in Elders: Defining the Problem and Potential Solutions. Cureus. 2020;12(10):e11042. DOI: https://doi.org/10.7759/cureus.11042
Gryczynski J, Kelly SM, Mitchell SG, Kirk A, O'Grady KE, Schwartz RP. Validation and performance of the Alcohol, Smoking and Substance Involvement Screening Test (ASSIST) among adolescent primary care patients. Addiction. 2015;110(2):240-7. DOI: https://doi.org/10.1111/add.12767
Vongsirimas N, Kesornsri S, Sitthimongkol Y, Thanoi W, Klainin-Yobas P. Evaluating psychometric properties of the Thai-version Alcohol Smoking and Substance Involvement Screening Test (ASSIST). J Subst Use. 2024;29(2):258-63. DOI: https://doi.org/10.1080/14659891.2022.2153756
Higgins-Biddle JC, Babor TF. A review of the Alcohol Use Disorders Identification Test (AUDIT), AUDIT-C, and USAUDIT for screening in the United States: Past issues and future directions. Am J Drug Alcohol Abuse. 2018;44(6):578-86. DOI: https://doi.org/10.1080/00952990.2018.1456545
Lapham SC, Brown P, Suriyawongpaisal P, Skipper BJ, Chadbunchachai W, Paisarnsilp S. Use of AUDIT for alcohol screening among emergency room patients in Thailand. Subst Use Misuse. 1999;34(13):1881-95. DOI: https://doi.org/10.3109/10826089909039430
Fagerstrom KO, Schneider NG. Measuring nicotine dependence: a review of the Fagerstrom Tolerance Questionnaire. J Behav Med. 1989;12(2):159-82. DOI: https://doi.org/10.1007/BF00846549
Klinsophon T, Janwantanakul P, Thaveeratitham P. Reliability of the Thai version of the Fagerstrom Test for Nicotine Dependence (FTND). Journal of the Medical Association of Thailand. 2017;100(10):1130-4.
Yotruangsri T, Aramrat P, Aramrat C, Pliannuom S, Angkurawaranon C, Pinyopornpanish K. CNS-active medication use and adverse health outcomes among Thai older adults: a population-based retrospective study. Sci Rep. 2026;16(1):6247. DOI: https://doi.org/10.1038/s41598-026-37555-2
Sriboonruang T, Chusiri S, Ritsamdang J. Prevalence and determinants of potentially inappropriate medications in elderly inpatients in Thailand: a retrospective observational study based on the 2019 Beers criteria. J Pharm Policy Pract. 2024;17(1):2285958. DOI: https://doi.org/10.1080/20523211.2023.2285958
Ananchaisarp T, Chamroonkiadtikun P, Kodchakrai K, Saeung T, Charatcharungkiat T, Leelarujijaroen P, et al. Prevalence of potentially inappropriate medication among older patients in a primary care unit of a tertiary care hospital in Thailand: a retrospective cross-sectional study. BMJ Open. 2025;15(5):e091465. DOI: https://doi.org/10.1136/bmjopen-2024-091465
Alvim MM, Cruz DTd, Vieira MdT, Bastos RR, Leite ICG. Prevalence of and factors associated with benzodiazepine use in community-resident elderly persons. Rev Bras Geriatr Gerontol. 2017;20(4):463-73. DOI: https://doi.org/10.1590/1981-22562017020.170042
Gerlach LB, Wiechers IR, Maust DT. Prescription Benzodiazepine use among older adults: a critical review. Harv Rev Psychiatry. 2018;26(5):264-73. DOI: https://doi.org/10.1097/HRP.0000000000000190
Geboers B, de Winter AF, Spoorenberg SL, Wynia K, Reijneveld SA. The association between health literacy and self-management abilities in adults aged 75 and older, and its moderators. Qual Life Res. 2016;25(11):2869-77. DOI: https://doi.org/10.1007/s11136-016-1298-2
Peacock A, Leung J, Larney S, Colledge S, Hickman M, Rehm J, et al. Global statistics on alcohol, tobacco and illicit drug use: 2017 status report. Addiction. 2018;113(10):1905-26. DOI: https://doi.org/10.1111/add.14234
Degenhardt L, Charlson F, Ferrari A, Santomauro D, Erskine H, Mantilla-Herrara A, et al. The global burden of disease attributable to alcohol and drug use in 195 countries and territories, 1990-2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016. Lancet Psychiatry. 2018;5(12):987-1012. DOI: https://doi.org/10.1016/S2215-0366(18)30337-7
Bye EK, Rossow I. Concomitant alcohol and sedative-hypnotic drug use among the elderly in Norway. Nordisk Alkohol Nark. 2017;34(1):18-27. DOI: https://doi.org/10.1177/1455072516683896
Yimsaard P, Lancaster KE, Sohn AH. Potential impact of Thailand's cannabis policy on the health of young adults: current status and future landscape. Lancet Reg Health Southeast Asia. 2023;10:100145. DOI: https://doi.org/10.1016/j.lansea.2023.100145
Schmitz A. Benzodiazepine use, misuse, and abuse: A review. Ment Health Clin. 2016;6(3):120-6. DOI: https://doi.org/10.9740/mhc.2016.05.120
Kuerbis A, Sacco P, Blazer DG, Moore AA. Substance abuse among older adults. Clin Geriatr Med. 2014;30(3):629-54. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cger.2014.04.008
McHugh RK, Geyer RB, Chase AR, Griffin ML, Bogunovic O, Weiss RD. Sex differences in benzodiazepine misuse among adults with substance use disorders. Addict Behav. 2021;112:106608. DOI: https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2020.106608
Center for Behavioral Health Statistics and Quality. Results from the 2016 National Survey on Drug Use and Health: Detailed Tables. Rockville (MD): Substance Abuse and Mental Health Services Administration; 2017.
Volkow ND, Blanco C. Substance use disorders: a comprehensive update of classification, epidemiology, neurobiology, clinical aspects, treatment and prevention. World Psychiatry. 2023;22(2):203-29. DOI: https://doi.org/10.1002/wps.21073
Srisurapanont M, Garner P, Critchley J, Wongpakaran N. Benzodiazepine prescribing behaviour and attitudes: a survey among general practitioners practicing in northern Thailand. BMC Fam Pract. 2005;6:27. DOI: https://doi.org/10.1186/1471-2296-6-27
Bendtsen P, Hensing G, McKenzie L, Stridsman AK. Prescribing benzodiazepines--a critical incident study of a physician dilemma. Soc Sci Med. 1999;49(4):459-67. DOI: https://doi.org/10.1016/S0277-9536(99)00133-1
Jones JD, Mogali S, Comer SD. Polydrug abuse: a review of opioid and benzodiazepine combination use. Drug Alcohol Depend. 2012;125(1-2):8-18. DOI: https://doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2012.07.004
Fink A, Elliott MN, Tsai M, Beck JC. An evaluation of an intervention to assist primary care physicians in screening and educating older patients who use alcohol. J Am Geriatr Soc. 2005;53(11):1937-43. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1532-5415.2005.00476.x
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- ผู้อ่านสามารถนำข้อความ ข้อมูล จากวารสารไปใช้ไปใช้ประโยชน์ทางวิชาการได้ เช่น เพื่อการสอน เพื่อการอ้างอิง แต่การนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์อื่น เช่น เพื่อการค้า จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากกรมสุขภาพจิตก่อน
- ความคิดเห็น ข้อมูล และบทสรุปต่าง ๆ ที่ลงตีพิมพ์ในวารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทยเป็นของผู้เขียนบทความและมิได้แสดงว่ากองบรรณาธิการหรือกรมสุขภาพจิตเห็นพ้องด้วย
