ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านการบริโภคเกลือและโซเดียมในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ในชุมชน

ผู้แต่ง

  • ภัทราภรณ์ โสภาใฮ นักศึกษา หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • อนุชา ไทยวงษ์ อาจารย์ วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • แพรพลอย สุรัตนะ นักศึกษา หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • แพรวลัดดา เคนคำ นักศึกษา หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • แพรวา สิงห์ฉลาด นักศึกษา หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ภคพร ภูเรือง นักศึกษา หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ภัคจิรา อสิพงษ์ นักศึกษา หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ภัทรวดี คุ้มไพทูลย์ นักศึกษา หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ภูบดินทร์ ศรีสังข์ นักศึกษา หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ภูวิศ คงทอง นักศึกษา หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • วดานันท์ พิมณะวัน นักศึกษา หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • วรดา ไชยโคตร นักศึกษา หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • วรดา พลคำ นักศึกษา หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • วรรณพร ประกาโส นักศึกษา หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • กำทร ดานา อาจารย์ วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • มลฤดี แสนจันทร์ อาจารย์ วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ธณัญภรณ์ วาโยบุตร พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ โรงพยาบาลมหาสารคาม

คำสำคัญ:

ความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมการบริโภค, ผลลัพธ์ทางสุขภาพ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลองมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านการบริโภคเกลือและโซเดียมในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้จำนวน 30 คน ที่มารับบริการ ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแห่งหนึ่ง อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม แบ่งเป็นกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลองกลุ่มละ 15 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านการบริโภคเกลือและโซเดียม (8 สัปดาห์) แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบวัดความรอบรู้ด้านการบริโภคเกลือและโซเดียม แบบวัดพฤติกรรมการควบคุมการบริโภคเกลือและโซเดียม และเครื่องวัดความดันโลหิต วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติเชิงอนุมานใช้สถิติทดสอบไคสแควร์ สถิติทดสอบวิลคอกซัน และสถิติทดสอบแมนท์วิทนี-ยู

ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังเข้าร่วมโปรแกรม กลุ่มทดลองมีความรอบรู้ด้านการบริโภคเกลือและโซเดียม และพฤติกรรมการควบคุมการบริโภคเกลือและโซเดียมสูงกว่าก่อนการทดลองและสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value <0.05) นอกจากนี้ กลุ่มทดลองมีค่าความดันโลหิตซีสโตลิกต่ำกว่าก่อนการทดลองและกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value <0.05)

อย่างไรก็ตาม ค่าความดันโลหิตไดแอสโตลิกและปริมาณโซเดียมในปัสสาวะพบว่าไม่แตกต่างกัน ชี้ให้เห็นว่าโปรแกรมนี้มีประสิทธิผลในการเพิ่มความรอบรู้และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคเกลือ และโซเดียม ซึ่งส่งผลดีต่อการควบคุมความดันโลหิตซีสโตลิกในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ ดังนั้น บุคลากรด้านสุขภาพควรนำโปรแกรมดังกล่าวไปประยุกต์ใช้เพื่อป้องกันและควบคุมโรคความดันโลหิตสูงในชุมชนต่อไป

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Hypertension. Geneva: World Health Organization; 2023.

Whelton PK, Carey RM, Aronow WS, Casey DE, Collins KJ, Dennison Himmelfarb C, et al. 2017 ACC/AHA/AAPA/ABC/ACPM/AGS/APhA/ASH/ASPC/NMA/PCNA guideline for the prevention, detection, evaluation, and management of high blood pressure in adults: a report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines. J Am Coll Cardiol. 2018; 71(19): e127-e248.

Trong HN, Thi HN, Le Duc C, Thi TB, Phuong LN, Thi MNT, et al. Factors associated with Uncontrolled Hypertension among the elderly hypertension in Rural Region of Vietnam. Clin Nutr Open Sci. 2024; 56: 228-40.

Habtegiorgis A, Edin A, Lemma K, Utura T, Girma D, Getachew D, et al. Determinants of uncontrolled blood pressure among adult hypertensive patients on follow-up at Negelle and Adola General Hospital, Guji Zone, Southern Ethiopia: facility-based case control study. BMC Public Health. 2024; 24(1): 2971.

Horvat O, Halgato T, Stojšić-Milosavljević A, Kusturica MP, Kovačević Z, Bukumiric D, et al. Identification of patient-related, healthcare-related and knowledge-related factors associated with inadequate blood pressure control in outpatients: a cross-sectional study in Serbia. BMJ Open. 2022; 12(11): e064306.

กมลทิพย์ วิจิตรสุนทรกุล, ราม รังสินธุ์, บุญทรัพย์ ศักดิ์บุญญารัตน์, ยุภาพร ศรีจันทร์. การศึกษาปริมาณการบริโภคโซเดียมจากการประเมินปริมาณโซเดียมในปัสสาวะ 24 ชั่วโมง: การศึกษาแบบภาคตัดขวาง. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2568; 34(1): 23-34.

Nutbeam D, Lloyd JE. Understanding and responding to health literacy as a social determinant of health. Annu Rev Public Health. 2021; 42(1): 159-73.

กรมอนามัย. แนวคิดหลักการขององค์กรรอบรู้ทางสุขภาพ. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2561.

Mohd Isa D, Shahar S, He FJ, Majid HA. Associations of health literacy with blood pressure and dietary salt intake among adults: a systematic review. Nutrients. 2021; 13(12): 4534.

ชลธิชา บุญศิริ, นงนุช วงศ์สว่าง. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการบริโภคอาหารลดโซเดียมต่อความรู้พฤติกรรมการบริโภคอาหารที่มีโซเดียมและปริมาณโซเดียมในปัสสาวะของประชาชน ตำบลคูบัว จังหวัดราชบุรี. วารสารพยาบาล. 2565; 71(3): 10-7.

พิริพัฒน์ เตชะกันทา, เดชา ทําดี, นพมาศ ศรีเพชรวรรณดี. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านอาหารต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารในผู้ใหญ่ที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง ที่ควบคุมไม่ได้ในชุมชน. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาล และการสาธารณสุขภาคใต้. 2567; 11(3): e268776.

Chang C, Zeng Q, Ji Y, Sun X, Shi Y, Wang Y, et al. OS 16-04 effects of health literacy on blood pressure control among hypertensive: a mediating effect analysis. J Hypertens. 2016; 34: e219.

D’Elia L, Strazzullo P, Del Giudice A, Desideri G, Di Quattro R, Ferri C, et al. “Minimal-advice” on salt intake: results of a multicentre pilot randomised controlled trial on hypertensive patients. High Blood Press Cardiovasc Prev. 2025; 32(2): 181-90.

ชวิศาส์ เลิศมงคลธีรกุล, ปฏิพร บุญพัฒน์กุล, อนุแสง จิตสมเกษม. ผลของการให้ความรู้เรื่องการลดโซเดียมในอาหารและการรับประทานอาหารในรูปแบบ DASH ร่วมกับการประยุกต์ใช้ทฤษฎีพฤติกรรมตามแผนต่อการลดความดันโลหิตในผู้ป่วยความดันโลหิตสูง. วชิรสารการพยาบาล. 2564; 23(1): 31-45.

Aliasgharzadeh S, Tabrizi JS, Nikniaz L, Ebrahimi-Mameghani M, Lotfi Yagin N. Effect of salt reduction interventions in lowering blood pressure: a comprehensive systematic review and meta-analysis of controlled clinical trials. PLoS One. 2022; 17(12): e0277929.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

30-12-2025

รูปแบบการอ้างอิง

โสภาใฮ ภ., ไทยวงษ์ อ., สุรัตนะ แ., เคนคำ แ., สิงห์ฉลาด แ., ภูเรือง ภ., อสิพงษ์ ภ., คุ้มไพทูลย์ ภ., ศรีสังข์ ภ., คงทอง ภ., พิมณะวัน ว., ไชยโคตร ว., พลคำ ว., ประกาโส ว., ดานา ก., แสนจันทร์ ม., & วาโยบุตร ธ. (2025). ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านการบริโภคเกลือและโซเดียมในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ในชุมชน. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน, 8(3), 104–116. สืบค้น จาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jhscph/article/view/283375

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย