ประเมินผลการดำเนินงานและทิศทางเชิงนโยบายของแผนพัฒนาการฝึกอบรมและการวิจัยด้านการป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง ระยะ 10 ปี พ.ศ. 2564-2573: การศึกษาระยะครึ่งแผน

Main Article Content

กนกรัตน์ ไพทูลย์
จารุณี ระบายศรี
บังเอิญ ภูมิภักดิ์
จุฑามาศ ลิ้มสมบูรณ์
เกวลี สุนทรมน

บทคัดย่อ

           การศึกษานี้เป็นการศึกษาวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Design) มีวัตถุประสงค์เพื่อติดตามและประเมินผลการดำเนินงานตามแผนงานพัฒนาการฝึกอบรมและวิจัยด้านการป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง 10 ปี พ.ศ. 2564 – 2573 ระยะครึ่งแผน และเป็นข้อมูลพื้นฐานในการทบทวนและกำหนดทิศทางการดำเนินงานรวมถึงข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ในการดำเนินงานระยะครึ่งแผนหลัง ให้บรรลุเป้าประสงค์หลักของแผนงานต่อไป โดยการเก็บรวบรวมข้อมูลจากข้อมูลทุติยภูมิ จากเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้อง และการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย โดยผู้วิจัยได้ดำเนินการติดตามประเมินผลภายใต้กรอบแนวทาง PDCA Model และประยุกต์ให้รูปแบบการประเมินภายใจ้กรอบแนวคิด CIPP Model ของสตัฟเฟิลบีม และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย สำหรับเชิงคุณภาพจะใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ตามลักษณะข้อมูลที่เก็บรวบรวมแต่ละกลุ่มเป้าหมาย ร่วมกับข้อคำถามสัมภาษณ์ ผลการศึกษาพบว่า ด้านบริบท(C) แผนงานพัฒนาการฝึกอบรมและวิจัยด้านการป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง 10 ปี พ.ศ. 2564 – 2573 ในระยะครึ่งแรกมีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20ปี ด้านการป้องกันควบคุมโรคและภัยสุขภาพ (พ.ศ. 2560 - 2579) ยุทธศาสตร์ที่ 5 เรื่องการพัฒนากำลังคนด้านการป้องกันควบคุมโรคและภัยสุขภาพ เพื่อสร้างบุคลากรที่มีขีดความสามารถและสมรรถนะสูง และมีความสอดคล้องกับแผนปฏิบัติการด้านการป้องกันควบคุมโรค และภัยสุขภาพของประเทศ 20 ปี (พ.ศ. 2561 - 2580) ระยะที่ 2 ยุทธศาสตร์ที่ 3 เรื่องการพัฒนาระบบวิจัย นวัตกรรม และการจัดการความรู้ ยุทธศาสตร์ที่ 5 เรื่องการพัฒนากำลังคนด้านการป้องกันโรคและภัยสุขภาพ ซึ่งเป็นหัวใจหลักของแผนงานนี้  ด้านปัจจัยนำเข้า(I) มีความพร้อมด้านทรัพยากร (บุคลากร งบประมาณ องค์ความรู้ และเทคโนโลยี) แต่มีประเด็นด้านการจัดการที่ยังต้องปรับปรุง ด้านกระบวนการ(P) มีขั้นตอนการดำเนินและกระบวนการจัดทำแผนที่มีส่วนร่วม มีการถ่ายทอดแผนงานฯแก่ผู้ที่เกี่ยวข้องภายในหน่วยงานทราบภาคใต้เวทีคณะกรรมการหลักสูตรฯ มีการขับเคลื่อนกระบวนการดำเนินงานอย่างเป็นระบบร่วมกับมูลนิธิป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง แต่ยังขาดกระบวนการในการติดตามประเมินผลโครงการ ทั้งจากภายในและภายนอก ด้านผลผลิต(P)  การดำเนินงานทั้ง 6 โครงการในแผนงานพัฒนาการฝึกอบรมและวิจัยด้านการป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง 10 ปี กำหนดตัวชี้วัดของแผนงานฯ ไว้ ทั้งสิ้น 10 ตัวชี้วัด ซึ่งมีความก้าวหน้าในการดำเนินงาน สามารถวัดประสิทธิผลของการดำเนินได้เกือบทุกตัวชี้วัด โดยประเด็นตัวชี้วัดที่ยังไม่บรรลุผลหรือไม่มีความคืบหน้าในการติดตามและประเมินผลนะยะครึ่งแผนนี้ จะนำข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ไปปรับปรุงแนวทางในการดำเนินงานตามระยะครึ่งหลังของแผนงาน เพื่อให้แผนงานพัฒนาการฝึกอบรมและวิจัยด้านการป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง 10 ปี พ.ศ. 2564 – 2573  บรรลุเป้าหมายอย่างยั่งยืนต่อไป

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
1.
ไพทูลย์ ก, ระบายศรี จ, ภูมิภักดิ์ บ, ลิ้มสมบูรณ์ จ, สุนทรมน เ. ประเมินผลการดำเนินงานและทิศทางเชิงนโยบายของแผนพัฒนาการฝึกอบรมและการวิจัยด้านการป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง ระยะ 10 ปี พ.ศ. 2564-2573: การศึกษาระยะครึ่งแผน. วารสาร สปคม. [อินเทอร์เน็ต]. 10 พฤศจิกายน 2026 [อ้างถึง 13 พฤศจิกายน 2026];11(2):271-92. Available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/iudcJ/article/view/288291
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

สถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง. แผนแม่บทด้านการป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง พ.ศ.2561 –2564. กรุงเทพฯ: สถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง; 2561.

World Health Organization. Global report on urban health: equitable healthier cities for sustainable development. Geneva: World Health Organization; 2016.

World Health Organization. Hidden cities: unmasking and overcoming health inequities in urban settings. Kobe: The WHO Centre for Health Development; 2010.

มติชนออนไลน์ [อินเตอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: มติชนออนไลน์; c2020. ความยากจน ความเปราะบาง และความไม่เท่าเทียมที่ไม่เป็นธรรม ในปัญหาสุขภาวะในเขตเมือง; 2563 [เข้าถึงเมื่อ 24 พ.ค. 2567]. [ประมาณ 2 น.]. เข้าถึงได้จาก: https://www.matichon.co.th/columnists/news_1925849

สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ. รายงานภาระโรคจากปัจจัยเสี่ยงของประชากรไทย พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: แฮนดี เพรส จำกัด; 2566.

กรมควบคุมโรค. แผนงานพัฒนาการฝึกอบรมและวิจัยด้านป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง 10 ปี พ.ศ. 2564-2573. กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด; 2566.

จอห์น ดัวร์. ตั้งเป้าชัด วัดผลได้ด้วย OKRs. ดไนยา ตั้งอุทัยสุข, ผู้แปล. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น; 2562.

สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ และสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561–2580 (ฉบับย่อ). กรุงเทพฯ: สำนักงาน; 2561.

Stufflebeam DL. The Relevance of the CIPP Evaluation Model for Educational Accountability Journal of Research and Development in Education. 1971;5:19-25.

อรุณ จิรวัฒน์กุล. สถิติในงานวิจัย เลือกใช้อย่างไรให้เหมาะสม Statistics in Research: Appropriate Selection. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: วิทยพัฒน์; 2558.

Zhao T, Yu L, Jiang X, Yang S, Zhang X, Zhang M, et al. Construction of a public health practice teaching quality evaluation system based on the CIPP model using the Analytic Hierarchy Process (AHP) and entropy weight method. BMC Med Educ. 2025 Mar 12;25(1):368. doi: 10.1186/s12909-025-06943-z.

Alanshori MZ, Maulidi A, Zahidi S, Kusaeri K, Suparto S. The Application of the CIPP Evaluation Model in Educational Programs in Indonesia. Scaffolding: Jurnal Pendidikan Islam and Multikulturalisme. 2025;7(2):103-22.

ธานี ภาคอุทัย. คู่มือการติดตามและประเมินผลโครงการ. กรุงเทพฯ: กองส่งเสริมและพัฒนาการปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์; 2562.

Shevatekar GK. Using the CIPP Model of Evaluation on a Health Disparities Curriculum Delivered to Medical Residents in 12 Residency Programs [Dissertation]. Georgia: Georgia Southern University; 2023.

สำนักงาน ก.พ. [อินเตอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงาน ก.พ.; c2024. แนวทางการพัฒนา; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 24 พ.ค. 2567]. [ประมาณ 2 น.]. เข้าถึงได้จาก: https://www.ocsc.go.th/civil-servant-development/civil-servant-development-plan/

จารุณี ระบายศรี, กนกรัตน์ ไพทูลย์, จุฑามาศ ลิ้มสมบูรณ์, กชามาส สินธุชัย, ชาโล สาณศิลปิน. การประเมินผลโครงการ พัฒนาศักยภาพบุคลากรในด้านการป้องกันควบคุมโรคอุบัติใหม่และเวชศาสตร์เขตเมือง รูปแบบ Onsite และ Online. วารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง. 2567;9(2):329-346.